IEA cân nhắc xả kho dự trữ lớn nhất lịch sử, giá dầu 'quay đầu'

Thông tin Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đang cân nhắc kế hoạch giải phóng lượng dầu dự trữ lớn nhất trong lịch sử đang tạo áp lực lên tâm lý thị trường.

Thị trường năng lượng tìm điểm cân bằng

Động thái tiềm năng này được đưa ra nhằm ứng phó với nguy cơ gián đoạn nguồn cung do xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang leo thang tại Trung Đông. Chỉ riêng thông tin về đề xuất đã đủ để khiến nhà đầu tư điều chỉnh kỳ vọng và kéo giá dầu đi xuống.

Trong phiên giao dịch sáng cùng ngày, hợp đồng dầu Brent giảm 88 cent, tương đương 1%, xuống còn 86,92 USD mỗi thùng. Dầu thô WTI của Mỹ cũng giảm 35 cent, tương đương 0,4%, xuống mức 83,1 USD mỗi thùng.

Diễn biến này xảy ra sau một giai đoạn biến động rất mạnh của thị trường dầu mỏ toàn cầu. Trước đó, giá dầu tại Mỹ đã bật tăng khoảng 5% ngay khi thị trường mở cửa, sau khi cả hai loại dầu chủ chốt sụt giảm hơn 11% trong phiên giao dịch ngày thứ Ba.

Đề xuất mới đã kéo giá dầu đi xuống, tạo áp lực lên tâm lý nhà đầu tư. (Ảnh: Vanguard Media Limited)

Đây là mức giảm theo ngày mạnh nhất của thị trường dầu kể từ năm 2022, phản ánh mức độ nhạy cảm của thị trường trước các thông tin địa chính trị và chính sách năng lượng.

Đợt điều chỉnh sâu này diễn ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra dự đoán rằng cuộc chiến tại Trung Đông có thể sớm kết thúc. Phát biểu này phần nào làm dịu bớt lo ngại của thị trường về nguy cơ gián đoạn nguồn cung kéo dài.

Tuy nhiên, trước đó chỉ ít ngày, thị trường dầu mỏ lại chứng kiến một đợt tăng mạnh. Vào đầu tuần, giá dầu WTI đã vọt lên trên 119 USD mỗi thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022. Đà tăng khi đó xuất phát từ lo ngại rằng xung đột tại Trung Đông có thể làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz.

Theo thông tin được tờ Wall Street Journal dẫn từ các nguồn tin liên quan, kế hoạch của IEA có thể vượt quy mô 182 triệu thùng dầu mà các quốc gia thành viên từng tung ra thị trường trong hai đợt xả kho vào năm 2022.

Hai đợt xả kho này được triển khai khi Nga phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine, khiến thị trường năng lượng toàn cầu rơi vào tình trạng căng thẳng nguồn cung. Nếu đề xuất hiện tại được triển khai, đây sẽ là lần giải phóng dầu dự trữ lớn nhất kể từ khi IEA được thành lập.

Các nhà phân tích tại Goldman Sachs cho rằng quy mô xả kho như vậy có thể giúp bù đắp phần nào cú sốc nguồn cung từ khu vực Vùng Vịnh. Theo ước tính của ngân hàng này, chiến sự hiện nay đang làm gián đoạn khoảng 15,4 triệu thùng dầu xuất khẩu mỗi ngày từ khu vực.

Trong trường hợp kế hoạch xả kho được thực hiện ở quy mô lớn, lượng dầu bổ sung có thể bù đắp khoảng 12 ngày gián đoạn xuất khẩu từ khu vực Vùng Vịnh. Dù vậy, bức tranh địa chính trị tại Trung Đông vẫn đang rất phức tạp và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt rõ ràng.

Ngày thứ Ba, Mỹ và Israel đã tiến hành các đợt không kích quy mô lớn nhằm vào Iran. Theo Bộ Quốc phòng Mỹ và các nguồn tin tại Iran, đây được xem là những cuộc không kích dữ dội nhất kể từ khi cuộc xung đột hiện tại bùng phát.

Trong diễn biến liên quan, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết quân đội Mỹ đã “loại bỏ” 16 tàu của Iran bị nghi đang chuẩn bị rải thủy lôi gần eo biển Hormuz. Động thái này được xem là nhằm ngăn chặn nguy cơ Iran phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược này.

