Ông Netanyahu lo 'bẫy' ngừng bắn Mỹ - Iran

Trong cuộc điện đàm gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo với Thủ tướng Benjamin Netanyahu về thỏa thuận tiềm năng với Iran. Theo nguồn tin từ Axios, diễn biến này đã khiến nhà lãnh đạo Israel hoàn toàn bất ngờ trước thỏa thuận sắp đạt được.

Mối quan hệ giữa ông Trump-Netanyahu ngày càng căng thẳng. Ảnh: Reuters.

Dù bày tỏ lo ngại với Tổng thống Trump về khả năng giải quyết triệt để chương trình hạt nhân của Iran, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã chọn cách tránh đối đầu gay gắt với đồng minh Mỹ.

Một quan chức Mỹ nhận định: "Ông Netanyahu có lẽ hiểu rằng thỏa thuận này là điều không thể đảo ngược".

Theo Axios, ông Netanyahu hoàn toàn bất ngờ trước thỏa thuận sắp được ký kết này. Do không trực tiếp tham gia đàm phán, Thủ tướng Israel đã phải liên tục liên lạc với các đồng minh tại Washington để cập nhật tình hình.

Israel kiềm chế trong thế bí

Dù còn những quan ngại về nội dung thỏa thuận, giới chức Israel vẫn duy trì thái độ thận trọng trong các phát biểu công khai. Một quan chức Mỹ hôm thứ Sáu cho biết Washington thấu hiểu những lo ngại của Israel về an ninh, đồng thời khẳng định quyền tự vệ của quốc gia này là điều hoàn toàn chính đáng. Dù vậy, phía Mỹ bày tỏ tin tưởng rằng Israel sẽ sớm đạt được đồng thuận khi lộ trình hòa bình được triển khai cụ thể.

Về phía Israel, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz khẳng định thỏa thuận này phản ánh "lợi ích riêng của Mỹ", không giải quyết được gốc rễ vấn đề. Ông nhấn mạnh rằng Tel Aviv bảo lưu quyền hành động độc lập nhằm đối phó với mối đe dọa từ chương trình hạt nhân của Iran, đồng thời xác nhận đã cùng Thủ tướng Netanyahu chỉ đạo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chuẩn bị sẵn sàng cho mọi kịch bản.

Israel cũng đặc biệt lo ngại thỏa thuận sẽ cản trở các chiến dịch của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) nhằm vào Hezbollah tại Lebanon.

Phản hồi về vấn đề này, quan chức cấp cao của Mỹ lưu ý rằng bất kỳ hành động nào của Hezbollah nổ súng vào Israel, hay việc Iran tiếp tục hỗ trợ nhóm này, đều bị coi là vi phạm thỏa thuận.

Thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran đã được các bên thống nhất và dự kiến hoàn tất trong 24 giờ tới. Ảnh: Iran Intel.

"Chúng tôi tin rằng khi phía Israel xem xét kỹ các điều khoản và hiểu rõ cơ chế rằng Iran phải thực hiện nghĩa vụ trước khi nhận được bất kỳ lợi ích nào từ Mỹ, họ sẽ cảm thấy yên tâm hơn", vị quan chức kết luận.

Toan tính của Tehran

Theo Times of Israel, nếu biên bản ghi nhớ (MOU) được ký kết trong những ngày tới - điều vẫn chưa có gì bảo đảm - đây sẽ không phải là một nhượng bộ lớn của Iran. Theo đó, Eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại như thời kỳ trước chiến tranh.

Tehran sẵn sàng đàm phán về việc hạn chế chương trình hạt nhân để được Mỹ gỡ bỏ các lệnh trừng phạt lớn, một hướng đi mà họ đã tính đến từ trước. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích của Israel, Iran sẽ không thực hiện bất kỳ cam kết cụ thể nào cho đến khi hai bên đạt được một thỏa thuận chính thức và chi tiết hơn trong tương lai.

Đây là nước cờ tính toán kỹ lưỡng: Tehran vừa nhận được nguồn tài chính khổng lồ, vừa có thể kéo dài đàm phán với Tổng thống Trump đến tháng 8, thời điểm sát ngày bầu cử giữa kỳ tại Mỹ.

