Hướng nghiệp và phân luồng học sinh: Hiểu đúng để chọn đúng

Trường Cao đẳng Du lịch Huế tư vấn thông tin tuyển sinh, hướng nghiệp cho học sinh THCS

Phù hợp nguyện vọng

Mới đây, tại hội nghị hướng nghiệp và tuyển sinh năm 2026 do Trường Cao đẳng Du lịch Huế tổ chức (ngày 6/3), lãnh đạo các trường THCS, THPT và đơn vị đào tạo cao đẳng cho rằng, giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh là nhiệm vụ quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, nhằm đào tạo nguồn nhân lực phù hợp nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Cô giáo Lê Thị Hồng Giang, Hiệu trưởng Trường THCS Chu Văn An chia sẻ, hướng đi tốt nhất là phù hợp với điều kiện, năng lực, sở thích của học sinh. Việc các học sinh tiếp tục học lên THPT rồi lên đại học là con đường tốt, nhưng không đồng nghĩa với việc một số em rẽ sang con đường giáo dục nghề nghiệp là sai lầm. Tại Trường THCS Chu Văn An, từng có học sinh đậu vào trường THPT nhưng sau đó chuyển sang học tại Trường Cao đẳng Du lịch Huế và đạt kết quả tốt. Sau khi ra trường em trở thành đầu bếp có tiếng. Đây là một minh chứng cho thấy, khi lựa chọn đúng đam mê và năng lực, mỗi con đường đều có thể mang lại cơ hội thành công.

Thực tế, việc hướng nghiệp và hiệu quả phân luồng sau THCS/THPT cần dựa vào năng lực, sở thích học sinh cũng như nhu cầu xã hội. Thời gian qua, tư duy chuộng bằng cấp, coi trọng học đại học hơn các hình thức giáo dục nghề nghiệp ở một bộ phận người dân đã dẫn đến tình trạng tỷ lệ học sinh phân luồng vào giáo dục nghề nghiệp thấp so với mục tiêu đề ra và nhu cầu của thị trường lao động...

Cô Giang phân tích, với một số em có sức học yếu thì thường hay chán. Do vậy, nếu giảm áp lực học hành, thi cử cho học sinh trên, chọn một hướng đi phù hợp hơn thì sẽ mang lại cơ hội phù hợp hơn cho các em. Trong đó, đẩy mạnh hướng nghiệp và phân luồng học sinh hiệu quả là một giải pháp quan trọng. Học sinh có thể theo chương trình đào tạo nghề kết hợp học văn hóa phổ thông, vừa đáp ứng nền tảng kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp và cơ hội việc làm sau này.

Theo thầy giáo Nguyễn Văn Dũng, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân, xu hướng tuyển sinh có sự phân hóa theo chất lượng của các trường. Đối với nhà trường, mục đích quan trọng không phải đào tạo ra học sinh giỏi mà nhà trường quán triệt tinh thần học để biết, học để làm, giảng dạy những cái học sinh cần chứ không phải những nội dung thầy cô có. Tinh thần hướng nghiệp, tư vấn cho học sinh cũng phải phù hợp với điều kiện, năng lực, các yếu tố liên quan.

Chủ trương phân luồng học sinh sau THCS được đặt ra từ nhiều năm trước. Từ ngày 14/5/2018, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 522/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018 - 2025”. Đến nay, phân luồng học sinh sau THCS đang trở thành một chủ trương quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Cuối năm 2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đưa ra lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục. Theo đó, việc phân luồng học sinh phải đảm bảo nguyên tắc phù hợp với nguyện vọng, năng lực của học sinh và nhu cầu nhân lực, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia và địa phương.

Học sinh tham quan, trải nghiệm môi trường giáo dục nghề nghiệp tại Trường Cao đẳng Du lịch Huế

Đồng bộ giải pháp tạo hiệu quả

ThS. Phạm Bá Hùng, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Huế cho rằng, hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau THCS được quan tâm sẽ tạo điều kiện cho học sinh tốt nghiệp trung học lựa chọn hướng đi phù hợp, sớm tiếp cận nghề nghiệp và định hướng học tập suốt đời.

Theo ông, quá trình định hướng, phân luồng học sinh cần chú ý 3 yếu tố cơ bản: Đặc điểm của học sinh; hệ thống nghề nghiệp và yêu cầu của nghề đối với người lao động; nhu cầu thị trường lao động của địa phương, quốc gia và quốc tế. Nhà trường sẵn sàng kết nối, phối hợp các ngành, đơn vị, trường học để tư vấn, hướng nghiệp, phân luồng tuyển sinh và đào tạo để đáp ứng được yêu cầu về nhân lực của thị trường lao động.

Theo thầy giáo Đoàn Trần Bảo Phước, Hiệu trưởng Trường THPT Thuận An, muốn tư vấn, hướng nghiệp hiệu quả, cần có sự phối hợp giữa các trường phổ thông với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học. Qua đó, mang lại bức tranh toàn cảnh cho học sinh. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cũng nên có những “phép tính” cụ thể về số lượng học sinh theo học thành đạt ra sao, mức lương thế nào… từ đó lan tỏa thông tin tốt. Ngoài ra, các cơ sở đào tạo cần quan tâm kỹ năng tiếng Anh, đầu tư giảng dạy cho học sinh để giúp các em có cơ hội việc làm, thăng tiến tốt hơn sau này.

Cô giáo Lê Thị Hồng Giang cho rằng, các hoạt động tư vấn, chia sẻ thông tin hướng nghiệp không chỉ dành cho học sinh mà cần có sự tham gia của phụ huynh để họ nắm bắt thông tin, định hướng phù hợp cho con em mình. “Nếu phụ huynh hiểu rõ sẽ tránh tư duy so sánh con mình với con người ta, từ đó đồng cảm, chia sẻ, đồng hành cùng con trên con đường tương lai hiệu quả hơn”, cô Giang phân tích.

Thực tiễn cho thấy, công tác phối kết hợp giữa các trường với đơn vị đào tạo cao đẳng, đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần được thực hiện chặt chẽ hơn. Qua đó, các hoạt động tư vấn, hướng nghiệp cũng chú trọng “người thật, việc thật”, cụ thể, gần gũi để học sinh dễ hiểu, dễ nắm bắt và lựa chọn.

Bài, ảnh: HỮU PHÚC