Iran, Mỹ cùng cứng rắn về eo biển Hormuz, Israel và Lebanon bàn giải giáp Hezbollah

Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã phát tín hiệu về một sự thay đổi chiến lược quan trọng trong cách tiếp cận của nước này đối với eo biển Hormuz.

Trong một tuyên bố được phát sóng trên truyền thông nhà nước, ông Khamenei nói rằng Iran đang bước vào một giai đoạn mới trong việc quản lý eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo những kẻ tấn công Iran sẽ không thoát khỏi sự trừng phạt.

Ông Khamenei cũng khẳng định Tehran dự kiến đòi bồi thường thiệt hại, đánh dấu “một chương mới mang tính bước ngoặt trong việc quản lý một trong những tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới của Iran”.

Lãnh tụ tối cao Iran còn bày tỏ quyết tâm không lay chuyển trong việc "trả thù" cho cái chết của cha mình, ông Ayatollah Ali Khamenei, và nhấn mạnh “dù Iran không muốn chiến tranh nhưng sẽ không từ bỏ các quyền của nước này”.

Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei. Ảnh: NDTV

Giao thông qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế tối đa bất chấp tuyên bố ngừng bắn giữa Mỹ và Iran hôm 8-4.

Theo các điều khoản ngừng bắn, Iran sẽ chỉ cho phép tối đa 15 tàu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày - một nguồn tin cấp cao của Iran nói với hãng tin TASS (Nga).

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump hôm 9-4 cho rằng Iran không nên thu phí đối với các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz.

“Có những báo cáo Iran đang thu phí đối với các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Họ tốt hơn hết là đừng làm vậy, và nếu họ đang làm thì tốt hơn hết là nên dừng lại ngay bây giờ” - ông viết trên mạng xã hội Truth Social.

Trong một bài đăng khác, nhà lãnh đạo Mỹ cho hay: "Các bạn sẽ thấy dầu bắt đầu được vận chuyển, dù có sự giúp đỡ của Iran hay không”.

Tờ Financial Times hôm 8-4 dẫn lời ông Hamid Hosseini, người phát ngôn Liên minh các nhà xuất khẩu dầu khí và hóa dầu Iran, tiết lộ Iran sẽ yêu cầu thanh toán phí bằng tiền điện tử để duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 2 tuần với Mỹ.

Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz chỉ đạt mức thấp hơn 10% so với bình thường vào ngày 9-4, bất chấp lệnh ngừng bắn mong manh.

Trong một diễn biến khác, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm 9-4 thông báo về việc ông đã cho phép tiến hành đàm phán trực tiếp với Lebanon "càng sớm càng tốt".

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần giữa Mỹ, Israel và Iran đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ sau khi Israel tăng cường chiến dịch quân sự tại Lebanon.

“Các cuộc đàm phán sẽ tập trung vào việc giải giáp Hezbollah và thiết lập quan hệ hòa bình giữa Israel và Lebanon. Israel đánh giá cao lời kêu gọi của thủ tướng Lebanon về việc phi quân sự hóa Beirut" - ông Netanyahu nói.

Tuy nhiên, một quan chức Israel trả lời phỏng vấn tờ The Times of Israel rằng sẽ không có lệnh ngừng bắn nào với Hezbollah trước các cuộc đàm phán với Lebanon.

Israel và Lebanon dự kiến bắt đầu đàm phán tại Washington vào tuần tới. Về mặt kỹ thuật, hai nước đã ở trong tình trạng chiến tranh kể từ khi Israel được thành lập năm 1948.

Theo một quan chức cấp cao của Lebanon, nước này đã kêu gọi ngừng bắn tạm thời trong 24 giờ qua nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán rộng hơn với Israel.

Đài NBC News đưa tin Tổng thống Donald Trump đã gọi điện cho ông Netanyahu để yêu cầu giảm bớt các cuộc tấn công vào Lebanon, qua đó đảm bảo sự thành công của các cuộc đàm phán với Iran.

Phạm Nghĩa