Khẳng định vai trò dẫn dắt của Hà Nội trong triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TƯ

Hội thảo nhằm tham vấn ý kiến các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia giáo dục cho việc xây dựng kế hoạch của UBND thành phố Hà Nội triển khai Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TƯ của Bộ Chính trị, qua đó tạo đột phá thực chất cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo Thủ đô

TS Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Hà Nội phát biểu khai mạc hội thảo

Phát biểu đề dẫn, TS Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Hà Nội nhấn mạnh, Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu cao về nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế sâu rộng. Trên tinh thần đó, Thành ủy Hà Nội đã xây dựng Dự thảo Chương trình hành động với mục tiêu đến năm 2030 đưa giáo dục Thủ đô đạt trình độ tiên tiến trong khu vực, đến năm 2045 trở thành trung tâm đào tạo nhân tài hàng đầu châu Á. Theo TS Lê Xuân Rao, hội thảo tập trung làm rõ các giải pháp mang tính đặc thù, vượt trội, tận dụng tối đa “dư địa chính sách” mà Luật Thủ đô (sửa đổi) mang lại, để Chương trình hành động không chỉ đúng định hướng mà còn khả thi, tạo chuyển biến rõ nét trong thực tiễn

Nhận diện rõ điểm mạnh, chỉ ra thẳng thắn những “điểm nghẽn”

Góp ý vào Dự thảo Chương trình hành động của Thành ủy Hà Nội, các ý kiến tại hội thảo thống nhất đánh giá cao tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chính trị thể hiện trong dự thảo. Chương trình đã cụ thể hóa khá đầy đủ các mục tiêu của Nghị quyết 71, gắn phát triển giáo dục và đào tạo với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế; xác định rõ các nhóm nhiệm vụ trọng tâm như đổi mới chương trình, phương pháp dạy học; phát triển đội ngũ nhà giáo; đẩy mạnh tự chủ; tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ; thúc đẩy xã hội hóa giáo dục; đồng thời bước đầu phân công trách nhiệm cho các sở, ngành, địa phương trong phụ lục nhiệm vụ.

TS Nguyễn Tùng Lâm, Thường vụ Liên hiệp hội Hội KHKT Việt Nam phát biểu tham luận

Tuy nhiên, nhiều đại biểu cũng chỉ ra những khó khăn, hạn chế cần tiếp tục tháo gỡ để tạo đột phá đúng nghĩa. Trong đó, nổi bật là sự chênh lệch về chất lượng giáo dục giữa các khu vực; những rào cản về thể chế và nguồn lực đối với tự chủ giáo dục; cơ chế thu hút nhân tài, chuyên gia quốc tế chưa đủ sức cạnh tranh; liên kết giữa nhà trường - nhà khoa học - doanh nghiệp còn hạn chế; chuyển đổi số giáo dục chưa đồng bộ, thiếu nền tảng dữ liệu dùng chung. Theo các đại biểu, nếu không có các giải pháp mang tính cơ chế, chính sách đặc thù, những “điểm nghẽn” này sẽ tiếp tục cản trở mục tiêu đưa giáo dục Thủ đô vươn lên tầm khu vực và quốc tế

Đề xuất các giải pháp đặc thù từ thực tiễn giáo dục Thủ đô

Trên cơ sở đó, nhiều tham luận đã tập trung đề xuất các nhóm giải pháp cụ thể để xây dựng kế hoạch triển khai của UBND thành phố Hà Nội. Các giải pháp được tiếp cận theo hướng vừa giải quyết các vấn đề bức xúc trước mắt, vừa tạo nền tảng cho phát triển dài hạn.

Đối với vấn đề dạy thêm, học thêm và nâng cao chất lượng giáo dục đại trà, các ý kiến cho rằng cần chuyển từ cách tiếp cận hành chính sang giải pháp kinh tế và quản trị. Việc khắc phục dạy thêm, học thêm chỉ bền vững khi giáo viên “sống được bằng lương” và có thu nhập tương xứng với hiệu quả công việc. Do đó, cần vận dụng Luật Thủ đô để xây dựng cơ chế thu nhập tăng thêm đặc thù cho giáo viên; đồng thời triển khai mô hình “nhà trường toàn diện”, tổ chức học tập, sinh hoạt, câu lạc bộ năng khiếu ngay tại trường đến hết buổi chiều, với nguồn kinh phí xã hội hóa được quản lý công khai, minh bạch, qua đó thay thế các lớp học thêm tự phát bên ngoài.