Tehran đang đặt cược rằng ông Trump sẽ không mạo hiểm nối lại chiến dịch quân sự, bởi điều này có thể kích hoạt làn sóng phong tỏa Eo biển Hormuz, phá hủy hạ tầng năng lượng vùng Vịnh và đẩy giá nhiên liệu tại Mỹ tăng cao ngay trước ngày cử tri đi bỏ phiếu.

Israel lo ngại về 'cái bẫy' lệnh ngừng bắn

Từ góc nhìn của Israel, lệnh ngừng bắn mà Tổng thống Trump thúc đẩy là một sai lầm chiến lược. Thay vì tận dụng lợi thế từ các đòn tấn công dồn dập vào Iran, Washington đã vô tình trao cho Tehran cơ hội "thở dốc" để phục hồi.

Phụ nữ Iran xuống đường ủng hộ chính phủ. Ảnh: Reuters.

Động thái này còn vô tình củng cố "thuyết chiến thắng" của Iran, khi Tehran tin rằng việc gia tăng áp lực kinh tế lên các quốc gia Ả Rập và người nộp thuế tại Mỹ sẽ khiến ông Trump phải chịu sức ép chính trị lớn, từ đó buộc phải xuống thang.

Ngoài ra, lệnh ngừng bắn còn tạo điều kiện cho Hezbollah "hồi sinh". Trước đó, Israel đã liên tục vô hiệu hóa các tay súng của nhóm này mà không gặp nhiều trở ngại. Tuy nhiên, theo các điều khoản mới, Iran đã thành công trong việc yêu cầu Mỹ hạn chế khả năng đáp trả của Israel đối với các đợt tấn công bằng tên lửa và drone, qua đó bảo vệ lực lượng ủy nhiệm chiến lược này tại Lebanon.

Dù những người ủng hộ lập luận rằng ông Trump có trách nhiệm bảo vệ lợi ích kinh tế của người dân Mỹ, thực tế là Eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa trong suốt thời gian ngừng bắn vừa qua. Nếu cuộc chiến tiếp diễn, Mỹ và Israel có thể đã ép được Iran vào thế phải chấp nhận một thỏa thuận có lợi hơn, hoặc đẩy nền kinh tế Tehran đến bờ vực suy sụp.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu đi bộ bên ngoài văn phòng của ông tại Knesset, tòa nhà quốc hội Israel ở Jerusalem, ngày 3/6. Nguồn: FLASH90.

Trong lúc Tổng thống Trump theo đuổi thỏa thuận với Iran vì những ưu tiên chính trị riêng, Thủ tướng Netanyahu lại rơi vào tình thế bấp bênh. Trên ba mặt trận chính là Gaza, Lebanon và Iran, các đối thủ của Israel đang dần phục hồi nhờ lệnh ngừng bắn từ Mỹ - một thỏa thuận vốn không đề cập đến việc giải giáp các lực lượng này.

Từng duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Washington, giờ đây ông Netanyahu dường như mất đi tiếng nói trọng yếu, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan và các quốc gia vùng Vịnh đang có ảnh hưởng lớn hơn đối với chính sách của Mỹ.

Việc hai nhà lãnh đạo không còn gặp mặt trực tiếp kể từ khi chiến dịch bắt đầu vào tháng 2 cho thấy sự rạn nứt âm thầm giữa hai bên. Khi thời gian đến ngày bầu cử ngày càng rút ngắn, khả năng ông Netanyahu đạt được thành tựu rõ rệt càng trở nên khó khăn, trong khi Thủ tướng Israel vẫn chưa tìm ra lời giải cho bài toán chính trị phức tạp hiện tại.

Khoảnh khắc Mỹ phóng tên lửa hành trình Tomahawk tấn công Iran Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng video được cho là ghi lại khoảnh khắc tàu USS Michael Murphy (DDG 112) phóng tên lửa hành trình Tomahawk để hỗ trợ các cuộc tấn công vào Iran hôm 10/6.

Minh Anh