Israel thông qua luật áp dụng án tử hình đối với người Palestine

Nghị viện Israel thông qua luật cho phép áp dụng án tử đối với người Palestine. Ảnh: AFP

Án tử trở thành mặc định

Luật mới quy định án tử hình trở thành hình phạt mặc định đối với người Palestine tại Bờ Tây do Israel chiếm đóng nếu người đó bị tòa án quân sự kết luận cố ý tiến hành các cuộc tấn công chết người bị coi là hành vi khủng bố.

Theo các nhà phê bình, luật này chỉ áp dụng án tử hình đối với người Palestine nhưng không áp dụng cho người Israel gốc Do Thái phạm tội tương tự, điều đã vấp phải sự chỉ trích quốc tế trong bối cảnh Israel đang bị giám sát chặt chẽ vì bạo lực ngày càng gia tăng do những người định cư Do Thái gây ra đối với người Palestine ở Bờ Tây bị chiếm đóng và cuộc chiến tranh ở Gaza.

Theo dự luật, người bị tuyên án tử hình sẽ bị giam giữ tại cơ sở riêng biệt, không được thăm gặp ngoài nhân sự được ủy quyền; các cuộc trao đổi pháp lý chỉ diễn ra qua hình thức trực tuyến. Việc hành quyết sẽ được thực hiện trong vòng 90 ngày kể từ khi tuyên án.

Không có quyền ân xá

Biện pháp này bao gồm các điều khoản yêu cầu thi hành án tử hình bằng hình thức treo cổ trong vòng 90 ngày kể từ khi tuyên án, có thể cho phép trì hoãn nhưng không có quyền được ân xá. Nó cũng cho phép lựa chọn áp dụng án tù chung thân thay vì án tử hình, nhưng chỉ trong những “trường hợp đặc biệt” không được nêu rõ.

Israel đã bãi bỏ án tử hình đối với tội giết người vào năm 1954. Người duy nhất bị hành quyết ở Israel sau một phiên tòa dân sự là Adolf Eichmann, một trong những kiến trúc sư của cuộc diệt chủng của Đức Quốc xã, vào năm 1962.

Bộ trưởng An ninh quốc gia Itamar Ben-Gvir, một trong những người ủng hộ mạnh mẽ dự luật, mô tả treo cổ là “một trong các lựa chọn”, bên cạnh ghế điện hoặc “an tử”.

Ủy ban An ninh của Quốc hội đã chỉnh sửa một số nội dung trước khi dự luật được thông qua. Đài phát thanh công cộng Israel KAN cho biết, hình thức hành quyết sẽ là treo cổ. Luật cũng cho phép tòa án tuyên án tử hình mà không cần yêu cầu từ công tố viên và không cần đa số tuyệt đối, thay vào đó chỉ cần đa số đơn giản. Các tòa án quân sự tại Bờ Tây cũng được trao quyền tuyên án tử hình, với việc Bộ trưởng Quốc phòng có thể đưa ra ý kiến.

Đối với người Palestine tại vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, luật này hạn chế khả năng kháng cáo hoặc xin ân xá, trong khi các tù nhân bị xét xử trong lãnh thổ Israel vẫn có thể được giảm án xuống tù chung thân.

Phản ứng của các bên

Dự luật do đảng cực hữu Otzma Yehudit khởi xướng đã vấp phải chỉ trích mạnh mẽ từ phe đối lập, cho rằng đây là bước leo thang đáng kể trong chính sách hình sự của Israel. Một số quan chức quân đội và các bộ ngành cảnh báo luật có thể vi phạm luật pháp quốc tế và khiến người dân Israel đối mặt nguy cơ bị bắt giữ ở nước ngoài.

Các tổ chức nhân quyền hàng đầu của Israel lên án đạo luật là “hành động phân biệt đối xử mang tính thể chế và bạo lực mang tính chủng tộc đối với người Palestine”. Hiệp hội Quyền Công dân tại Israel cho biết đã nộp đơn kháng nghị lên Tòa án Tối cao Israel. Ngay cả khi được thông qua và có hiệu lực, đạo luật này vẫn có thể bị vô hiệu hóa nếu Tòa án Tối cao Israel ủng hộ đơn kháng cáo.

Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas chỉ trích đạo luật vi phạm luật pháp quốc tế và cho rằng đây là nỗ lực nhằm đe dọa người Palestine.

“Những luật lệ và biện pháp như vậy sẽ không làm lung lay ý chí của người dân Palestine hay cản trở cuộc đấu tranh hợp pháp của họ vì tự do, độc lập và thành lập một nhà nước Palestine độc lập với Đông Jerusalem là thủ đô”, văn phòng của ông Abbas cho biết.

Tháng trước, các chuyên gia của Liên Hợp Quốc kêu gọi Israel rút dự luật, cảnh báo biện pháp này vi phạm quyền sống và mang tính phân biệt đối xử. Cơ quan đối ngoại của Liên minh châu Âu và Tổ chức Ân xá quốc tế cũng lên án đề xuất, cho rằng đạo luật sẽ mở rộng việc áp dụng án tử hình theo hướng phân biệt đối xử đối với người Palestine.

Cuối tuần trước, Anh, Pháp, Đức và Italy bày tỏ “quan ngại sâu sắc” về đạo luật, cảnh báo rằng biện pháp này có nguy cơ làm suy yếu cam kết của Israel đối với các nguyên tắc dân chủ.

Quỳnh Vũ