Hungary kêu gọi EU dỡ bỏ trừng phạt năng lượng Nga khi giá dầu toàn cầu tăng vọt

Bảng điện tử hiển thị giá nhiên liệu tại một trạm xăng ở châu Âu, trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị và biến động trên thị trường dầu mỏ toàn cầu. Ảnh: Euronews

Theo Euronews, trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông, Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã gửi thư tới lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU), kêu gọi xem xét đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với năng lượng của Nga nhằm giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế châu Âu.

Lời kêu gọi được đưa ra khi thị trường năng lượng toàn cầu rơi vào trạng thái biến động mạnh sau khi chiến sự liên quan Iran lan rộng tại Trung Đông. Giá dầu Brent - chuẩn tham chiếu toàn cầu - đã có thời điểm vượt 100 USD/thùng, thậm chí lên tới khoảng 114 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022.

Đà tăng này phản ánh lo ngại của thị trường về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu và khí đốt từ khu vực Trung Đông - nơi cung cấp khoảng 1/5 nguồn dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới thông qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, sau những biến động mạnh đầu tuần, giá dầu có xu hướng điều chỉnh. Theo dữ liệu thị trường ngày 10/3, dầu Brent giao dịch quanh mức khoảng 92 USD/thùng, vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước khi xung đột leo thang.

Lửa bùng lên tại kho dầu Shahran sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel ở Tehran, Iran, ngày 8/3/2026. Ảnh: Hassan Ghaedi/Anadolu

HUNGARY LO NGẠI “CÚ SỐC NĂNG LƯỢNG” MỚI

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội, ông Viktor Orban cho rằng giá dầu tăng mạnh là kết quả của hai yếu tố: căng thẳng tại Trung Đông và những hạn chế đối với nguồn cung dầu Nga.

“Việc phong tỏa dầu Nga cùng với chiến tranh ở Trung Đông đang khiến giá dầu tăng vọt. Châu Âu cần phải hành động”, ông Orban viết, đồng thời cho biết đã gửi thư tới Chủ tịch Hội đồng châu Âu và Chủ tịch Ủy ban châu Âu để yêu cầu xem xét đình chỉ các lệnh trừng phạt năng lượng đối với Nga.

Theo ông, chính sách năng lượng của EU trong những năm gần đây đã khiến khu vực này phụ thuộc nhiều hơn vào thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu, vốn biến động mạnh, thay vì nguồn khí đốt đường ống giá rẻ từ Nga.

Hungary và Slovakia vốn là hai quốc gia EU phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng Nga. Sau khi xung đột Nga-Ukraine bùng nổ năm 2022, EU áp đặt hàng loạt biện pháp trừng phạt đối với dầu mỏ Nga. Tuy nhiên, Budapest và Bratislava được miễn trừ tạm thời và vẫn tiếp tục nhập khẩu dầu qua hệ thống đường ống Druzhba pipeline.

Nguồn cung này gần đây cũng bị gián đoạn sau khi tuyến đường ống bị hư hại trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái hồi cuối tháng 1, làm gia tăng thêm lo ngại về an ninh năng lượng tại khu vực Trung Âu.

Trước sức ép từ giá năng lượng tăng mạnh, chính phủ Hungary đã nhanh chóng triển khai các biện pháp can thiệp thị trường. Theo thông báo của chính phủ, giá bán lẻ xăng sẽ được giới hạn ở mức khoảng 595 forint/lít (tương đương khoảng 1,75 USD/lít), trong khi dầu diesel được áp trần ở mức 615 forint/lít.

Đồng thời, Budapest cũng quyết định giải phóng một phần dự trữ dầu chiến lược nhằm đảm bảo nguồn cung cho thị trường trong nước. Biện pháp này nhằm hạn chế tác động của “cú sốc năng lượng” đối với người dân và doanh nghiệp, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu đang gia tăng nhanh chóng.

Trên thực tế, Hungary từng áp dụng chính sách trần giá nhiên liệu vào năm 2021 nhưng sau đó phải dỡ bỏ do tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

RỦI RO NĂNG LƯỢNG MỚI KHIẾN NỘI BỘ EU GIA TĂNG CHIA RẼ

Không chỉ Hungary, nhiều quốc gia châu Âu cũng đang theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường năng lượng toàn cầu. Xung đột tại Trung Đông đã gây ra hàng loạt tác động dây chuyền: từ việc gián đoạn vận tải dầu qua eo biển Hormuz đến các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng trong khu vực. Điều này làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và khiến thị trường năng lượng trở nên cực kỳ nhạy cảm với các diễn biến địa chính trị.

Một số cơ sở dầu khí quan trọng tại khu vực Vịnh Ba Tư cũng bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, trong đó có một nhà máy lọc dầu lớn của Saudi Arabia. Những sự kiện này đã góp phần làm giá dầu toàn cầu tăng vọt trong những ngày gần đây.

Bên cạnh đó, hoạt động vận tải năng lượng quốc tế cũng chịu ảnh hưởng đáng kể khi nhiều tàu chở dầu tránh đi qua các tuyến đường nguy hiểm, khiến chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng mạnh.

Lời kêu gọi của Hungary ngay lập tức làm nổi bật sự chia rẽ trong nội bộ EU về chính sách năng lượng và quan hệ với Nga.

Sau khi xung đột Nga-Ukraine bùng nổ, EU đã cam kết từng bước loại bỏ hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch của Nga trước năm 2027 nhằm giảm phụ thuộc vào Moscow. Tuy nhiên, một số quốc gia Trung và Đông Âu cho rằng quá trình chuyển đổi này diễn ra quá nhanh và có thể gây rủi ro cho an ninh năng lượng.

Đến nay, các lệnh trừng phạt của EU chủ yếu áp dụng đối với dầu mỏ Nga, trong khi khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga dự kiến sẽ bị siết chặt hơn vào cuối năm nay.

Ủy ban châu Âu hiện chưa đưa ra phản hồi chính thức đối với đề xuất của Hungary. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng khả năng EU nới lỏng trừng phạt là khá thấp, do vấn đề này gắn liền với chiến lược địa chính trị dài hạn của khối.

Trong bối cảnh đó, cuộc khủng hoảng năng lượng mới đang đặt châu Âu trước một bài toán khó: vừa phải đảm bảo an ninh năng lượng và kiểm soát lạm phát, vừa duy trì lập trường chính trị đối với Nga.

Nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục kéo dài và nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn sâu hơn, thị trường dầu mỏ và khí đốt có thể còn biến động mạnh trong thời gian tới, kéo theo những hệ lụy đáng kể đối với kinh tế thế giới.

Trọng Hoàng