Tiểu thương ở Tel Aviv chật vật tồn tại giữa chiến tranh

Một góc vắng lặng của khu chợ bến xe Tachana Merkazit ở Tel Aviv.

Dù trên danh nghĩa là bến xe trung tâm, nhưng bên trong là một mê cung với hàng trăm cửa hàng nhỏ, bày bán đủ loại hàng hóa từ quần áo, giày dép đến đồ điện tử bình dân và vật dụng gia đình với mức giá thấp hơn đáng kể so với các trung tâm mua sắm hiện đại.

Không gian cũ kỹ, cấu trúc phức tạp khiến nơi đây dễ khiến khách lần đầu ghé thăm bị lạc. Tuy vậy, chính sự bình dân và đa văn hóa - với sự hiện diện của nhiều cộng đồng nhập cư như Philippines, Thái Lan, châu Phi hay Đông Âu - lại tạo nên bản sắc riêng cho khu chợ đặc biệt này.

Thế nhưng, giữa bối cảnh chiến sự kéo dài hơn 1 tháng qua, ngay cả một nơi vốn sầm uất và “dễ sống” như Tachana Merkazit cũng không tránh khỏi cảnh đìu hiu.

Giữa những đợt tên lửa dồn dập và việc trường học đóng cửa kéo dài, hàng nghìn tiểu thương tại Tel Aviv đang phải vật lộn để duy trì hoạt động. Không ít cửa hàng trong khu bến xe này đã giảm giờ mở cửa, thậm chí đóng cửa hoàn toàn. Những gian hàng còn sáng đèn cũng trong tình trạng cầm chừng, khi cả khách lẫn người bán đều vắng bóng.

Câu chuyện của Aviv - một tiểu thương lâu năm - phần nào phản ánh bức tranh chung. Trong hàng chục năm, anh kinh doanh đồ giá rẻ phục vụ khách bình dân. Nhưng giờ đây, khi chiến tranh kéo dài, lượng khách gần như biến mất.

“Gần như không còn kinh doanh gì nữa”, anh nói. Không chỉ vì người dân hạn chế ra ngoài do lo ngại an ninh, mà còn vì nhu cầu mua sắm sụt giảm mạnh. Những kế hoạch du lịch bị hủy bỏ, các hoạt động giải trí đóng băng khiến nhiều mặt hàng trở nên “ế ẩm”.

Theo khảo sát của Cục Thống kê Trung ương Israel, khoảng một phần tư doanh nghiệp trên toàn quốc đang đóng cửa hoặc hoạt động ở mức tối thiểu. Riêng các ngành dịch vụ như ăn uống, bán lẻnvốn chiếm tỷ trọng lớn trong khu vực quanh bến xe trung tâm, chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Tại Tachana Merkazit , tình trạng này càng rõ nét. Những lối đi vốn đông đúc nay trở nên thưa thớt. Nhiều quầy hàng đóng cửa im lìm, số còn lại hoạt động cầm chừng. Một số chủ cửa hàng cho biết doanh thu đã giảm từ 50% đến 70%, thậm chí hơn.

Nguyên nhân không chỉ đến từ việc khách hàng giảm mạnh, mà còn do thiếu lao động. Khi trường học đóng cửa, nhiều nhân viên phải ở nhà trông con. Các chủ cửa hàng nhỏ vốn đã hoạt động với nguồn lực hạn chế càng khó xoay xở.

Dù chính quyền đã nới lỏng một số hạn chế để nền kinh tế vận hành trở lại, nhưng thực tế cho thấy sức mua chưa thể phục hồi. Người dân ưu tiên ở nhà để đảm bảo an toàn, thay vì lui tới những khu vực đông người như bến xe hay chợ.

Áp lực tài chính ngày càng gia tăng. Bộ Tài chính Israel ước tính nền kinh tế đã thiệt hại hàng tỷ shekel mỗi tuần kể từ khi chiến sự nổ ra. Với các tiểu thương, điều đó đồng nghĩa với việc doanh thu sụt giảm nghiêm trọng trong khi chi phí vận hành vẫn tồn tại.

“Nếu không kiếm đủ tiền cho chi phí đi lại, thì mở cửa để làm gì? ” – câu hỏi của Yossi - một tiểu thương cũng là nỗi trăn trở chung của nhiều người tại đây khi giá xăng liên tục tăng và hiện lên tới 8,05 shekel (gần 2,6 USD)/lít.

Trong bối cảnh đó, nhiều chủ cửa hàng buộc phải tính đến phương án vay nợ để duy trì hoạt động. Tuy nhiên, với những cú sốc kinh tế liên tiếp trong nhiều năm – từ đại dịch COVID-19 đến các cuộc xung đột – nguồn lực dự phòng của họ gần như đã cạn kiệt.

Sự suy giảm kinh tế không chỉ thể hiện qua những con số, mà còn hiện hữu rõ ràng trong không khí uể oải của khu chợ. Những khách hàng hiếm hoi ghé qua cũng vội vã rời đi, thay vì nán lại mua sắm như trước.

Dẫu vậy, giữa khó khăn chồng chất, vẫn có những người lựa chọn tiếp tục mở cửa mỗi ngày, như một cách giữ nhịp sống và hy vọng. Với họ, việc duy trì hoạt động không chỉ là câu chuyện kinh doanh, mà còn là nỗ lực bám trụ giữa bất ổn.

Tachana Merkazit vốn chỉ là một khu mua sắm bình dân của những người nghèo giờ đây trở thành tấm gương phản chiếu rõ nét những tác động sâu sắc của chiến sự lên đời sống kinh tế – xã hội tại Tel Aviv.

Thanh Bình (Phóng viên TTXVN tại Israel)