Hồng Kông trong chiến lược mới của đồng nhân dân tệ

Nếu trước đây, đặc khu này chủ yếu được xem là cửa ngõ đưa dòng vốn quốc tế vào đại lục, thì nay vai trò đó được mở rộng thành một mắt xích quan trọng trong quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ.

Trung Quốc đang thúc đẩy quá trình quốc tế hóa của đồng nhân dân tệ. Ảnh: Think.ing.com

Điều này được thể hiện qua loạt biện pháp mới của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, từ mở rộng cơ chế cung ứng thanh khoản nhân dân tệ lên 500 tỷ nhân dân tệ (74 tỷ USD), nâng hạn mức chương trình Southbound Bond Connect – cơ chế cho phép các nhà đầu tư tổ chức tại Trung Quốc đại lục đầu tư vào thị trường trái phiếu Hồng Kông – lên 800 tỷ nhân dân tệ (118 tỷ USD), đến phát triển các sản phẩm định giá bằng nhân dân tệ và hệ thống thanh toán vàng. Nhìn riêng lẻ, đây là những điều chỉnh kỹ thuật. Nhưng đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một bước đi nhất quán nhằm mở rộng vai trò quốc tế của đồng tiền Trung Quốc.

Mục tiêu của Trung Quốc có lẽ không phải thay thế ngay vị thế của đồng USD. Điều Bắc Kinh hướng tới là mở rộng từng bước không gian sử dụng của nhân dân tệ trong đầu tư, huy động vốn, phát hành trái phiếu, định giá tài sản và dự trữ ngoại hối. Đây là một chiến lược dài hạn, dựa trên việc xây dựng hạ tầng tài chính thay vì tạo ra những cú hích ngắn hạn.

Bối cảnh quốc tế đang tạo điều kiện cho chiến lược ấy. Căng thẳng địa chính trị, xu hướng đa dạng hóa tài sản dự trữ và nhu cầu giảm phụ thuộc vào một đồng tiền duy nhất khiến nhiều nền kinh tế tìm kiếm thêm lựa chọn bên cạnh USD. Đồng bạc xanh vẫn giữ vị thế thống trị, nhưng khoảng trống cho các đồng tiền khác đã rộng hơn trước.

Sự thay đổi lớn nhất nằm ở chiến lược của Trung Quốc. Nếu trước đây nhân dân tệ chủ yếu được sử dụng để thanh toán thương mại, thì nay Bắc Kinh muốn đồng tiền này hiện diện ở những khâu có giá trị cao hơn của hệ thống tài chính toàn cầu, từ đầu tư, tài trợ đến định giá tài sản và dự trữ. Muốn làm được điều đó, nhân dân tệ cần một thị trường vốn đủ sâu, thanh khoản ổn định và hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh.

Hồng Kông gần như là lựa chọn duy nhất đáp ứng đồng thời những điều kiện này. Đặc khu vừa sở hữu hệ thống tài chính đạt chuẩn quốc tế, vừa là trung tâm nhân dân tệ ngoài đại lục lớn nhất thế giới và có khả năng kết nối trực tiếp với thị trường Trung Quốc. Việc tăng thanh khoản cho các ngân hàng và mở rộng Bond Connect vì thế không chỉ hỗ trợ thị trường địa phương, mà còn tạo điều kiện để nhà đầu tư quốc tế dễ dàng nắm giữ và giao dịch tài sản bằng nhân dân tệ.

Giá trị lớn hơn của các chính sách lần này nằm ở việc Hồng Kông đang được phát triển thành một thị trường giao dịch hoàn chỉnh, thay vì chỉ là nơi phát hành trái phiếu. Một thị trường chỉ thực sự hấp dẫn khi tài sản có thể được mua bán, định giá và phòng ngừa rủi ro với thanh khoản cao. Chính chiều sâu của thị trường thứ cấp mới quyết định sức hút lâu dài của đồng nhân dân tệ.

Chiến lược ấy cũng mở rộng sang thị trường vàng. Việc đưa vào vận hành hệ thống thanh toán vàng mới, nghiên cứu các sản phẩm vàng định giá bằng nhân dân tệ và tăng năng lực lưu trữ cho thấy Hồng Kông không chỉ muốn giữ vai trò trung tâm tài chính, mà còn hướng tới vị thế trung tâm giao dịch tài sản an toàn của châu Á trong cuộc cạnh tranh ngày càng rõ nét với Singapore.

Việc Trung Quốc tiếp tục tăng tỷ trọng dự trữ ngoại hối quốc gia đầu tư vào Hồng Kông cũng mang nhiều hàm ý. Không chỉ hỗ trợ thị trường vốn của đặc khu, quyết định này còn cho thấy Bắc Kinh đang coi Hồng Kông là nền tảng quan trọng trong chiến lược tài chính dài hạn.

Dĩ nhiên, quốc tế hóa nhân dân tệ sẽ không thể diễn ra trong một sớm một chiều. Đồng tiền này vẫn chiếm tỷ trọng khiêm tốn trong thanh toán và dự trữ toàn cầu, trong khi Trung Quốc vẫn duy trì kiểm soát dòng vốn và thị trường tài chính bằng nhân dân tệ chưa đạt độ sâu như các thị trường sử dụng USD hay euro.

Bởi vậy, ý nghĩa lớn nhất của các biện pháp vừa công bố không nằm ở tác động tức thời, mà ở hướng đi lâu dài. Mỗi cơ chế thanh khoản mới, mỗi kênh kết nối thị trường hay mỗi sản phẩm tài chính được bổ sung đều góp phần mở rộng hệ sinh thái của đồng nhân dân tệ.

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế Trung Quốc chậm lại và dư địa nới lỏng tiền tệ không còn nhiều, việc củng cố vai trò của Hồng Kông cũng giúp Bắc Kinh có thêm một kênh huy động và phân bổ vốn quốc tế, đồng thời tăng sức hấp dẫn của các tài sản bằng nhân dân tệ.

Đồng USD sẽ chưa mất vị thế trong tương lai gần. Nhưng cạnh tranh tiền tệ toàn cầu ngày nay không còn chỉ diễn ra trên thị trường ngoại hối, mà đã mở rộng sang thanh khoản, trái phiếu, vàng và hạ tầng tài chính. Nhìn từ góc độ đó, những quyết định mới của Bắc Kinh không phải các biện pháp rời rạc, mà là những mắt xích trong chiến lược từng bước nâng cao vai trò quốc tế của đồng nhân dân tệ, với Hồng Kông ở vị trí trung tâm.

Ngọc Lâm