Hơn nửa thế kỷ, cựu chiến binh vẫn đau đáu nhớ đồng đội nằm lại chiến trường

Ký ức không thể quên

Ở tuổi gần 80, cựu chiến binh Hà Quang Minh (SN 1947, tỉnh Tuyên Quang) vẫn mang theo ký ức về những năm tháng hành quân, chiến đấu từ Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh đến Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Ông Hà Quang Minh sinh ra trong một gia đình người Tày có truyền thống cách mạng ở Tuyên Quang. Tháng 7/1967, khi đang là cán bộ ngân hàng tại địa phương, ông tình nguyện viết đơn xin nhập ngũ. Khi ấy, con trai đầu lòng của ông mới chào đời chưa lâu.

Sau sáu tháng huấn luyện tại Sư đoàn 250, ông hành quân vào chiến trường miền Trung, làm trinh sát thuộc Trung đoàn 24, Sư đoàn 304, tham gia chiến đấu tại Khe Sanh (Quảng Trị). Cuối năm 1968, ông chuyển sang lực lượng công binh, làm nhiệm vụ rà phá bom mìn, cài mìn định hướng và mở đường cho các đơn vị chiến đấu.

Ông từng tham gia nhiều trận đánh ác liệt ở Quảng Trị, trong đó có 48 ngày đêm chiến đấu trên tuyến Đường 9 - Nam Lào.

Cựu chiến binh Hà Quang Minh kể về những năm tháng chiến đấu ở Quảng Trị. Ảnh: Thu Hiền

Đầu tháng 3/1972, Quân ủy Trung ương chỉ thị cho Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Chiến dịch tập trung tiêu diệt địch trong khu vực Bản Đông trong thời gian sớm nhất. Trung đoàn 24 cùng một số tiểu đoàn của mặt trận được giao chốt chặn trên Đường 9, đoạn giữa Bản Đông và Lao Bảo, kiên quyết không để địch rút chạy.

"Suốt thời gian đó, tôi và đồng đội phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, thiếu ăn, thiếu ngủ, ai cũng gầy gò, nhếch nhác. Có nhiều lần bom nổ sát vị trí chiến đấu khiến tôi bị chảy máu ở mũi và tai", ông Minh nhớ lại.

Nhưng trận đánh ác liệt và đau xót nhất trong ký ức của ông diễn ra vào tháng 7/1972.

Rạng sáng 26/7/1972, đại đội của ông Minh do đồng chí Lê Văn Môn chỉ huy nhận nhiệm vụ tiến công sở chỉ huy một lữ đoàn dù của địch tại điểm cao 06, gần Thánh địa La Vang. Theo phương án tác chiến, nhiều mũi quân ta sẽ đồng loạt tiến công. Tuy nhiên, đơn vị của ông rơi vào thế bất lợi, phải chiến đấu trong tương quan lực lượng chênh lệch.

Tiếng súng, tiếng pháo dồn dập xé toạc màn sương buổi sớm.

Giữa lúc giao tranh ác liệt, người chỉ huy cũng là đồng đội thân thiết của ông là Lê Văn Môn trúng đạn và ngã xuống ngay bên cạnh.

"Tôi lăn vào thì thấy anh ấy bị bắn trúng ngực, tim đã vỡ rồi...", ông nghẹn ngào nhớ lại.

Không còn cách nào cứu đồng đội, ông chỉ kịp vuốt mắt cho anh rồi tiếp tục chiến đấu. Không lâu sau, chính ông cũng bị thương. Một mảnh đạn sượt qua vai, xé rách vành mũ. Chưa kịp hoàn hồn, một quả đạn cối phát nổ gần vị trí chiến đấu khiến mảnh đạn xuyên vào ngực phải của ông.

Khi trời sáng, trước hỏa lực dày đặc của đối phương và nguy cơ bị bao vây, đơn vị của ông nhận lệnh rút quân. Thi hài Đại đội trưởng Lê Văn Môn cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ khác buộc phải nằm lại chiến trường.

"Sau trận đánh, tôi quay lại tìm thi thể đồng đội nhưng phát hiện địch phục kích nên phải rút lui. Di vật duy nhất của anh Môn còn lại là bức thư vợ gửi từ quê nhà", ông Minh kể.