Về đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, các đại biểu đề xuất mạnh dạn trao quyền tự chủ chuyên môn cho các trường chất lượng cao, trường tiên tiến, cho phép điều chỉnh một phần chương trình để tích hợp các nội dung STEM, STEAM, kỹ năng số, văn hóa Hà Nội; giảm tải nội dung hàn lâm, tăng cường tư duy phản biện, làm việc nhóm; chú trọng giáo dục nghệ thuật, thể chất; tăng cường liên thông giữa giáo dục phổ thông - nghề nghiệp - đại học - doanh nghiệp, gắn hướng nghiệp với trải nghiệm thực chất ngay từ bậc trung học.

Đối với đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhiều ý kiến cho rằng cần đổi mới tư duy từ “sở hữu” sang “sử dụng”, vận dụng cơ chế thuê tài sản công, hợp tác công - tư để tránh lạc hậu công nghệ; đồng thời xây dựng các trung tâm thực hành, sáng tạo dùng chung theo khu vực, giúp sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư. Trong thu hút chuyên gia, nhà khoa học quốc tế, các đại biểu kiến nghị cụ thể hóa mạnh mẽ hơn các quy định của Luật Thủ đô, cho phép các cơ sở tự chủ ký hợp đồng trực tiếp với chuyên gia trong và ngoài nước với mức đãi ngộ theo thị trường, kèm theo các chính sách hỗ trợ về thị thực, nhà ở, điều kiện làm việc để tạo sức hút lâu dài.

TS. Nguyễn Xuân Khánh, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội

Một nội dung quan trọng tại hội thảo là các ý kiến tập trung phân tích sâu về giáo dục nghề nghiệp Thủ đô trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 71. Theo TS. Nguyễn Xuân Khánh, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, Nghị quyết 71-NQ/TW là nghị quyết mang tính cải tổ căn bản giáo dục Việt Nam, có sự cộng hưởng chặt chẽ với Nghị quyết 57 về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cũng như Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế. Đích đến cuối cùng là xây dựng nền giáo dục thực chất “học thật - nhân tài thật”, đào tạo các thế hệ tinh hoa “vừa hồng vừa chuyên”, giỏi chuyên môn, ngoại ngữ, công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, đồng thời giàu khát vọng cống hiến cho đất nước.

TS Nguyễn Xuân Khánh chỉ rõ, giáo dục nghề nghiệp Hà Nội thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, với quy mô tuyển sinh tăng, chất lượng đào tạo được cải thiện, tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp cao, mạng lưới cơ sở đào tạo đa dạng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế như: Thiếu cơ sở đào tạo chất lượng cao, quy mô manh mún, cơ chế chính sách chưa đủ mạnh, đội ngũ nhà giáo thiếu và yếu ở các ngành nghề mới, hoạt động khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chưa rõ nét. Nguyên nhân được chỉ ra là do nhận thức, tư duy chưa đầy đủ; đầu tư chưa tương xứng; thể chế, chính sách chậm đổi mới; xã hội hóa và hợp tác công - tư còn hạn chế; mô hình quản lý chưa theo kịp xu thế phát triển.

TS Khánh kiến nghị cần coi giáo dục nghề nghiệp là then chốt trong phát triển kỹ năng cao, đột phá từ đổi mới tư duy và thể chế; lấy đầu tư công dẫn dắt, giáo dục công lập làm trụ cột; tăng cường tự chủ thực chất; ưu tiên đầu tư phát triển các trường cao đẳng chất lượng cao, trung tâm thực hành nghề hiện đại; xây dựng các chỉ tiêu cụ thể, đo lường được đến năm 2030; đồng thời gắn chặt đào tạo với nhu cầu của doanh nghiệp và chiến lược phát triển các ngành mũi nhọn của Thủ đô.

Quang cảnh buổi hội thảo

Kết luận hội thảo, TS Lê Xuân Rao nhấn mạnh, Nghị quyết 71 và Luật Thủ đô đã mở ra “cánh cửa cơ chế”, Chương trình hành động là “bản thiết kế”, nhưng để xây dựng được “ngôi nhà giáo dục Thủ đô” vững chắc, hiện đại, cần những giải pháp cụ thể và sự chung tay của đội ngũ trí thức, nhà quản lý, nhà giáo. Ông bày tỏ tin tưởng rằng, các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm tại hội thảo sẽ được Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội tiếp thu, hoàn thiện kế hoạch triển khai, tạo đà cho giáo dục và đào tạo Thủ đô thực sự cất cánh trong giai đoạn phát triển mới.

Tin và ảnh Thu Hằng