Indonesia: Các nền tảng chạy đua trước lệnh ngắt mạng xã hội với trẻ vị thành niên

Một trẻ em đang chơi điện thoại thông minh tại Indonesia. Ảnh: Reuters

Các nhà cung cấp nền tảng xã hội toàn cầu đang ra sức điều chỉnh để đáp ứng quy định giới hạn độ tuổi người dùng mới của Indonesia. Phần lớn đưa ra các chính sách mới hoặc phát triển các sản phẩm thân thiện với trẻ em nhằm giữ chân người dùng vị thành niên trong khuôn khổ pháp lý.

Từ tháng 3.2026, Indonesia đã chính thức áp dụng luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á thực hiện biện pháp mạnh tay này. Lệnh cấm đã ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều nền tảng lớn đang hoạt động tại quốc gia 280 triệu dân này, bao gồm: Instagram, Facebook, YouTube, TikTok, X và cả nền tảng trò chơi trực tuyến Roblox. Nhiều nền tảng đã chủ động xóa hoặc khóa các tài khoản của người dùng dưới số tuổi quy định.

Theo bà Meutya Hafid - Bộ trưởng Bộ Truyền thông và Kỹ thuật số Indonesia, tính đến tháng 4.2026, TikTok là nền tảng tiên phong báo cáo số liệu cụ thể khi đã khóa 1,7 triệu tài khoản người dùng dưới 16 tuổi.

YouTube cũng đã cam kết thực hiện kế hoạch hủy các tài khoản người dùng vị thành niên tại nước này. Ban đầu, nền tảng video thuộc Google cho biết họ không thể cấm toàn bộ việc truy cập của trẻ vị thành niên mà chỉ có thể cung cấp các tính năng giám sát cho cha mẹ. Tuy nhiên, trước sức ép từ chính quyền Jakarta, YouTube gần đây xác nhận đã thay đổi chính sách để tuân thủ nghiêm ngặt luật bản địa.

Trong khi đó, Meta cũng đã giới thiệu các công cụ thiết lập tài khoản đặc biệt dành riêng cho người dùng dưới 16 tuổi trên Facebook và Instagram nhằm tăng cường tính năng bảo vệ.

Một em nhỏ chơi điện thoại thông minh trong lúc các tín hữu đang cầu nguyện tại đền thờ hồi giáo ở Yogyakarta, Indonesia. Ảnh: Getty Image

Một số nền tảng khác cũng chủ động bổ sung tính năng để đáp ứng quy định mới. Điển hình là Roblox khi giới thiệu hai loại tài khoản theo độ tuổi: Roblox Kids (từ 5-12 tuổi) và Roblox Select (từ 13-15 tuổi). Hai phiên bản dành cho trẻ em này sẽ ngăn chặn hoặc hạn chế tối đa chức năng trò chuyện, đồng thời lọc bỏ các tựa game không phù hợp. Nền tảng này cho biết sẽ tự động chuyển đổi khoảng 23 triệu tài khoản của người dùng dưới 16 tuổi tại Indonesia sang hai chế độ mới này.

Indonesia hiện là quốc gia có dân số đông thứ tư thế giới (sau Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ) với độ tuổi trung bình của người dân là 30, trong đó hơn một nửa dân số nằm ở độ tuổi dưới 30. Việc trẻ em ngày càng tiếp xúc nhiều với các nội dung độc hại thông qua mạng xã hội đã trở thành một vấn đề nhức nhối, buộc chính phủ nước này phải siết chặt quyền truy cập.

Bà Meutya Hafid mới đây cũng trao đổi với báo chí rằng chính phủ đang cân nhắc mở rộng lệnh cấm đối với người dùng dưới 16 tuổi trên "các nền tảng mua sắm trực tuyến", do phát hiện nhiều trẻ em trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo thương mại điện tử.

Ngoài ra, cơ quan quản lý cũng đang xem xét yêu cầu các nhà điều hành mạng xã hội phải thành lập văn phòng đại diện tại Indonesia và buộc người dùng xác minh số điện thoại di động chính chủ khi đăng ký tài khoản.

Dù nhận được sự ủng hộ lớn từ các bậc phụ huynh, các biện pháp này cũng vấp phải một số ý kiến trái chiều. Nhiều nhà phê bình bày tỏ lo ngại rằng những hạn chế quá mức trong không gian mạng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự sáng tạo và quyền tự do ngôn luận của trẻ em. Bản thân nhiều thanh thiếu niên cũng chia sẻ rằng việc bị xóa tài khoản mạng xã hội khiến các em có cảm giác như "bị ngắt kết nối với thế giới".

Các em nhỏ tại Indonesia xem sản phẩm trên một nền tảng trực tuyến. Ảnh: AP

Bất chấp tranh cãi, việc thắt chặt quản lý không gian mạng đối với trẻ vị thành niên đang trở thành một xu hướng toàn cầu trong giai đoạn 2026–2027.

Vào tháng 12.2025, Australia Úc trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới áp lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội, với mức phạt dành cho các công ty vi phạm lên tới 50 triệu đô la Úc (khoảng 33 triệu USD).

Một lệnh cấm tương tự tại Malaysia cũng có hiệu lực từ đầu tháng 6.2026 với mức phạt lên tới 2,5 triệu USD đối với các nền tảng vi phạm.

Trong khi đó, luật về sử dụng mạng xã hội dành cho trẻ em tại Brazil có hiệu lực từ ngày 17.3.2026, yêu cầu người dùng dưới 16 tuổi phải liên kết tài khoản với người giám hộ hợp pháp và cấm các tính năng gây nghiện như "cuộn vô hạn" (infinite scroll).

Nhiều cơ quan bảo vệ trẻ em đang chỉ trích các nền tảng đang tạo ra "cơn nghiện" cho người dùng trẻ. Ảnh: Reuters

Tại Trung Quốc, cơ quan quản lý không gian mạng nước này đã triển khai "chế độ dành cho trẻ vị thành niên" nhằm giới hạn thời gian sử dụng màn hình theo từng độ tuổi ở cấp độ thiết bị và ứng dụng cụ thể.

Riêng tại châu Âu, Pháp và Áo đang đề xuất các lệnh cấm tương tự cho trẻ em dưới 14 và 15 tuổi do lo ngại về sức khỏe tâm thần và nạn bắt nạt học đường. Tại Đức, trẻ em từ 13 đến 16 tuổi phải có sự đồng ý của cha mẹ mới được dùng mạng xã hội.

Bồ Đào Nha cũng thông qua dự luật vào tháng 2.2026 quy định phạt tới 2% doanh thu toàn cầu nếu các nền tảng cho phép trẻ từ 13-16 tuổi sử dụng mà không có sự đồng ý rõ ràng của phụ huynh. Thủ tướng Hy Lạp cũng thông báo sẽ cấm trẻ dưới 15 tuổi truy cập mạng xã hội từ đầu năm 2027, trong khi Ba Lan và Na Uy hiện đang rục rịch soạn thảo các đạo luật tương tự.

Lan Chi tổng hợp