Hợp tác Việt Nam - Hà Lan trong kiến tạo tương lai xanh

Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam Kees van Baar (thứ ba từ phải sang) thăm rừng cộng đồng tại thôn Chênh Vênh, tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Báo Quảng Trị

Với tư cách thành viên Ban lãnh đạo Sáng kiến đối tác hành động quốc gia về nhựa (NPAP) tại Việt Nam - một nền tảng do Diễn đàn Kinh tế thế giới và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đồng sáng lập, Hà Lan đang phối hợp với các cơ quan chính phủ, doanh nghiệp và tổ chức cộng đồng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế nhựa tuần hoàn.

Trong khuôn khổ NPAP, chúng tôi đã hợp tác với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) khởi động sáng kiến “Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn cho doanh nghiệp” (ACE-Biz). Mô hình này trực tiếp đưa các nguyên tắc kinh tế tuần hoàn vào doanh nghiệp Việt Nam thông qua hướng dẫn kỹ thuật, dự án thí điểm xử lý nước thải công nghiệp khép kín và chuyển giao công nghệ giữa hai nước. Đến nay, chương trình đã nâng cao năng lực cho nhiều nhà hoạch định chính sách và hơn 500 doanh nghiệp trên cả nước, bao gồm gần 100 doanh nghiệp tại Hà Nội, giúp giảm phát thải và áp dụng các quy trình sản xuất có trách nhiệm hơn.

Những cam kết thực tiễn này phản ánh chiều sâu trong mối quan hệ song phương. Trong hơn 15 năm qua, Hà Lan và Việt Nam đã hợp tác thông qua hai thỏa thuận Đối tác chiến lược chính thức về quản lý nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và về nông nghiệp bền vững, an ninh lương thực. Đặc trưng của hợp tác hiện nay là cách tiếp cận tích hợp, đa bên nhằm mang lại những giải pháp cụ thể và có khả năng nhân rộng trên nhiều lĩnh vực, nhiều địa phương. Tất cả hướng tới mục tiêu chung: Một Việt Nam xanh hơn và đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Tầm nhìn này được thể hiện rõ nét nhất tại Đồng bằng sông Cửu Long, nơi các đối tác Hà Lan và Việt Nam đang hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0 vào hoạt động nông nghiệp hàng ngày. Với nguồn kinh phí gần 4,8 triệu euro (5,6 triệu USD) từ Chính phủ Hà Lan, một chương trình thủy sản tích hợp được khởi động từ năm 2022 nhằm thúc đẩy sự chuyển đổi bền vững của ngành Thủy sản vùng.

Chương trình áp dụng cách tiếp cận toàn diện, kết nối các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, nông dân, nhà nghiên cứu và giới trẻ trong một khuôn khổ phối hợp thống nhất. Thông qua việc kết hợp các mô hình trang trại thực địa, đào tạo nông dân, thành lập các trung tâm chia sẻ kiến thức, đẩy mạnh hợp tác công - tư và hỗ trợ tiếp cận tài chính, chương trình bảo đảm những đổi mới tại trang trại sẽ tạo ra sự thay đổi bền vững cho toàn bộ chuỗi giá trị.

Kết quả thực tế đã được ghi nhận, điển hình là Dự án ShrimpTechVietnam ứng dụng công nghệ IoT, năng lượng mặt trời và hệ thống thức ăn ít tác động đến môi trường tại Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ và An Giang. Dự án đã đào tạo hơn 210 nông dân và thu hút hơn 480 bên liên quan tham gia vào các hoạt động nuôi trồng phát thải ròng bằng 0. Trong khi đó, dự án Tomgoxy Zero tiên phong mô hình kết hợp giữa phục hồi rừng ngập mặn với nuôi tôm thâm canh giúp tăng 300% năng suất, giảm 75% năng lượng tiêu thụ, hoàn toàn không sử dụng kháng sinh và có khả năng hấp thụ carbon chủ động. Những sáng kiến này là minh chứng sống động cho thấy trách nhiệm môi trường và tính khả thi về mặt thương mại tại Đồng bằng sông Cửu Long hoàn toàn có thể song hành và được ưu tiên ngang hàng.

Mô hình nông nghiệp Hà Lan cũng phù hợp với đặc thù của miền Bắc. Hiệp hội Hợp tác trồng trọt Hà Lan - Việt Nam hiện đang hợp tác với các đối tác trên toàn chuỗi giá trị, từ khâu hạt giống đến tay người tiêu dùng. Với khí hậu mát mẻ và truyền thống trồng hoa lâu đời, Hà Nội cùng các tỉnh phía Bắc là thị trường tiềm năng cho sự hợp tác này. Công nghệ nhà kính, kỹ thuật canh tác chính xác và phương pháp sản xuất bền vững của Hà Lan sẽ hỗ trợ người trồng hoa, rau quả miền Bắc tiếp cận phân khúc cao cấp tại thị trường trong nước và quốc tế.

Tôi rất tự hào khi Hà Lan dẫn đầu các nhà đầu tư châu Âu tại Việt Nam với tổng vốn lũy kế xấp xỉ 15 tỷ USD vào cuối năm 2025. Con số này không chỉ phản ánh dòng vốn đầu tư, mà còn thể hiện sự tin tưởng vào tiềm năng của đất nước, con người Việt Nam và tương lai thịnh vượng mà chúng ta đang vun đắp. Từ nỗ lực giải quyết thách thức rác thải nhựa đến những mô hình nuôi tôm bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long, chúng ta đang sát cánh bên nhau để xây dựng một Việt Nam xanh hơn, thông minh hơn và bền vững hơn trong tương lai.

Đại sứ Kees van Baar