Khảo sát, hoàn thiện dự thảo sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Thực tiễn giải quyết bồi thường nhà nước đặt ra nhiều vấn đề cần hoàn thiện

Báo cáo tại buổi làm việc, Trưởng Phòng Kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo (THADS TP. Cần Thơ) Trần Thanh Tuấn cho biết, công tác bồi thường nhà nước trong lĩnh vực THADS trên địa bàn thời gian qua luôn được triển khai nghiêm túc, bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật.

Năm 2026, TP. Cần Thơ không phát sinh vụ việc yêu cầu bồi thường mới trong hoạt động THADS; các vụ việc tồn đọng từ những năm trước cơ bản được theo dõi, giải quyết đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.

Đại diện THADS TP. Cần Thơ phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Đình Thương

Song, thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc. Đội ngũ công chức làm công tác bồi thường phần lớn là kiêm nhiệm, kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế, nhất là trong việc xác định thiệt hại để làm cơ sở giải quyết bồi thường.

Việc áp dụng các quy định pháp luật liên quan trong một số trường hợp còn chưa thống nhất giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, đặc biệt đối với vấn đề án phí trong các vụ việc yêu cầu bồi thường nhà nước.

Vì vậy, THADS TP. Cần Thơ kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật, tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành nhằm bảo đảm việc giải quyết bồi thường nhà nước được kịp thời, đúng quy định và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Tạo hành lang pháp lý đầy đủ, thống nhất cho các cơ quan thực thi công vụ

Phó Chánh Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Cần Thơ, Thượng tá Lâm Văn Kết cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở khâu xác định thiệt hại làm căn cứ bồi thường. Việc xác định thiệt hại thực tế và mức thu nhập bị mất của người bị thiệt hại là vấn đề rất phức tạp, đặc biệt đối với những trường hợp lao động tự do.

Bà Bùi Thúy Nga, đại diện VKSND TP. Cần Thơ phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Đình Thương

Ở góc độ cơ quan kiểm sát, đại diện Viện KSND TP. Cần Thơ, bà Bùi Thúy Nga cho biết, thời gian qua đơn vị đã tiếp nhận và giải quyết 17 trường hợp yêu cầu bồi thường, trong đó có nhiều vụ việc phát sinh từ nhiều thập niên trước và tất cả đều được thương lượng thành công, không phát sinh khởi kiện ra tòa án. Tuy nhiên, công tác bồi thường vẫn gặp nhiều khó khăn như xác minh thiệt hại, thu thập tài liệu, chứng cứ đối với các vụ việc xảy ra đã quá lâu, hồ sơ lưu trữ không còn đầy đủ; việc xác định lỗi của người thi hành công vụ và trách nhiệm hoàn trả còn nhiều vướng mắc.

Đại diện Viện KSND TP. Cần Thơ kiến nghị cần kéo dài thời gian giải quyết đối với các vụ việc phức tạp, đồng thời tăng cường tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ nhằm bảo đảm sự thống nhất trong quá trình thực hiện.

Trong khi đó, Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP. Cần Thơ Nguyễn Xuân Đoan cho rằng, hiện vẫn còn nhiều "điểm nghẽn" cần được tháo gỡ trong công tác bồi thường nhà nước. Trong thời gian tới, Sở Tư pháp sẽ tham mưu UBND thành phố đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực bồi thường nhà nước, xây dựng cơ sở dữ liệu và kho dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý, theo dõi và cập nhật tiến độ giải quyết các vụ việc; đồng thời nghiên cứu xây dựng quy chế phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả xử lý các vụ việc phát sinh.

Ông Nguyễn Xuân Đoan - Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP. Cần Thơ phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Đình Thương

Về mặt thể chế, cần nghiên cứu sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo hướng kéo dài thời hạn giải quyết đối với các vụ việc phức tạp, tồn đọng kéo dài nhiều năm để bảo đảm đủ thời gian xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ và giải quyết vụ việc một cách toàn diện, khách quan.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Mai Thị Phương Hoa cho biết, theo Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sẽ được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số điều nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh hiện nay, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, trong đó có pháp luật về bồi thường nhà nước là yêu cầu cấp bách nhằm bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời tạo hành lang pháp lý đầy đủ, thống nhất cho các cơ quan thực thi công vụ.

Bà Mai Thị Phương Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Đình Thương

Chính vì vậy, việc khảo sát, ghi nhận những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn địa phương có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần phục vụ công tác thẩm tra, hoàn thiện dự thảo luật trước khi trình Quốc hội xem xét.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước (Bộ Tư pháp) Lê Vệ Quốc nhấn mạnh việc sửa đổi, bổ sung Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước phải xuất phát từ thực tiễn thi hành để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả khi áp dụng vào cuộc sống.

Nhiều nội dung hiện vẫn còn gặp khó khăn như xác minh thiệt hại, thu thập chứng cứ, xác định thời gian giải quyết phù hợp cũng như làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc gây thiệt hại và trách nhiệm hoàn trả theo quy định của pháp luật.

Ông Lê Vệ Quốc - Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Đình Thương

Theo đó, đối với những nội dung dự kiến sửa đổi, bổ sung cần được kiểm chứng, đánh giá kỹ lưỡng xem đã thực sự phù hợp với thực tiễn hay chưa. Đồng thời thông qua ý kiến, kiến nghị từ địa phương để tiếp tục rà soát, xem xét những quy định còn bất cập nhưng chưa được đưa vào dự thảo sửa đổi.

Tại buổi làm việc, Đoàn công tác cũng đã đặt ra nhiều vấn đề để trao đổi với các cơ quan của TP. Cần Thơ nhằm làm rõ hơn thực tiễn áp dụng pháp luật về bồi thường nhà nước tại địa phương. Qua đó phục vụ quá trình nghiên cứu, sửa đổi và hoàn thiện Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong thời gian tới.

Đình Thương