Nỗi lo nguồn cung vẫn bao trùm

Tổng thống Donald Trump cũng đưa ra cảnh báo cứng rắn rằng bất kỳ thủy lôi nào do Iran triển khai tại eo biển Hormuz phải được gỡ bỏ ngay lập tức. Nhà lãnh đạo Mỹ đồng thời nhiều lần khẳng định Washington sẵn sàng hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz nếu tình hình yêu cầu.

Giới phân tích cho rằng thị trường dầu mỏ trong thời gian tới vẫn sẽ biến động mạnh theo diễn biến của xung đột tại Trung Đông. Theo đó, các chuyên gia của ngân hàng UOB nhận định giá dầu đang trong quá trình điều chỉnh sau cú tăng đột biến đầu tuần.

Theo nhóm phân tích này, thị trường năng lượng đang dần quay trở lại trạng thái cân bằng sau cú sốc giá xảy ra vào ngày thứ Hai. “Giá dầu tiếp tục xu hướng hạ nhiệt trong bối cảnh thị trường biến động mạnh sau đợt tăng vọt trước đó,” báo cáo của UOB cho biết.

Dù vậy, các nhà đầu tư vẫn đang theo dõi sát mọi diễn biến mới tại Trung Đông để đánh giá mức độ và thời gian giá năng lượng có thể duy trì ở mức cao.

Trong bối cảnh đó, các nền kinh tế lớn cũng đang tìm kiếm các giải pháp nhằm hạn chế tác động của cú sốc năng lượng. Quan chức Nhóm bảy nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã tổ chức cuộc họp trực tuyến nhằm thảo luận khả năng giải phóng các kho dự trữ dầu khẩn cấp.

Mục tiêu của biện pháp này là làm dịu áp lực giá và giảm bớt tác động tiêu cực đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron dự kiến sẽ chủ trì một cuộc họp trực tuyến với lãnh đạo các nước G7 trong hôm nay.

Cuộc họp sẽ tập trung thảo luận về tác động của xung đột Trung Đông đối với thị trường năng lượng cũng như các biện pháp phối hợp để ổn định thị trường. Tuy nhiên, không phải chuyên gia nào cũng tin rằng việc xả kho dự trữ dầu sẽ mang lại hiệu quả tức thì.

Theo các nguồn tin thị trường trích dẫn số liệu từ Viện Dầu khí Mỹ (API), lượng tồn kho dầu thô, xăng và các sản phẩm chưng cất tại Mỹ đều giảm trong tuần trước. Trong khi đó, ngân hàng Morgan Stanley (Mỹ) cũng cảnh báo rằng ngay cả khi xung đột sớm được giải quyết, thị trường năng lượng vẫn có thể đối mặt với nhiều tuần gián đoạn.

Theo Reuters, chuyên gia phân tích cấp cao tại Sparta Commodities Philip, ông Jones-Lux cho rằng yếu tố quan trọng nhất không nằm ở quy mô kho dự trữ mà ở tốc độ có thể đưa lượng dầu đó ra thị trường. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thông báo chính thức nào xác nhận kế hoạch này.

Đối với các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, biến động giá dầu hiện nay cũng đặt ra nhiều thách thức. Tại Việt Nam, giá xăng dầu trong nước chịu ảnh hưởng trực tiếp từ diễn biến của thị trường thế giới.

Theo công ty tư vấn năng lượng Wood Mackenzie, chiến sự hiện nay đang khiến nguồn cung dầu và các sản phẩm dầu mỏ từ khu vực Vùng Vịnh giảm khoảng 15 triệu thùng mỗi ngày. Nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, giá dầu thô trên thị trường quốc tế có thể tăng lên tới 150 USD/thùng.

Do đó, những biến động mạnh của giá dầu toàn cầu trong thời gian qua đang được các cơ quan quản lý và doanh nghiệp theo dõi sát sao. Nếu tình trạng bất ổn tại Trung Đông kéo dài, chi phí năng lượng, vận tải và sản xuất tại nhiều nền kinh tế, trong đó có Việt Nam, sẽ tiếp tục chịu áp lực đáng kể trong thời gian tới.

Vũ Hương