"Sống tốt cả phần của những người đồng đội đã hy sinh"

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, Thượng úy Hà Quang Minh vẫn luôn nhớ về những người đồng đội từng cùng mình vào sinh ra tử. Nhiều đêm, ông giật mình tỉnh giấc vì như vẫn nghe thấy tiếng gọi của đồng đội.

Những năm sức khỏe còn tốt, cứ mỗi dịp tháng 7, ông lại thắp hương tưởng nhớ đồng đội và tìm cách liên hệ với thân nhân những người đã hy sinh.

"Chiến tranh đã đi qua nhưng nỗi đau thì không bao giờ mất hẳn. Những người còn sống như chúng tôi có trách nhiệm kể lại để thế hệ sau hiểu rằng hòa bình hôm nay đã phải đánh đổi bằng máu xương của biết bao người", ông chia sẻ.

Ông Minh là thương binh hạng 4/4 và bị ảnh hưởng bởi chất độc hóa học.

"Hòa bình lập lại, trở về địa phương công tác, tôi và vợ luôn mong có thêm con. Nhưng nhiều năm liền, vợ tôi mang thai mà không thể giữ được. Khi đi thăm khám, các bác sĩ cho biết có thể tôi bị ảnh hưởng bởi chất độc hóa học trong thời gian chiến đấu", ông nói.

Sau nhiều lần hy vọng rồi thất vọng, vợ chồng ông đành gác lại ước mơ có một gia đình đông con, dành trọn tình yêu thương để nuôi dạy người con trai duy nhất nên người. Hiện ông bà có hai cháu nội đã lập gia đình và bốn chắt.

Ở tuổi 79, ông Minh vẫn tham gia tích cực vào các hoạt động của địa phương và Hội Cựu chiến binh xã Tân An, Tuyên Quang. Ảnh: Thu Hiền

Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, ông Minh tiếp tục phục vụ trong quân đội. Đến năm 1981, ông chuyển ngành về công tác tại Tỉnh ủy Tuyên Quang. Trong quá trình công tác, ông từng đảm nhiệm nhiều cương vị như Chủ tịch UBND huyện Chiêm Hóa, Bí thư Huyện ủy Chiêm Hóa, Phó Giám đốc Sở Thương mại và Du lịch tỉnh Tuyên Quang. Trước khi nghỉ hưu, ông là Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh Tuyên Quang.

Hiện nay, ở tuổi 79, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động của địa phương và Hội Cựu chiến binh xã Tân An, tỉnh Tuyên Quang.

"Ở cương vị nào tôi cũng cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ. Tôi luôn tâm niệm mình may mắn được trở về với gia đình, quê hương, vì vậy phải sống tốt cả phần của những người đồng đội đã hy sinh", ông chia sẻ.

Câu chuyện của ông Hà Quang Minh cũng là câu chuyện của hàng triệu cựu chiến binh Việt Nam - những người đã gửi lại một phần tuổi trẻ nơi chiến trường để đất nước có ngày hòa bình.

Thời gian có thể làm phai mờ dấu tích của chiến tranh, nhưng không thể xóa nhòa sự hy sinh và những đóng góp của họ.

Với mong muốn lan tỏa truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", chương trình "Tri ân tháng Bảy" của Báo VietNamNet tiếp tục đồng hành cùng các gia đình thương binh, bệnh binh, cựu chiến binh và người có công trên cả nước.

Mỗi phần quà trao đi là một lời tri ân, mỗi sự chung tay của bạn đọc là nguồn động viên để những người lính năm xưa thêm ấm lòng, đồng thời góp phần gìn giữ những giá trị tốt đẹp được viết nên từ sự hy sinh của các thế hệ đi trước.

Bạn đọc chung tay đóng góp Chương trình "Tri ân tháng Bảy" có thể quét mã QR code hoặc gửi về số tài khoản 0011002643148, Ngân hàng Vietcombank, hoặc số tài khoản: 114000161718, Ngân hàng VietinBank.

Nội dung xin ghi rõ: Ủng hộ chương trình "Tri ân tháng Bảy"

Linh Trang