Khát vọng vươn lên làm giàu của người dân Ba Vì dưới chân núi Tản

Đánh thức đại ngàn bằng du lịch sinh thái

Theo giới thiệu của Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Bí thư Đoàn thanh niên xã Ba Vì Triệu Sinh Viễn, chúng tôi tìm đến khu du lịch cộng đồng Bản Miền (thôn Hợp Sơn) - một mô hình tiêu biểu cho hướng phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa và thiên nhiên.

Chị Triệu Thị Lan Hương đón khách đến thăm bằng nụ cười nồng hậu. Ảnh Thành Lộc

Đón khách bằng nụ cười nồng hậu của người con núi rừng, vợ chồng chị Triệu Thị Lan Hương và anh Nguyễn Trung Hiếu - những người tiên phong làm du lịch tại bản - không giấu được niềm tự hào. Chia sẻ về cơ duyên khởi nghiệp, chị Hương cho biết, sau khi được tư vấn của cán bộ Sở Du lịch Hà Nội cùng chính quyền địa phương, anh chị nhận ra "kho báu" thực sự của quê hương chính là bản sắc văn hóa các dân tộc cộng với không khí trong lành, mát mẻ của núi rừng Ba Vì ban tặng.

Theo chị Hương, việc kết hợp nghề thuốc nam truyền thống của người Dao với du lịch cộng đồng tạo nên sản phẩm khác biệt, đồng thời mang lại sinh kế ổn định cho người dân, giúp họ gắn bó với quê hương và góp phần bảo vệ Vườn Quốc gia Ba Vì. Mô hình này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần gìn giữ giá trị văn hóa lâu đời của cộng đồng dân tộc.

Từ đó, vợ chồng chị mạnh dạn đầu tư xây dựng mô hình điểm tại Bản Miền để các hộ dân học tập. Du khách đến đây có thể trải nghiệm các dịch vụ chăm sóc sức khỏe như bấm huyệt, xoa bóp, ngâm chân, tắm lá thuốc người Dao - những phương pháp giúp thư giãn và cải thiện sức khỏe.

Bên cạnh đó còn có các hoạt động như tắm suối, cắm trại, team building… cũng được phát triển, mang lại trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên, phù hợp nhiều nhóm khách. Những hoạt động này góp phần kéo dài thời gian lưu trú và tăng trải nghiệm cho du khách.

Chị Hương cẩn thận chăm sóc giống cây thuốc quý hiếm chuẩn bị trồng trong vườn nhà. Ảnh Thành Lộc

Chị Hương cho biết nghề thuốc là truyền thống gia đình, được mẹ truyền lại từ nhỏ. Người Dao thường trồng các loại cây thuốc phổ biến trong vườn nhà, còn những loại quý hiếm phải vào rừng tìm kiếm hoặc thu hái. Việc lưu giữ tri thức bản địa này đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn văn hóa dân tộc.

Dù mô hình mở ra nhiều kỳ vọng, nhưng anh Hiếu trăn trở bày tỏ những khó khăn hiện tại: lượng khách đổ về còn thưa thớt do chưa có sự kết nối chặt chẽ giữa các tuyến, tour du lịch chuyên nghiệp. Nguồn vốn hạn hẹp khiến nhiều hạng mục xây dựng còn dang dở, cần huy động thêm nguồn lực để hoàn thiện.

Vì vậy, rất cần các cấp chính quyền hỗ trợ kết nối với doanh nghiệp lữ hành, hình thành các tuyến du lịch liên kết giữa các điểm như Khu di tích K9, Bản Miền, Bản Cốc, đền Trung, đền Hạ… Đồng thời, cần có chính sách vay vốn ưu đãi và quy hoạch vùng trồng dược liệu dưới tán rừng để bảo tồn nguồn gen quý và phát triển bền vững.

Những bao thuốc sẵn sàng phục du khách trải nghiệm ngâm tắm trong bồn. Ảnh Thành Lộc

Thanh niên 9X nâng tầm đặc sản địa phương

Bên cạnh du lịch cộng đồng, xã Ba Vì còn ghi nhận nhiều mô hình khởi nghiệp của thanh niên như mở trại nuôi dúi, thành lập công ty dược liệu, làm đặc sản thịt đà điều hun khói... Anh Phùng Cao Quyền (sinh năm 1993, thôn Liên Bu), Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thanh niên phát triển kinh tế xã, là một trong những gương mặt tiêu biểu.

Năm 2017, anh Quyền xuống Thủ đô làm việc trong lĩnh vực kinh doanh online, điều này đã giúp anh rèn giũa tư duy nhạy bén và khả năng nắm bắt tâm lý khách hàng. Nhận thấy quê nhà Ba Vì có đặc sản thịt đà điểu, anh nảy ra ý tưởng chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm, hướng tới phân khúc cao cấp.

Nghĩ là làm, đầu năm 2025, chàng thanh niên 9X quyết định về quê xây dựng xưởng sản xuất, tự mày mò nghiên cứu, thử nghiệm. Thịt đà điểu sau khi mổ, làm sạch sẽ được tẩm ướp gia vị cầu kỳ từ 6 đến 10 tiếng đồng hồ tùy loại. Tiếp đó, thịt được đưa vào lò hun khói bằng gỗ sồi Nga, sấy chín chậm lên tới 15 tiếng.

Anh Phùng Cao Quyền giới thiệu sản phẩm cánh đà điều hun khói. Ảnh nhân vật cung cấp

Đặc sản anh Quyền chế biến từ thịt đà điểu được nhiều thực khách đón nhận. Ảnh nhân vật cung cấp

Dù phải đối mặt với vô số lần làm hỏng nhưng quyết tâm cao độ, những mẻ cánh, đùi và thịt đà điểu hun khói, sấy khô thành phẩm xuất sắc đã ra đời. Sản phẩm nhanh chóng được thị trường đón nhận như một món ăn đặc sản cao cấp, có giá thành dao động từ 750 nghìn đến 1,3 triệu đồng/kg tùy loại.

Trong thời gian ngắn, cơ sở đã bán được hàng nghìn đơn và nhận phản hồi tích cực từ khách hàng. Đồng thời, xưởng tạo việc làm cho lao động địa phương với thu nhập khoảng 9-10 triệu đồng/tháng. Đây là nguồn thu nhập ổn định, góp phần cải thiện đời sống người dân.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là nguồn nguyên liệu chưa ổn định, ảnh hưởng đến sản xuất và thu nhập của lao động. Trước tình hình đó, anh Quyền dự định mở rộng nguồn cung từ các tỉnh phía Nam để đáp ứng nhu cầu thị trường. Đặt mục tiêu đưa sản phẩm tham gia chương trình đánh giá, phân hạng OCOP nhằm nâng cao giá trị thương hiệu và mở rộng đầu ra. Khi thị trường ổn định, cơ sở sẽ có điều kiện phát triển mạnh hơn và tạo thêm nhiều việc làm.

Sự khởi sắc của các mô hình kinh tế tại Ba Vì không chỉ đến từ nỗ lực cá nhân mà còn có sự hỗ trợ của các tổ chức như Hội Nông dân và Đoàn Thanh niên… trong việc tuyên truyền, định hướng và quảng bá sản phẩm.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Ba Vì Triệu Sinh Viễn cho biết: "Đoàn Thanh niên xã luôn xác định việc phối hợp tuyên truyền, giới thiệu và quảng bá các mô hình sản xuất, kinh doanh tiêu biểu là một nhiệm vụ trọng tâm, thiết thực. Tất cả phấn đấu sát cánh cùng địa phương thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà Thành phố Hà Nội đã đề ra”.

Vinh Quang