Khi nhà bán lẻ đồng hành với nông dân

Sự chuyển dịch này không chỉ mở ra đầu ra bền vững cho nông sản Việt mà còn tạo thêm động lực để cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” bước sang giai đoạn phát triển mới, khi hàng Việt được nâng sức cạnh tranh ngay từ gốc.

Người tiêu dùng chọn mua nông sản tại siêu thị Winmart (phường Cầu Giấy). Ảnh: Nguyễn Quang

Từ người mua hàng đến đồng hành với nông dân

Nhiều năm trước, mối quan hệ giữa nhà bán lẻ và người sản xuất chủ yếu dừng lại ở hoạt động mua - bán. Nông dân trồng trọt, hợp tác xã thu gom, doanh nghiệp thu mua, còn siêu thị là nơi tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và tính ổn định của nguồn cung, cách tiếp cận này đang dần thay đổi.

Hiện nay, nhiều hệ thống bán lẻ không còn chờ sản phẩm hoàn thiện mới đưa lên kệ, mà chủ động tham gia ngay từ khâu sản xuất. Nhà bán lẻ trở thành đơn vị tư vấn tiêu chuẩn, hỗ trợ vùng nguyên liệu, đồng hành với nông dân trong xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Đây là bước chuyển quan trọng, góp phần hình thành chuỗi giá trị khép kín cho nông sản Việt.

Central Retail Việt Nam là một trong những doanh nghiệp thể hiện rõ xu hướng này. Theo ông Jose Mestre, Giám đốc Thu mua thực phẩm tươi sống Central Retail Việt Nam, mỗi ngày khoảng 250 tấn trái cây, rau củ, thịt, cá và các mặt hàng tươi sống được phân phối qua hệ thống GO!, Big C trên toàn quốc. Để duy trì nguồn cung ổn định với chất lượng đồng đều, doanh nghiệp không chỉ lựa chọn nhà cung cấp mà còn dành nhiều thời gian đến tận vùng sản xuất, gặp gỡ nông dân, hợp tác xã để trao đổi về quy trình canh tác, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng vùng nguyên liệu bền vững.

Không dừng lại ở việc đánh giá sản phẩm, Central Retail còn trực tiếp hướng dẫn các hộ sản xuất hoàn thiện hồ sơ pháp lý, chứng từ, quy trình giao nhận hàng hóa theo yêu cầu của hệ thống bán lẻ hiện đại. Thực tế cho thấy nhiều hộ nông dân có sản phẩm chất lượng nhưng chưa thể đưa hàng vào siêu thị chỉ vì thiếu giấy tờ hoặc chưa đáp ứng quy trình quản lý. Việc đồng hành tháo gỡ những “điểm nghẽn” này đã giúp nhiều hộ sản xuất từng bước chuyên nghiệp hóa, trở thành nhà cung cấp ổn định cho hệ thống. Sau nhiều năm gắn bó, không ít hộ nông dân từ quy mô nhỏ đã mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực quản trị và phát triển thành những nhà cung cấp lớn. Điều đó cho thấy sự thay đổi trong vai trò của nhà bán lẻ: Không chỉ tiêu thụ sản phẩm đã có mà cùng người sản xuất tạo ra những sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Ngoài Central Retail, xu hướng đồng hành với người sản xuất cũng đang được nhiều doanh nghiệp bán lẻ triển khai. Mới đây, Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại thành phố Hồ Chí Minh (Saigon Co.op) phối hợp với tỉnh Sơn La tổ chức “Lễ hội mận hậu Sơn La” trên toàn hệ thống với hơn 800 điểm bán, dự kiến tiêu thụ hơn 300 tấn mận đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Việc ký kết hợp tác với Hợp tác xã Kiên Cường (Sơn La) không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm mà còn mở rộng vùng nguyên liệu, nâng cao giá trị đặc sản địa phương và tạo thêm thu nhập cho người dân.

Những hoạt động này cho thấy, nhà bán lẻ hiện đại đang từng bước trở thành cầu nối giữa vùng sản xuất với thị trường, góp phần đưa nông sản Việt đi xa hơn thay vì chỉ đóng vai trò là điểm bán cuối cùng.

Xây dựng chuỗi giá trị để hàng Việt cạnh tranh bằng chất lượng

Sự thay đổi trong cách làm của các doanh nghiệp bán lẻ cũng phản ánh yêu cầu mới của cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Nếu như giai đoạn đầu của cuộc vận động tập trung khuyến khích người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn hàng sản xuất trong nước thì trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, mục tiêu không chỉ dừng ở việc “ưu tiên mua” mà còn phải nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng Việt ngay từ khâu sản xuất.

Điều này đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, logistics và đặc biệt là hệ thống phân phối hiện đại. Khi nhà bán lẻ tham gia từ đầu chuỗi giá trị, người sản xuất có điều kiện tiếp cận tiêu chuẩn thị trường, xây dựng thương hiệu, cải thiện chất lượng sản phẩm và có đầu ra ổn định hơn. Ngược lại, doanh nghiệp bán lẻ cũng chủ động được nguồn cung, nâng cao chất lượng hàng hóa và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Ông Olivier Bernard R. Langlet, Tổng Giám đốc Central Retail Việt Nam khẳng định, tập đoàn sẽ tiếp tục duy trì và nâng cao tỷ lệ hàng Việt trong hệ thống phân phối, đồng thời tăng cường hỗ trợ nông dân, hợp tác xã và các cơ sở sản xuất ngay từ khâu canh tác, thu hoạch, đóng gói đến tiêu chuẩn hóa sản phẩm. Theo ông, việc xây dựng chuỗi liên kết bền vững không chỉ giúp doanh nghiệp có nguồn cung ổn định mà còn tạo điều kiện để nông sản Việt bước vào hệ thống phân phối hiện đại, từng bước mở rộng cơ hội xuất khẩu.

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế của hàng Việt không thể chỉ dựa vào tinh thần ưu tiên của người tiêu dùng mà phải được khẳng định bằng chất lượng, sự chuyên nghiệp và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường. Muốn vậy, cần có sự đồng hành của toàn bộ hệ sinh thái, trong đó nhà bán lẻ giữ vai trò ngày càng quan trọng khi vừa là cầu nối giữa sản xuất với tiêu dùng, vừa là đơn vị dẫn dắt tiêu chuẩn thị trường.

Có thể thấy, khi các hệ thống phân phối chủ động đầu tư cho vùng nguyên liệu, hướng dẫn quy trình sản xuất, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm, nhà bán lẻ không còn chỉ là nơi đưa hàng Việt đến tay người tiêu dùng mà đã trở thành một mắt xích quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng Việt, góp phần xây dựng chuỗi giá trị nội địa bền vững, tạo nền tảng để hàng hóa Việt Nam chinh phục cả thị trường trong nước và quốc tế.

Thanh Hiền