Huy động các nguồn lực trong giáo dục chính trị, đạo đức cho học sinh, sinh viên

Cán bộ, giảng viên Khoa Luật, Học viện Ngân hàng tại Cuộc thi tìm hiểu pháp luật năm 2026. Ảnh: NTCC.

Nhiệm vụ trong bối cảnh mới

Đến từ Khoa Luật - Học viện Ngân hàng, ThS Nghiêm Việt Phương chia sẻ, thông điệp mang tính định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII yêu cầu: Tinh thần yêu nước trong thời đại mới không thể dừng lại ở cảm xúc, mà phải là “năng lực hành động”.

Trước sự bùng nổ thông tin trên không gian mạng, thế hệ trẻ ngày nay đòi hỏi cần phải rèn luyện cho mình một lập trường chính trị kiên định, lý tưởng trong sáng. Thanh niên phải chủ động nâng cao năng lực, lan tỏa các giá trị đúng đắn và củng cố nền tảng tư tưởng tư duy của xã hội.

Yêu cầu cấp thiết này đặt trong một không gian thực tiễn rộng lớn hơn khi vị thế dân tộc đã có sự trưởng thành vượt bậc sau gần 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới. Việt Nam đã bứt phá trở thành quốc gia đang phát triển thuộc nhóm thu nhập trung bình, sở hữu quy mô kinh tế ngày càng lớn mạnh và độ mở hội nhập sâu rộng.

Thời gian qua, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta vừa hoàn thành thắng lợi các sự kiện chính trị có ý nghĩa quan trọng: Tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và hoàn thành xuất sắc cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI cùng đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, toàn bộ hệ thống chính trị đang quyết liệt cụ thể hóa các nghị quyết chiến lược, đẩy mạnh quá trình tái cấu trúc bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, vận hành hiệu năng và hiệu lực. Trong bối cảnh đó, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng đối với thế hệ học sinh, sinh viên trở thành một nhiệm vụ chiến lược quan trọng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Đổi mới các phong trào hành động

ThS Nghiêm Việt Phương - Giảng viên Khoa Luật, Học viện Ngân hàng. Ảnh: NVCC.

Theo ThS Nghiêm Việt Phương, các đơn vị và nhà trường, trong đó có Học viện Ngân hàng cần chủ động sử dụng hiệu quả các nguồn lực hợp pháp để xây dựng văn hóa học đường và giáo dục đạo đức, lối sống. Cụ thể, cần tập trung vào các nhóm giải pháp nguồn lực sau:

Quan tâm đầu tư xây dựng các mô hình giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục nghệ thuật, văn hóa; phát triển thư viện, thư viện số, học liệu số phù hợp; mở rộng không gian đọc, không gian sáng tạo, các câu lạc bộ văn hóa, nghệ thuật, thể thao và các hoạt động trải nghiệm thực tế trong nhà trường.

Việc huy động nguồn lực phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định của pháp luật và phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, đơn vị. Thu hút sự đồng hành của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, cựu học sinh, cựu sinh viên, cha mẹ học sinh và cộng đồng nhằm hỗ trợ nhà trường xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, kỷ cương, nhân văn.

Khuyến khích, thu hút và tạo điều kiện thuận lợi để các nghệ sĩ, diễn viên, nghệ nhân, vận động viên có uy tín tham gia giảng dạy, hướng dẫn, truyền dạy các hoạt động văn hóa, nghệ thuật truyền thống, rèn luyện thể chất và tổ chức các hoạt động thể thao cho học sinh, sinh viên.

Song song với nguồn lực vật chất, việc đổi mới phong trào hành động chính là “nguồn lực mềm” tạo đà phát triển. Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, các phong trào phải chuyển mạnh từ dàn trải, bề nổi sang “tạo giá trị thực” với các sản phẩm cụ thể, có tác động xã hội rõ ràng.

Trục kết nối chính là hệ thống “5 Tiên phong” (trong khoa học công nghệ, khởi nghiệp, hội nhập, tình nguyện và bảo vệ Tổ quốc), giúp người trẻ chuyển dịch từ vị thế “tham gia” sang “kiến tạo” những giá trị bền vững.

Chăm lo đến yếu tố con người

Sinh viên Học viện Ngân hàng. Ảnh: NTCC.

Yếu tố con người luôn giữ vai trò then chốt. Các cơ sở đào tạo cần đẩy mạnh công tác tập huấn, bồi dưỡng, nâng cao năng lực về công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, văn hóa học đường, văn hóa số, giáo dục truyền thống và giáo dục di sản cho cán bộ quản lý, nhà giáo, cán bộ phụ trách công tác học sinh, sinh viên phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị.

Cùng với đó, việc phát triển toàn diện cho thanh niên là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Nhà trường và các tổ chức Đoàn cần kiến tạo môi trường phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần, kỹ năng nghề nghiệp và hỗ trợ khởi nghiệp; đồng thời đặc biệt chú ý đến các nhóm yếu thế như thanh niên công nhân, nông thôn, dân tộc thiểu số.

Đặc biệt, công tác giáo dục chính trị, đạo đức hiện nay đã được cụ thể hóa bằng các quy định quản lý rất rõ ràng. Thông tư 40/2026/TT-BGDĐT ngày 15/5/2026 của Bộ GD&ĐT về công tác sinh viên có hiệu lực từ ngày 30/6/2026, áp dụng từ năm học 2026 - 2027 đã đưa ra nhiều điểm mới quan trọng.

Theo Điều 18 của Thông tư, kết quả rèn luyện của sinh viên vẫn chấm theo thang điểm 100 nhưng chia thành 5 mức (xuất sắc, tốt, khá, trung bình, yếu) và chính thức bỏ mức xếp loại kém. Mức yếu là mức thấp nhất giúp phản ánh đúng thực trạng nhưng không tạo tâm lý mặc cảm, tự ti, tạo động lực để sinh viên nỗ lực phấn đấu cải thiện.

Sinh viên bị kỷ luật khiển trách thì kết quả rèn luyện không vượt quá loại khá; bị kỷ luật từ hình thức cảnh cáo trở lên thì kết quả rèn luyện không vượt quá loại trung bình. Điều này đảm bảo tính nghiêm minh, gắn năng lực học tập với ý thức chấp hành quy định, đạo đức và trách nhiệm công dân. Đối với lĩnh vực đào tạo pháp luật, việc chấp hành nội quy, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội là giá trị cốt lõi hình thành nguồn nhân lực tương lai.

"Các nhà trường cần hoàn thiện hệ thống đánh giá minh bạch, thực chất; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ về học tập và rèn luyện; tăng cường cố vấn học tập, tư vấn tâm lý và hỗ trợ sinh viên một cách kịp thời, hiệu quả" - ThS Nghiêm Việt Phương nhấn mạnh.

Đứng trước các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, đầu tư cho thanh niên chính là đầu tư cho tương lai quốc gia. Học sinh, sinh viên cần thấm nhuần tinh thần “làm chủ tương lai bằng tri thức, bản lĩnh và sáng tạo”. Trong kỷ nguyên số, các bạn phải học tập, làm chủ các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và chuyển đổi số, đồng thời làm chủ chính mình thông qua kỷ luật học tập và rèn luyện kỹ năng hội nhập.

Đình Tuệ