Khát vọng non cao

Trao đổi mấy lần qua điện thoại, khi gặp Bí thư Chi bộ thôn Mùa A Mạnh, tôi hơi bất ngờ bởi Mạnh khá trẻ trung và năng động chứ không như hình dung của tôi.

Sau khi thống nhất nội dung công việc, từ UBND xã Púng Luông, chúng tôi nhanh chóng ngược đường vượt núi để về thôn.

Vừa đi, Mùa A Mạnh vừa giới thiệu: “Sau khi hợp nhất thôn Hảng Cuốn Rùa và thôn Nả Háng Tủa Chử, hiện thôn Háng Tủa Chử có 253 hộ với 1.387 nhân khẩu, hầu hết là người Mông. Địa bàn rộng, giao thông còn nhiều khó khăn, song bộ máy mới nhanh chóng được kiện toàn, các hoạt động ở cơ sở dần ổn định”.

Sau một hồi phóng ô tô vượt dốc núi, chúng tôi cũng đặt chân lên lưng núi. Giữa tiết thu, nắng vàng trải dài trên sườn dốc, màu xanh thẫm của rừng nối tiếp nhau đến tận chân trời. Đã bước qua cái tuổi “xưa nay hiếm”, già bản Lù Khua Sử vẫn lặng lẽ như một chứng nhân của bao thăng trầm nơi mảnh đất này. Ông chậm rãi hồi tưởng: “Ngày trước, bà con chỉ quen phát rừng làm nương, mở bãi chăn thả gia súc. Đất đai thì bạc màu, kỹ thuật canh tác còn hạn chế, cuộc sống quanh năm chật vật.”

Rồi ông kể tiếp, giọng trầm ấm: “Chỉ khi Nhà nước có chủ trương giao đất, giao rừng, đầu tư làm đường giao thông, thủy lợi và hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, đời sống bà con mới từng bước đổi thay. Đường chính trong thôn đã được bê tông hóa. Điện lưới quốc gia, nước sạch về đến từng hộ. Hầu hết gia đình đều có xe máy, dựng được nhà bán kiên cố.”

Thời điểm này lúa đã gặt xong, phơi khô và được đóng bao cất trữ cũng là lúc người dân Háng Tủa Chử tổ chức mừng cơm mới. Buổi trưa, trong ngôi nhà rộng rãi, khang trang của ông Mùa A Thào, hơn chục mâm cơm được bày biện tươm tất. Bất ngờ hơn cả, bàn ghế được phủ khăn trải bàn sạch sẽ, xếp ngay ngắn.

Mâm cỗ có các món, như thịt lợn, gà đen, rau cải luộc, rượu, bia và nước ngọt. Đặc biệt là những gói cơm trắng tinh, tỏa hương ngào ngạt - thành quả của những tháng ngày trồng cấy nhọc nhằn. Nhấp chén rượu thơm nồng, ông Mùa A Thào cho biết: “Vụ này gia đình thu được khoảng 4 tấn thóc, trong khi 30 bao thóc của vụ trước vẫn còn chưa dùng hết”.

Bên những mâm cỗ, người già, cánh đàn ông và những phụ nữ trong bộ váy áo mới sặc sỡ cùng quây quần, vừa ăn uống vừa rôm rả chuyện trò về vụ mùa vừa qua. Họ nâng chén rượu thơm nồng, gắp thức ăn mời nhau rồi chuyện gần, chuyện xa.

Niềm vui càng được nhân lên khi con cháu đi làm ở Bắc Ninh, Hà Nội tranh thủ trở về góp sức cùng gia đình trong mùa gặt, rồi lại tiếp tục đi làm việc ở nơi xa - vòng quay mới của cuộc sống vùng cao. Vui hơn, những đôi tay phụ nữ trong váy áo mới mời rượu cảm ơn khách không còn nhuộm màu chàm, càng làm cho bữa cơm thêm vui vẻ, rộn ràng.

Theo Bí thư Chi bộ Mùa A Mạnh, vụ mùa này 128 ha ruộng của Háng Tủa Chử cho sản lượng thóc ước đạt khoảng 475 tấn. Bình quân mỗi hộ thu được trên dưới 2 tấn thóc. Ngoài ra, bà con còn trồng thêm trên 45 ha ngô, cho sản lượng khoảng 336 tấn. Lúa, ngô vừa bảo đảm lương thực cho gia đình, vừa tạo nguồn thức ăn ổn định cho vật nuôi.

Giờ đây, khi cái ăn không còn là nỗi lo, câu chuyện làm sao để có thêm thu nhập, để đất đai mang lại giá trị cao hơn lại được đặt ra. Từ chỗ chăn nuôi chủ yếu để phục vụ gia đình, các hộ trong thôn đã bắt đầu làm chuồng trại, phát triển đàn gà đen, lợn bản để bán ra thị trường.

Với địa hình miền núi, điều kiện sản xuất và giao thông còn nhiều trở ngại, đòi hỏi người dân phải tìm hướng đi phù hợp với đất đai, khí hậu và khả năng đầu tư của từng gia đình. Trong quá trình ấy, sự hỗ trợ của Nhà nước cùng tinh thần chủ động học hỏi trong đó những đảng viên trong chi bộ thôn là những người gương mẫu đi đầu đã tạo nên sự thay đổi. Gia đình Bí thư Chi bộ Mùa A Mạnh là một trong những hộ tiên phong trong sự chuyển đổi đó.

