Khai quật Đại giáo đường Vilna hé lộ di sản hàng thế kỷ của người Do Thái

Bục đọc kinh (Bimah) của Đại giáo đường Vilna. Ảnh: Cơ quan Cổ vật Israel

Cuộc khai quật cũng phát hiện nhiều hạng mục kiến trúc và hiện vật quý, góp phần tái hiện đời sống tôn giáo, văn hóa của cộng đồng Do Thái từng phát triển rực rỡ tại Litva.

Theo Cơ quan Cổ vật Israel (IAA), trong đợt khai quật kéo dài một tháng qua, các nhà khảo cổ đã phát lộ toàn bộ khu vực bimah - bục trung tâm nơi đọc Kinh Torah trong các buổi lễ, cùng nhiều phần của đại sảnh cầu nguyện, khu vực dành riêng cho phụ nữ, nền lát đá terrazzo nhiều màu với các họa tiết hoa lá và hình học tinh xảo.

Ngoài các công trình kiến trúc, đoàn khảo cổ còn tìm thấy nhiều tấm bảng ghi tên chỗ ngồi cố định của các tín đồ trong giáo đường. Một số bảng mang tên phụ nữ từng cầu nguyện tại khu vực dành riêng cho nữ giới, trong khi các bảng khác ghi tên nam giới hoặc thành viên của những hội từ thiện có vai trò điều hành cộng đồng Do Thái ở Vilna trước đây.

Đáng chú ý, các nhà khảo cổ phát hiện một tấm bảng ghi chỗ ngồi do bà Gitel Klachek, vợ của cố ông Yechezkel, người từng giữ chức sexton (quản sự giáo đường) của thành phố, hiến tặng. Gia đình Klachek được biết đến là một trong những gia đình giàu có và có ảnh hưởng lớn, sở hữu nhiều cơ sở kinh doanh xung quanh Đại giáo đường Vilna.

Một hiện vật đáng chú ý khác là tấm bảng kim loại nhỏ được khắc Mười Điều Răn, phản ánh đời sống tín ngưỡng phong phú của cộng đồng Do Thái tại đây trong nhiều thế kỷ.

Đại giáo đường Vilna từng là trung tâm tôn giáo và văn hóa quan trọng nhất của cộng đồng Do Thái tại Litva, đồng thời gắn liền với Vilna Gaon - một trong những học giả Do Thái có ảnh hưởng lớn nhất thế kỷ XVIII. Công trình bị quân đội Đức Quốc xã phá hủy trong Thế chiến II, trước khi chính quyền Liên Xô san bằng phần còn lại khoảng 70 năm trước và xây dựng một trường học trên nền di tích.

Hoạt động nghiên cứu và khai quật tại khu vực giáo đường cùng quần thể cộng đồng Do Thái xung quanh, được gọi là Shulhoyf, đã được triển khai từ năm 2011. Dự án hướng tới bảo tồn các dấu tích còn lại của Đại giáo đường Vilna, đồng thời phát triển khu di tích thành không gian văn hóa, lịch sử phục vụ cộng đồng Do Thái và công chúng.

Thanh Bình (PV TTXVN tại Tel Aviv)