Hợp tác Việt Nam-Philippines: Mảnh ghép quan trọng đóng góp cho thịnh vượng chung của ASEAN

Xin Đại sứ cho biết bầu không khí và sự chuẩn bị của nước Chủ tịch ASEAN 2026 - Philippines trước thềm cấp cao lần thứ 48?

Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 dự kiến diễn ra từ ngày 7-8/5 tại tỉnh Cebu được Philippines xác định là một trong những tâm điểm đối ngoại quan trọng nhất trong năm Chủ tịch ASEAN 2026. Trong bối cảnh Philippines phải chuyển hầu hết công tác chủ trì các cuộc họp trong khuôn khổ ASEAN sang hình thức trực tuyến để ứng phó các khó khăn về ngân sách do tác động nặng nề của tình hình xung đột tại Trung Đông, dịp Hội nghị cấp cao 48 được tổ chức trực tiếp lần này càng trở nên đặc biệt quan trọng, được nước chủ nhà hết sức quan tâm và nỗ lực đảm bảo công tác chuẩn bị.

Tại tỉnh Cebu, nơi sẽ diễn ra Hội nghị, Philippines đã ban hành lệnh cấm súng toàn diện từ ngày 4-11/5 để đảm bảo công tác an ninh cho sự kiện đối ngoại quan trọng hàng đầu của đất nước. Hơn 7.300 nhân viên an ninh và các lực lượng hỗ trợ, cùng 2.850 phương tiện hậu cần kỹ thuật, bao gồm xe chống đạn cho lãnh đạo các nước ASEAN đã được huy động sẵn sàng.

Thông qua điều phối chặt chẽ của Hội đồng Tổ chức Quốc gia (NOC), các bộ ngành và chính quyền địa phương, tỉnh Cebu đã tiến hành các dự án lớn để chuẩn bị cho Hội nghị như nâng cấp và bảo trì các tuyến đường chính; lắp đặt thêm hệ thống đèn đường, biển báo, thiết bị an toàn giao thông, cờ, băng rôn và tranh tường của các nghệ sĩ địa phương trên các tuyến chính. Sân bay quốc tế Mactan Cebu và Trung tâm triển lãm Mactan, địa điểm tổ chức các sự kiện chính của Hội nghị như lễ khai mạc, phiên họp toàn thể và tiệc chiêu đãi, cũng trải qua các đợt nâng cấp toàn diện để sẵn sàng chào đón các Nhà lãnh đạo của khu vực.

Từ nhiều tháng nay, Philippines đã phối hợp chặt chẽ với các nước thành viên ASEAN chuẩn bị cho nội dung trao đổi của các nhà Lãnh đạo tại Hội nghị, dự kiến sẽ tập trung vào 3 nội dung chính gồm an ninh lương thực, an ninh năng lượng và bảo hộ công dân các nước ASEAN tại Trung Đông. Hơn 20 văn kiện kết quả dự kiến sẽ được các nhà lãnh đạo ASEAN thông qua và ghi nhận tại Hội nghị.

Đại sứ kỳ vọng như thế nào về sáng kiến của nước chủ nhà tại kỳ Hội nghị lần này trong việc giúp ASEAN thúc đẩy đồng thuận và đoàn kết trước nhiều biến động của tình hình khu vực và thế giới?

Thế giới đang trải qua một giai đoạn biến động sâu sắc và đa tầng, nơi các cú sốc địa chính trị, kinh tế và công nghệ đan xen, tạo ra những hệ lụy lan tỏa trên quy mô toàn cầu. Cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc ngày càng quyết liệt, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như công nghệ cao, an ninh kinh tế và ảnh hưởng địa chính trị. Song song đó, chủ nghĩa bảo hộ trỗi dậy và xu hướng phân cực gia tăng đang bào mòn các nền tảng quan trọng nhất của chủ nghĩa đa phương. Những diễn biến phức tạp của xung đột quân sự tại Trung Đông không chỉ làm gia tăng bất ổn an ninh mà còn tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng, giá năng lượng và đời sống thường nhật của người dân trên toàn thế giới.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu củng cố đoàn kết khu vực, nâng cao sức chống chịu của các nền kinh tế và thúc đẩy hợp tác nội khối ASEAN trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trên cương vị Chủ tịch ASEAN năm 2026, Philippines đang chủ động thúc đẩy hợp tác toàn diện trên các trụ cột then chốt, hướng tới xây dựng một Cộng đồng ASEAN tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm, phù hợp với định hướng của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Đồng thời, Philippines phát huy vai trò điều phối, dẫn dắt nỗ lực chung của khu vực trong ứng phó với những tác động từ xung đột Trung Đông thông qua việc tổ chức các cơ chế tham vấn quan trọng, bao gồm các Hội nghị đặc biệt của Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN, Hội đồng Cộng đồng Kinh tế ASEAN và Bộ trưởng Năng lượng ASEAN, nhằm thảo luận và đề xuất các giải pháp phối hợp kịp thời, hiệu quả.