Từ diện tích đất bố mẹ cho ban đầu, anh bắt tay trồng lê khi nhiều người trong thôn còn băn khoăn. Từ 0,6 ha ban đầu, gia đình anh Mùa A Mạnh mở rộng diện tích trồng cây ăn quả lên hơn 4 ha, trong đó có các giống lê VH6.

Với 2 ha đã cho thu hoạch, vụ tháng 6 vừa qua, gia đình anh thu được khoảng 6 tấn quả, giá bán dao động từ 10 nghìn đến 20 nghìn đồng/kg. Vườn lê đã đem lại nguồn thu thực tế, tạo thêm động lực để gia đình tiếp tục đầu tư chăm sóc.

Từ những trái ngọt ban đầu, đến nay toàn thôn đã có 40 ha lê. Những vườn cây ăn quả đang mở rộng trên đất núi đã giúp người dân tìm ra hướng sản xuất mới, khai thác giá trị kinh tế từ diện tích đất của gia đình.

Cùng với đẩy mạnh chăn nuôi, trồng cây ăn quả và trồng nấm, để cuộc sống trên non cao bền vững thì rừng vẫn là yếu tố quyết định. Được giao quản lý, bảo vệ hơn 1.200 ha rừng, trong đó có 829 ha rừng phòng hộ và 458 ha rừng bảo tồn thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Chế Tạo, thôn Háng Tủa Chử đã xây dựng hương ước bảo vệ rừng.

Từ sự tham gia của cả cộng đồng, nhờ vậy trên địa bàn thôn không xảy ra vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp. Từ rừng, nhiều hộ đã biết tận dụng khoảng đất dưới tán cây để trồng dược liệu, vừa tạo thêm thu nhập, vừa gắn bó hơn với công việc bảo vệ rừng.

Bí thư Chi bộ Mùa A Mạnh hào hứng giới thiệu khu rừng trúc rộng hơn 1 ha, có tuổi đời hàng chục năm, những thân trúc cao thẳng, đan nhau thành vòm xanh mát trên sườn núi, tạo nên vẻ đẹp bình yên, cuốn hút. Sự nổi tiếng của rừng đã thu hút nhiều du khách và nghệ sĩ nhiếp ảnh.

“Nếu được quảng bá, kết nối với các cung đường khám phá núi rừng, trải nghiệm đời sống và văn hóa người Mông, nơi đây chắc chắn sẽ có thêm sức hút đối với những ai yêu thiên nhiên và tìm kiếm sự bình yên vùng cao”, Mùa A Mạnh chia sẻ.

Từ rừng cây xanh mát, đã mang lại nguồn sinh thủy cho bản làng. Để minh chứng cho giá trị ấy, Bí thư Chi bộ Mùa A Mạnh dẫn tôi lên thăm công trình thủy lợi do Nhà nước đầu tư bên sườn núi, mang dòng nước mát lành về cho bà con sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày.

Đưa tay hứng dòng nước trong vắt, mát lạnh, tôi cảm nhận rõ hơn sự gắn bó giữa rừng và đời sống nơi đây: rừng không chỉ che chở, mà còn nuôi dưỡng từng giọt nước cho cộng đồng vùng cao.

Niềm vui ở Háng Tủa Chử càng nhân lên khi đúng dịp này bà con được nhận tiền dịch vụ môi trường rừng. Tại nhà văn hóa thôn, Tổ phó tổ bảo vệ rừng thôn Lù A Chư cho biết, mỗi hộ được chi trả bình quân khoảng 2 triệu đồng trong năm nay. Không chỉ góp thêm vào thu nhập gia đình, đây còn là sự động viên, ghi nhận để người dân tiếp tục gắn bó với công việc giữ rừng.

Chia tay Háng Tủa Chử, Bí thư Chi bộ Mùa A Mạnh trăn trở chia sẻ với tôi: “Dù đã có nhiều đổi thay, nhưng vùng đất này vẫn còn không ít khó khăn. Theo tiêu chí mới, số hộ nghèo sẽ tăng lên, không chỉ dừng lại ở 20 hộ nghèo và 4 hộ cận nghèo như hiện nay. Vì vậy, thời gian tới, chi bộ thôn sẽ tập trung lãnh đạo, vận động bà con đưa những cây trồng có giá trị kinh tế vào sản xuất, như sâm Ngọc Linh, tam thất, hồng giòn, lê, đào...”

Rồi Mạnh quả quyết: “Muốn phát triển, phải chú trọng chuyển đổi số, thôn phấn đấu để mọi người trong độ tuổi đều thực hiện định danh điện tử mức độ 2. Đặc biệt, chi bộ sẽ thường xuyên nắm bắt tình hình, tăng cường tuyên truyền để bà con nâng cao cảnh giác trước những lời dụ dỗ, lôi kéo của các đối tượng xấu, giữ vững an ninh trật tự trong thôn.”

Vùng cao là gian khó, nhưng tôi tin, chính gian khó ấy đã khơi dậy ý chí tự lực và khát vọng vươn lên, để Háng Tủa Chử cũng như nhiều miền quê trong tỉnh, từng ngày tiếp tục viết tiếp câu chuyện đổi thay của hôm nay và mai sau.

Nguyễn Đình Tứ