Khẩn trương sắp xếp thôn, tổ dân phố

Tại Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 20-5-2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương tổ chức rà soát, xây dựng phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố (TDP), báo cáo cấp ủy cùng cấp trước khi ban hành, hoàn thành trước ngày 10-6. UBND cấp xã xây dựng đề án sắp xếp thôn, TDP; tổ chức lấy ý kiến nhân dân và trình HĐND cấp xã thông qua đề án bảo đảm công khai, minh bạch và tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai thực hiện, hoàn thành trước ngày 30-6.

Áp lực gia tăng đầu mối quản lý

Theo Bộ Nội vụ, việc sắp xếp thôn, TDP thời gian qua theo tinh thần Nghị quyết 18-NQ/TW ngày 20-10-2017 về "Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả" đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Theo đó, giai đoạn 2015 - 2025, số lượng thôn, TDP trên cả nước giảm từ 136.824 còn 89.574 đơn vị, giảm gần 35%.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thôn, TDP chưa đáp ứng tiêu chí về quy mô số hộ gia đình và sự phân bố giữa các vùng, miền còn thiếu đồng đều. Đặc biệt, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã năm 2025, số lượng thôn, TDP bình quân trên mỗi đơn vị hành chính cấp xã tăng mạnh, từ khoảng 9 lên khoảng 27 thôn, TDP/xã.

Bộ Nội vụ đánh giá thực tế này làm gia tăng đầu mối quản lý, tạo áp lực lớn cho chính quyền cơ sở, trong khi nhiều quy định hiện hành chưa được điều chỉnh kịp thời để phù hợp với thực tiễn quản lý và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay.

Để có cơ sở triển khai việc sắp xếp thôn, TDP, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26-5 quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, TDP và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, TDP.

Theo đó, thôn tại Hà Nội và TP HCM phải có tối thiểu 500 hộ gia đình, TDP tối thiểu 700 hộ, tăng lần lượt 200 và 250 hộ so với trước đây. Vùng trung du và miền núi phía Bắc tối thiểu 150 hộ thôn, 300 hộ/TDP; đồng bằng sông Hồng lần lượt 400 và 550 hộ; Bắc Trung Bộ là 350 và 450 hộ. Vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên áp dụng mức 300 hộ/thôn, 450 hộ/TDP. Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long là 400 hộ/thôn, 550 hộ/TDP.

Nghị định cho phép một số địa bàn đặc thù như miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, nơi dân cư phân tán hoặc giao thông khó khăn được áp dụng quy mô thấp hơn mức tối thiểu.

Nghị định cũng quy định trưởng thôn, tổ trưởng TDP phải thường trú tại địa bàn, có uy tín trong cộng đồng, có năng lực vận động nhân dân và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp yêu cầu nhiệm vụ. Nhiệm kỳ trưởng thôn, tổ trưởng TDP là 5 năm. Mỗi thôn, TDP có không quá 3 người hoạt động không chuyên trách gồm: Bí thư chi bộ, trưởng thôn hoặc tổ trưởng TDP và trưởng ban công tác Mặt trận. Theo quy định, thôn gồm các loại hình như thôn, xóm, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc; TDP gồm: TDP, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu. Đây là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã.

Liên quan đến công tác này, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long cũng vừa ký văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố về triển khai thực hiện sắp xếp thôn, TDP và bố trí, sử dụng, giải quyết chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, TDP.

Ông Nguyễn Khắc Mộc - Bí thư Chi bộ khu phố 19, phường Tân Sơn Hòa, TP HCM - theo dõi tình hình an ninh trật tự qua hệ thống cameraẢnh: Phan Anh

Bảo đảm nhân sự thực hiện

TP HCM hiện có 168 đơn vị hành chính cấp xã, với 5.947 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư (KDC). Trong đó có 155/168 phường, xã, đặc khu là đơn vị hành chính cấp xã trọng điểm về quốc phòng và 13 phường, xã đang xem xét đề nghị công nhận là đơn vị hành chính cấp xã trọng điểm về quốc phòng.