Trong một thế giới đầy bất định, ASEAN tiếp tục được nhìn nhận như một hình mẫu tiêu biểu của hợp tác khu vực - nơi đối thoại và đồng thuận được đặt lên trên hết bất chấp các khác biệt về thể chế, lịch sử, tôn giáo và trình độ phát triển. Với chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung” cùng các sáng kiến xoay quanh ba trụ cột hòa bình, thịnh vượng và con người, Philippines, trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2026, đang cùng các quốc gia thành viên nỗ lực dẫn dắt khu vực thích ứng linh hoạt trước những biến động toàn cầu, đồng thời củng cố hơn nữa sự gắn kết và năng lực tự cường của ASEAN.

Theo Đại sứ, Việt Nam và Philippines có thể thúc đẩy hợp tác trên các khía cạnh nào để đóng góp cho lộ trình phát triển chung của Cộng đồng ASEAN cũng như hòa bình, ổn định khu vực và trên thế giới?

Việt Nam và Philippines, với tư cách là những thành viên năng động và có trách nhiệm của Cộng đồng ASEAN, cùng chia sẻ khát vọng chính đáng về hòa bình, ổn định và phát triển bền vững cho mỗi quốc gia cũng như toàn khu vực. Việc thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai nước không chỉ mang ý nghĩa song phương sâu sắc mà còn góp phần trực tiếp củng cố liên kết nội khối, hướng tới hiện thực hóa các mục tiêu chung của Cộng đồng ASEAN.

Trong những năm qua, quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Philippines đã phát triển mạnh mẽ, ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất trên nhiều lĩnh vực. Về chính trị - ngoại giao, các kênh tiếp xúc cấp cao được duy trì thường xuyên, linh hoạt thông qua trao đổi đoàn, điện mừng và các cuộc gặp bên lề diễn đàn đa phương, qua đó củng cố vững chắc nền tảng tin cậy chính trị. Trên lĩnh vực quốc phòng - an ninh, hợp tác không ngừng được mở rộng cả về phạm vi lẫn chiều sâu, với các cơ chế trao đổi giữa nhiều quân, binh chủng; nội dung hợp tác ngày càng thiết thực, bao gồm chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và triển khai các chương trình trong các lĩnh vực giàu tiềm năng như quân y, công nghệ quốc phòng, huấn luyện, cứu trợ nhân đạo và ứng phó thảm họa.

Hợp tác kinh tế tiếp tục phát triển với nhiều bước đột phá. Kim ngạch thương mại song phương duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, trung bình trên 10% mỗi năm trong giai đoạn 2015-2025, từ 2,92 tỷ USD lên 7,8 tỷ USD. Đáng chú ý, riêng trong năm 2025, đầu tư của Việt Nam vào Philippines đạt hơn 92 triệu USD, chiếm phần lớn trong tổng vốn đăng ký tích lũy từ trước đến nay, cho thấy xu hướng gia tăng hiện diện ngày càng rõ nét của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Philippines. Lĩnh vực du lịch cũng ghi nhận bước phát triển vượt bậc, khi lượng du khách Philippines đến Việt Nam tăng hơn bốn lần trong chưa đầy một thập kỷ (từ 110.967 lượt vào năm 2016 lên 482.173 lượt vào năm 2025), đưa Philippines trở thành một trong những thị trường nguồn khách hàng đầu của Việt Nam trong ASEAN.

Những thành quả tích cực đó đã tạo nền tảng vững chắc để hai nước tiếp tục mở rộng và làm sâu sắc hơn nữa hợp tác trong thời gian tới, đặc biệt ở các lĩnh vực mới giàu tiềm năng như khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, giáo dục - đào tạo và giao lưu nhân dân.

Với lợi thế về sự tin cậy chính trị được vun đắp qua thời gian, khoảng cách địa lý gần gũi, sự tương đồng về văn hóa và thị hiếu tiêu dùng, cùng quy mô thị trường đầy tiềm năng, quan hệ hợp tác Việt Nam-Philippines được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển toàn diện, thực chất và hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, đồng thời đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của ASEAN và cộng đồng quốc tế.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Hà Phương (thực hiện)