Kế hoạch tuyệt mật vừa lộ diện: Mỹ từng định đưa quân vào tận lòng đất Iran để giành uranium

Toàn cảnh lò phản ứng hạt nhân chính Bushehr, cách Tehran 1.200 km về phía nam. Ảnh: Getty.

Tướng lĩnh cấp cao nhất của quân đội Mỹ đã thực hiện một chuyến đi bí mật và khẩn cấp tới Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tại bang Florida hồi cuối tháng trước để trực tiếp nghe báo cáo về kế hoạch đưa bộ binh Mỹ tiến vào Iran nhằm kiểm soát kho uranium làm giàu cấp độ cao của nước này – vật liệu then chốt để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Theo hai nguồn tin am hiểu vấn đề tiết lộ với CNN, các cuộc họp được đánh giá là nhạy cảm đến mức Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, đã phải rời cuộc họp của NATO tại Brussels và lập tức bay về Tampa, Florida ngày 19/5.

Sau đó, ông Caine đã báo cáo trực tiếp với Tổng thống Donald Trump về các phương án quân sự có thể triển khai.

Tuy nhiên, Nhà Trắng cuối cùng đã tạm dừng kế hoạch sau khi được cảnh báo rằng chiến dịch có thể kéo theo đòn trả đũa dữ dội từ Iran, khiến chiến sự leo thang và gây thêm cú sốc cho kinh tế toàn cầu. Theo các nguồn tin, ông Trump cũng lo ngại nguy cơ thương vong lớn đối với quân đội Mỹ.

Việc lập kế hoạch chi tiết cho một chiến dịch mặt đất cho thấy Washington từng tiến rất gần tới khả năng mở rộng đáng kể cuộc chiến với Iran, dù Tổng thống Trump liên tục tuyên bố hai bên đang tiến gần tới một thỏa thuận về eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran.

Một nguồn tin nhận định ngắn gọn: "Rủi ro là rất lớn", và cho biết không bất ngờ khi ông Trump quyết định chưa “bật đèn xanh” cho chiến dịch.

Uranium của Iran

Việc kiểm soát kho uranium làm giàu cấp độ cao của Iran vẫn là một trong những mục tiêu quan trọng nhất mà chính quyền Trump chưa đạt được, dù bằng đàm phán hay biện pháp quân sự.

Trong nhiều tháng qua, Tổng thống Trump liên tục nhắc tới khả năng Mỹ sẽ thu giữ lượng uranium này. Tuy nhiên, ông vẫn do dự trước một chiến dịch có thể khiến nhiều binh sĩ Mỹ thiệt mạng.

Trả lời Fox News hôm 28/8 khi được hỏi về khả năng Mỹ chiếm đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất của Iran – ông Trump thừa nhận: "Tôi không chắc người dân Mỹ có sẵn sàng chấp nhận điều đó hay không."

Dù vậy, phương án đánh chiếm các cơ sở lưu trữ uranium vẫn chưa bị loại bỏ hoàn toàn.

Theo CNN, sự thất vọng của ông Trump ngày càng gia tăng khi Iran chưa chấp nhận những nhượng bộ quan trọng liên quan đến chương trình hạt nhân, đặc biệt là việc từ bỏ kho uranium làm giàu cấp độ cao.

Kho vật liệu này được cho là phân tán tại các cơ sở hạt nhân Isfahan, Natanz và Fordow, nhiều khu vực nằm sâu trong hệ thống đường hầm dưới lòng đất.

Các chuyên gia hạt nhân hoài nghi rằng ngay cả khi tiến hành chiến dịch quân sự quy mô lớn, Mỹ cũng khó có thể xác định chính xác toàn bộ số uranium, chưa nói đến việc thu hồi an toàn trong điều kiện chiến sự.

Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, ông Rafael Mariano Grossi, gần đây cảnh báo lượng uranium hiện có của Iran về lý thuyết đủ để chế tạo tới 10 quả bom hạt nhân nếu Tehran quyết định quân sự hóa chương trình của mình.

Tình báo Mỹ cho rằng họ biết vị trí phần lớn số vật liệu này nhờ hoạt động giám sát liên tục từ trên không. Ngoài uranium làm giàu cấp độ cao, Iran còn sở hữu lượng lớn uranium cấp thấp có thể được sử dụng để chế tạo "bom bẩn".

Tuy nhiên, việc bảo vệ và thu giữ số vật liệu này sẽ đòi hỏi một lực lượng mặt đất rất lớn.

"Mò mẫm trong những đường hầm đó để tìm từng thùng vật liệu sẽ cực kỳ khó khăn. Chúng tôi sẽ phải duy trì sự hiện diện quân sự quy mô lớn. Về cơ bản, đó là một cuộc tấn công", một nguồn tin cho biết.

Các chỉ huy quân đội Mỹ được cho là đã đánh giá mức độ rủi ro của chiến dịch nằm trong khoảng từ "cao" đến "cực cao", đồng nghĩa với nguy cơ thương vong đáng kể ngay cả khi nhiệm vụ thành công.

Nguy cơ Iran đáp trả

Một chiến dịch mặt đất nhằm thu giữ uranium không chỉ đối mặt với rủi ro quân sự mà còn có thể kéo theo những hệ lụy kinh tế toàn cầu.

Theo ba nguồn tin am hiểu vấn đề, Tehran từng cân nhắc một "lựa chọn hạt nhân về kinh tế" nếu đàm phán đổ vỡ: thúc đẩy lực lượng Houthi tại Yemen phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb – tuyến hàng hải chiến lược nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương.

Đây là một trong những huyết mạch thương mại quan trọng nhất thế giới, đặc biệt trong bối cảnh eo biển Hormuz nhiều lần bị gián đoạn vì căng thẳng quân sự.

Các đánh giá tình báo Mỹ cho rằng việc đóng cửa Bab el-Mandeb có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nguồn tin của CNN cho biết Iran đến nay vẫn chưa yêu cầu Houthi mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền phương Tây, chủ yếu vì không muốn phá hỏng các cuộc đàm phán đang diễn ra. Tuy nhiên, đây vẫn là một quân bài mà Tehran có thể sử dụng nếu đối thoại sụp đổ và chiến sự bùng phát trở lại.

Theo đánh giá của giới quân sự Mỹ, mối đe dọa lớn nhất đối với lực lượng đặc nhiệm Mỹ không phải quân đội chính quy Iran, vốn đã suy yếu đáng kể sau nhiều tháng chiến tranh, mà là các hệ thống đường hầm gài bẫy, tên lửa phòng không, tên lửa vác vai cùng kho UAV và tên lửa đạn đạo mà Tehran vẫn còn duy trì.

Trước đó, nhiều lãnh đạo Lầu Năm Góc, trong đó có Tướng Dan Caine, từng cảnh báo rằng một chiến dịch kéo dài chống Iran có thể làm suy giảm nghiêm trọng kho vũ khí chiến lược và khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Mỹ.

Bản thân Tổng thống Trump cũng tỏ ra hoài nghi về khả năng thu giữ kho uranium của Iran.

"Không ai có thể đến gần số vật liệu đó được đâu, vì nó nằm dưới cả một ngọn núi", ông nói tại Phòng Bầu dục.

Theo CNN

Huyền Chi