Indonesia đẩy mạnh chiến lược chế biến hạ nguồn để gia tăng giá trị kinh tế

Một nông dân thu hoạch dừa tại làng Tawa, đảo Bacan, huyện Nam Halmahera, tỉnh Bắc Maluku, ngày 10/11/2025. Ảnh: ANTARA FOTO/Andri Saputra

Phát biểu tại Jakarta mới đây, Bộ trưởng Nông nghiệp Andi Amran Sulaiman nhấn mạnh, Indonesia cần chuyển đổi mô hình phát triển, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô và thay vào đó đẩy mạnh chế biến hạ nguồn để giữ lại giá trị trong nước. Theo ông, nhiều mặt hàng chủ lực như dừa, dầu cọ thô và gambier (chiết xuất thảo dược tự nhiên, được sử dụng rộng rãi trong y tế, mỹ phẩm, sản phẩm hóa học và nông nghiệp) hiện vẫn chủ yếu được xuất khẩu dưới dạng thô hoặc sơ chế, dẫn tới việc các quốc gia nhập khẩu hưởng phần lớn giá trị gia tăng.

Indonesia hiện là quốc gia sản xuất dừa lớn nhất thế giới, song phần lớn sản lượng vẫn chưa được chế biến sâu. Nếu được đầu tư công nghệ và phát triển chuỗi giá trị, các sản phẩm như dầu dừa nguyên chất, nước cốt dừa, nước dừa đóng hộp hay các sản phẩm công nghiệp từ dừa có thể mang lại giá trị cao hơn gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần so với xuất khẩu nguyên liệu thô. Tương tự, Indonesia đang cung ứng khoảng 80% nhu cầu gambier toàn cầu nhưng chủ yếu xuất khẩu dưới dạng bán thành phẩm.

Trong lĩnh vực dầu cọ, Indonesia chiếm hơn 60% sản lượng toàn cầu, mở ra tiềm năng lớn để phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như bơ thực vật, mỹ phẩm và các chế phẩm công nghiệp khác. Việc đẩy mạnh chế biến sâu không chỉ giúp gia tăng nguồn thu mà còn nâng cao vị thế của Indonesia trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Bộ trưởng Andi Amran Sulaiman, chiến lược này sẽ tạo động lực tăng trưởng kinh tế, cải thiện thu nhập cho nông dân và tạo thêm nhiều việc làm. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận quá trình chuyển đổi sẽ gặp không ít thách thức, bao gồm sự phản đối từ một số nhóm lợi ích khi Indonesia giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và hướng tới tự chủ cao hơn.

Chính phủ Indonesia khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy chiến lược chế biến hạ nguồn, song song với mục tiêu tự chủ lương thực và năng lượng, phù hợp với định hướng phát triển của Tổng thống Prabowo Subianto.

Một điểm đáng chú ý là việc Indonesia cắt giảm nhập khẩu gạo tới 7 triệu tấn, tương đương gần 100 nghìn tỷ rupiah (khoảng 5,89 tỷ USD), được cho là đã góp phần kéo giá gạo toàn cầu giảm mạnh từ 660 USD/tấn xuống còn 340 USD/tấn, tức giảm khoảng 44%. Điều này phản ánh tác động đáng kể của chính sách nội địa tới thị trường quốc tế.

Những thành tựu trong lĩnh vực nông nghiệp của Indonesia cũng đã được quốc tế ghi nhận, với các giải thưởng về an ninh lương thực do Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc (FAO) trao tặng trong các năm 2024 và 2025. Thành công này đã thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia như Nhật Bản, Canada, Chile và Belarus, khi các đoàn công tác từ những nước này đã đến Indonesia để tìm hiểu mô hình phát triển hệ thống lương thực.

Bộ trưởng Amran cảnh báo, an ninh lương thực là yếu tố then chốt đối với ổn định quốc gia. Theo ông, một cuộc khủng hoảng lương thực có thể dẫn đến bất ổn chính trị và xung đột xã hội, do đó cần được đặt ở vị trí ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển dài hạn của Indonesia.

VNA