Về công tác sắp xếp, TP HCM yêu cầu các địa phương hạn chế tối đa việc chia tách một khu phố, ấp, thôn, KDC thành nhiều cụm dân cư để sắp xếp, tổ chức thành khu phố, ấp, thôn, KDC mới. Việc sắp xếp, tổ chức lại khu phố, ấp, thôn, KDC không làm thay đổi địa giới hành chính cấp xã.

TP HCM cũng yêu cầu cơ sở hạ tầng tại khu phố, ấp, thôn, KDC sau khi sắp xếp, tổ chức lại phải bảo đảm phục vụ tốt cho người dân trên địa bàn sinh hoạt và tổ chức các hoạt động tự quản của cộng đồng dân cư. Đồng thời bảo đảm thuận tiện cho đời sống sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh và các dịch vụ xã hội thiết yếu của người dân.

Ông Trần Tuấn Khanh - Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Tam Bình - cho biết hiện địa phương đang sắp xếp lại địa giới khu phố trên cơ sở Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26-5-2026 của Chính phủ. Theo đó, dự kiến sau sắp xếp, từ 66 khu phố ban đầu, phường sẽ giảm còn 39 khu phố.

"Thời gian tới, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường sẽ tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư. Từ đó, hoàn thiện dự thảo đề án sắp xếp lại khu phố, trình Sở Nội vụ" - ông Khanh nói.

Tại phường Hòa Hưng, theo bà Lê Thị Ngọc Hiền, Chủ tịch UBND phường, địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo, xây dựng kế hoạch và đề án sắp xếp khu phố. Ban Thường vụ Đảng ủy phường đã thông qua dự thảo đề án sắp xếp khu phố của phường.

Dự kiến sau sắp xếp, phường Hòa Hưng giảm từ 41 khu phố còn 26 khu phố. Liên quan đến công tác nhân sự, bà Lê Thị Ngọc Hiền cho biết qua nắm bắt, nhiều người hoạt động không chuyên trách tại khu phố xin thôi nhiệm vụ trong đợt này. Nguyên nhân là lực lượng này gặp khó khăn trong việc ứng dụng công nghệ và các yêu cầu khác. Do đó, phường đang triển khai nhiều phương án, giải pháp để bảo đảm nhân sự thực hiện nhiệm vụ sau khi khu phố mới được thành lập.

Theo Sở Nội vụ - UBND tỉnh Khánh Hòa, toàn tỉnh có 65 xã, phường với 1.234 thôn, TDP và cụm dân cư (gồm 683 thôn, 550 TDP và 1 cụm dân cư). Đến ngày 29-5, đã có 65/65 địa phương xây dựng dự thảo phương án sắp xếp thôn, TDP. Sở Nội vụ đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát kỹ hiện trạng tổ chức thôn, TDP. Lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa cơ bản thống nhất với đề xuất của Sở Nội vụ và yêu cầu đơn vị này tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, dự thảo phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, TDP và cụm dân cư trên địa bàn trình UBND tỉnh báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Đồng thời, yêu cầu quá trình thực hiện phải bảo đảm dân chủ, công khai, lấy ý kiến nhân dân, trình HĐND cùng cấp thông qua và tuân thủ đúng các quy định của pháp luật.

Theo ông Ngô Minh Tâm, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hải, TP Cần Thơ, địa phương đang thực hiện kế hoạch của thành phố về việc sắp xếp lại ấp, dự kiến hoàn thành trong tháng 6. Sau khi tiến hành rà soát, xã Vĩnh Hải sẽ tinh gọn từ 8 ấp xuống còn 7 ấp. Đặc biệt, do ấp Mỹ Thanh hiện có quy mô nhỏ với dưới 400 hộ dân, địa phương đang lên phương án dự kiến sẽ sáp nhập ấp này vào ấp Huỳnh Kỳ để bảo đảm tính hiệu quả trong quản lý.

Nhóm phóng viên