Hồn quê trong phiên chợ Quản Bạ

Gian hàng trang phục truyền thống góp phần lưu giữ bản sắc văn hoá vùng cao Quản Bạ.

Từ sáng sớm, khi những con đường vùng cao vẫn còn hơi sương, bà con từ các thôn, bản đã mang sản vật xuống chợ. Người gùi rau, củ, quả; người mang mật ong, thịt gia súc, gia cầm; người đem theo những sản phẩm do chính gia đình làm ra. Chợ chưa đông nhưng tiếng gọi nhau, tiếng trao đổi đã rộn ràng, báo hiệu một ngày phiên chợ bắt đầu.

Với người dân vùng cao, đi chợ từ lâu đã trở thành một phần của đời sống. Chợ là nơi mua những thứ cần thiết cho gia đình, bán những sản vật từ nương rẫy, nhưng cũng là dịp để gặp gỡ, hỏi thăm người thân, bạn bè. Sau những ngày miệt mài trên nương, ngày chợ trở thành khoảng thời gian để bà con cùng nhau trò chuyện, chia sẻ chuyện mùa màng, gia đình.

Chính sự bình dị ấy làm nên sức hấp dẫn riêng của chợ phiên. Giữa dòng người qua lại, những bộ trang phục truyền thống với hoa văn, màu sắc đặc trưng nổi bật giữa không gian chợ. Cùng với đó là những sản vật quen thuộc như rau rừng, ngô, khoai, các loại gia vị, mật ong và những món bánh dân dã. Từ nương rẫy đến phiên chợ, sản vật theo chân người dân trở thành hàng hóa, rồi lại theo người mua về những căn bếp gia đình.

Tại chợ phiên Quản Bạ, những nét đẹp ấy hiện diện trong từng gian hàng. Chị Ma Thị Lý, tiểu thương tại chợ, chia sẻ: “Mỗi phiên chợ gia đình lại mang những sản phẩm mình làm ra đến bán, chủ yếu là rau, củ và các loại nông sản. Bán được hàng có thêm thu nhập, nhưng vui nhất là được gặp bà con, trò chuyện, hỏi thăm nhau. Nhiều khách du lịch cũng thích mua sản vật địa phương nên chúng tôi có thêm cơ hội giới thiệu sản phẩm của quê mình”.

Với người dân địa phương, phiên chợ đã trở thành một thói quen thân thuộc. Chị Hoàng Thị Mai, thôn Lùng Khúy, xã Quản Bạ, cho biết: “Chợ phiên chủ yếu bán các loại nông sản, thực phẩm do bà con địa phương mang đến nên tôi khá yên tâm khi lựa chọn. Rau, củ, quả đều tươi, nhiều sản phẩm là do người dân tự trồng, tự nuôi nên vừa thuận tiện mua sắm, vừa có thể lựa chọn được những sản vật phù hợp với nhu cầu của gia đình”.

Những năm gần đây, chợ phiên Quản Bạ còn trở thành điểm dừng chân của nhiều du khách khi khám phá vùng cao. Không gian chợ mộc mạc, những sản vật địa phương, trang phục truyền thống và các món ăn dân dã tạo nên trải nghiệm chân thực về đời sống bản địa.

Anh Nguyễn Văn Nam, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Điều tôi thích nhất ở chợ phiên là cảm giác rất chân thực. Không gian chợ không quá cầu kỳ nhưng có nhiều nét đặc trưng của vùng cao, từ trang phục, món ăn đến các sản vật. Qua phiên chợ, tôi hiểu hơn về cuộc sống và văn hóa của người dân địa phương”.

Không chỉ tạo không gian giao lưu, chợ phiên còn góp phần tạo sinh kế cho người dân. Những sản vật do các hộ gia đình tự sản xuất có thêm nơi tiêu thụ. Khi du khách ngày càng quan tâm đến sản phẩm bản địa, những món hàng vốn quen thuộc lại trở thành sản phẩm có giá trị, góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất và nâng cao thu nhập.

Đáng quý hơn, chợ phiên là nơi văn hóa được trao truyền một cách tự nhiên. Người lớn đưa con cháu đi chợ, giới thiệu những sản vật, món ăn, trang phục và phong tục của quê hương. Những đứa trẻ lớn lên cùng phiên chợ, từ đó thêm hiểu, thêm yêu và có ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa của dân tộc mình.

Chợ phiên Quản Bạ vì thế không chỉ là nơi mua bán, mà còn là nơi lưu giữ một phần hồn quê vùng cao. Trong từng sản vật, sắc áo, món ăn và cuộc gặp gỡ, những giá trị văn hóa vẫn được gìn giữ, trao truyền, để hồn quê tiếp tục hiện diện trong nhịp sống hôm nay.

Bài, ảnh: Khánh Trang