Iran dịu giọng với láng giềng: Dấu hiệu điều chỉnh chiến thuật trước áp lực ngoại giao?

(Ảnh: Reuters)

“Tôi xin lỗi các nước láng giềng đã bị Iran tấn công”, ông Pezeshkian nói trong một bài phát biểu trên truyền hình nhà nước. “Chúng tôi không có ý định tấn công các nước láng giềng. Như tôi đã nhiều lần khẳng định, họ là anh em của chúng tôi".

Ông nói thêm, Hội đồng Lãnh đạo lâm thời gồm ba thành viên đã "đề nghị lực lượng vũ trang Iran rằng kể từ bây giờ không nên tấn công các nước láng giềng hoặc bắn tên lửa, trừ khi họ tấn công chúng tôi từ quốc gia của họ".

“Tôi nghĩ chúng ta cần giải quyết vấn đề này bằng biện pháp ngoại giao, thay vì gây rắc rối với các nước láng giềng", ông Pezeshkian nói.

Sự thay đổi trong quan điểm của Iran dường như đến từ áp lực ngoại giao của các quốc gia vùng Vịnh, đặc biệt là các quốc gia đã cố gắng xích lại gần Iran, bao gồm Oman, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar. Một số cuộc điện đàm đã được tiến hành và được cho là rất căng thẳng.

Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE), Kuwait, Qatar, Bahrain và Ả-rập Xê-út đều đã ghi nhận các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran trong tuần qua. Phần lớn các cuộc tấn công này nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở vùng Vịnh, hoặc những mục tiêu có liên quan đến lợi ích của Mỹ.

Nhiều luật sư cho rằng, cuộc tấn công của Iran vào các căn cứ của Mỹ trong khu vực có thể được biện minh là hành động tự vệ, nhưng các cuộc tấn công rộng hơn vào cơ sở hạ tầng và các cơ sở dầu mỏ ở vùng Vịnh thì không.

Bằng việc hứa sẽ dừng tấn công các nước láng giềng, Iran dường như đang hy vọng vào con đường tái hòa hợp khu vực. Từ đó, trọng tâm có thể trở lại điều mà họ coi là "sự bất công của chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel tiến hành".

Tuy nhiên, hiện chưa rõ quan điểm của Hội đồng Lãnh đạo lâm thời Iran có tương đồng với mục tiêu của lực lượng vũ trang - vốn hoạt động khá độc lập - hay không.

Trong một tuyên bố được hãng thông tấn bán chính thức Mehr của Iran đăng tải, Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam-al Anbiya, cơ quan điều phối quân đội và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cho biết: “Sau tuyên bố của tổng thống, lực lượng vũ trang một lần nữa khẳng định tôn trọng lợi ích, chủ quyền quốc gia của các nước láng giềng và cho đến nay chưa có hành động gây hấn nào chống lại họ”.

"Tuy nhiên, nếu các hành động thù địch trước đó tiếp tục, tất cả các căn cứ và lợi ích quân sự của Mỹ, Israel trên đất liền, trên biển, trên không trong khắp khu vực sẽ được coi là mục tiêu chính của các cuộc tấn công mạnh mẽ từ lực lượng vũ trang Iran", Bộ Tư lệnh nhấn mạnh.

Bình luận về những tuyên bố trên, Ali Vaez - người đứng đầu chương trình Iran của Crisis Group - nhận định: "Điều này cho thấy có những bất đồng về cách tiếp cận tốt nhất. Tổng thống Iran rõ ràng là lo ngại về việc phá vỡ mối quan hệ với các nước láng giềng của Iran, đẩy họ về phía Mỹ. Nhưng những chính sách hiện nay chủ yếu do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và một số quan chức an ninh thúc đẩy. Và họ quyết tâm tiếp tục những chính sách hiện tại".

Thay vì một sự rạn nứt sâu sắc, Vaez cho rằng những thông điệp khác biệt có thể được hiểu là sự suy giảm tình đoàn kết do thiếu vắng một nhà lãnh đạo tối cao, người từng có tiếng nói cuối cùng trong việc lựa chọn hướng đi.

"Những bộ phận khác nhau trong hệ thống đang cố gắng cân nhắc lợi ích với các nước láng giềng, nhưng cuối cùng thì tất cả đều đang ở trên cùng một con thuyền, và nếu nó chìm thì tất cả sẽ chìm theo. Đó là lý do tại sao tôi không gọi sự rạn nứt này là quá sâu sắc".

Minh Hạnh