Hơn một thế kỷ song hành cùng dân tộc

Có những nghề nghiệp gắn liền với từng bước chuyển mình của đất nước. Nghề báo là một trong số đó. Nhìn lại chặng đường 101 năm của báo chí cách mạng Việt Nam, điều đọng lại không chỉ là những dấu mốc lịch sử hay những tác phẩm để đời, mà còn là hình ảnh một nền báo chí luôn song hành cùng dân tộc trong những thời khắc quan trọng nhất. Từ những năm tháng đấu tranh giành độc lập đến công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, báo chí chưa bao giờ đứng ngoài cuộc.

Thực tế, vai trò của báo chí cách mạng chưa bao giờ chỉ dừng lại ở việc ghi chép. Ngay từ khi ra đời, báo chí đã mang trong mình sứ mệnh “phò chính, trừ tà”, bảo vệ lẽ phải, cổ vũ những giá trị tiến bộ và đấu tranh với những điều cản trở sự phát triển của xã hội. Trong hành trình ấy, báo chí không chỉ là một lực lượng trên mặt trận tư tưởng mà còn góp phần bồi đắp nền tảng văn hóa của dân tộc. Những bài viết về lịch sử, những câu chuyện về con người Việt Nam, những chuyên mục gìn giữ bản sắc văn hóa đã âm thầm vun đắp tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân qua nhiều thế hệ.

Có lẽ vì thế mà sức mạnh của báo chí không chỉ nằm ở thông tin. Một bài báo hay không đơn thuần giúp người đọc biết thêm một sự kiện mà còn có thể khiến họ suy nghĩ, đồng cảm và hành động. Đôi khi, một câu chuyện về những con người bình dị đang lặng lẽ cống hiến cho cộng đồng lại có sức lay động hơn nhiều những con số hay báo cáo khô khan.

Trong thời kỳ đổi mới, vai trò ấy càng trở nên rõ nét. Báo chí không chỉ phản ánh sự đổi thay của đất nước mà còn trở thành một phần của chính quá trình đổi thay đó. Từ thực tiễn cuộc sống, nhiều vấn đề được phát hiện, phản ánh và kiến nghị, góp phần giúp chính sách ngày càng gần dân hơn, sát thực tiễn hơn. Ở góc độ này, báo chí vừa là cầu nối, vừa là kênh đối thoại giữa Nhà nước và nhân dân.

Đặc biệt, báo chí còn góp phần khơi dậy niềm tin và khát vọng phát triển. Những câu chuyện về đổi mới sáng tạo, về những địa phương vươn lên mạnh mẽ, về những người trẻ dám nghĩ, dám làm đã tạo nên nguồn năng lượng tích cực trong xã hội.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, báo chí còn đảm nhiệm một sứ mệnh đặc biệt trên mặt trận đối ngoại. Nếu trước đây báo chí chủ yếu làm cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân thì hôm nay, báo chí còn là nhịp cầu kết nối Việt Nam với thế giới. Thông qua những thông tin khách quan, đa chiều và có trách nhiệm, báo chí góp phần giới thiệu hình ảnh một Việt Nam hòa bình, ổn định, năng động và giàu khát vọng phát triển đến bạn bè quốc tế; đồng thời giúp công chúng trong nước hiểu rõ hơn những chuyển động của thế giới trong bối cảnh đầy biến động.

Trong kỷ nguyên số, mỗi tác phẩm báo chí đối ngoại không chỉ đơn thuần là một sản phẩm thông tin mà còn là một “sứ giả mềm” của quốc gia. Những câu chuyện về thành tựu phát triển, bản sắc văn hóa, con người hay những đóng góp trách nhiệm của Việt Nam đối với các vấn đề khu vực và toàn cầu đang góp phần làm sâu sắc thêm sự hiểu biết, củng cố niềm tin và nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế.

Khi cạnh tranh thông tin ngày càng quyết liệt và hình ảnh quốc gia ngày càng trở thành một nguồn lực phát triển, người làm báo không chỉ là người kể chuyện về Việt Nam mà còn là người góp phần xây dựng uy tín, niềm tin và sức hấp dẫn của đất nước trong con mắt bạn bè quốc tế.

Tuy nhiên, bước sang thời đại số, báo chí cũng đứng trước những thách thức chưa từng có. Chưa bao giờ công chúng có nhiều lựa chọn thông tin như hôm nay. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, mỗi người có thể tiếp cận hàng nghìn nguồn tin khác nhau trong vài phút. Mạng xã hội tạo ra không gian truyền thông rộng mở nhưng cũng kéo theo những hệ lụy từ tin giả, thông tin sai lệch và những nội dung chưa được kiểm chứng.

Trong bối cảnh ấy, báo chí chính thống càng cần khẳng định vai trò của mình. Giữa vô vàn thông tin đan xen thật - giả, tích cực - tiêu cực, công chúng cần những nguồn tin được kiểm chứng, có trách nhiệm và đặt lợi ích xã hội lên hàng đầu. Tốc độ là yêu cầu của báo chí hiện đại, nhưng sự chính xác và trung thực vẫn là giá trị cốt lõi không thể đánh đổi.

Trong dòng chảy mạnh mẽ của công nghệ và truyền thông số, sứ mệnh ấy vẫn vẹn nguyên, dù cách thức thực hiện đang đứng trước nhiều yêu cầu đổi mới. Một thách thức khác cũng đang đặt ra cho các cơ quan báo chí: làm thế nào để đến gần hơn với thế hệ trẻ. Gen Z không còn là công chúng của tương lai mà đã là công chúng của hiện tại. Họ lớn lên trong môi trường số, quen với những nội dung ngắn gọn, trực quan và tương tác liên tục. Điều đó buộc báo chí phải đổi mới về cách kể chuyện, cách truyền tải và cả tư duy làm nội dung.

Nhưng đổi mới không có nghĩa là chạy theo thị hiếu. Điều quan trọng hơn là tìm được cách kể những câu chuyện của đất nước bằng ngôn ngữ mà người trẻ có thể cảm nhận. Bởi thực tế cho thấy, người trẻ không quay lưng với lịch sử hay thời cuộc. Họ chỉ cần những cách tiếp cận gần gũi hơn, chân thực hơn và giàu cảm xúc hơn.

Có người nói, khi lịch sử được kể bằng số phận con người, khi những chủ trương, chính sách được lý giải từ những thay đổi trong đời sống hằng ngày, khi khát vọng phát triển đất nước được kết nối với những ước mơ rất riêng của mỗi cá nhân, khi đó báo chí sẽ tìm được con đường ngắn nhất để chạm tới trái tim độc giả trẻ.

Sau hơn một thế kỷ, công nghệ làm báo đã thay đổi rất nhiều. Những tòa soạn hội tụ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn hay các nền tảng đa phương tiện đang làm thay đổi diện mạo nghề báo từng ngày. Nhưng dù phương thức thể hiện có đổi thay đến đâu, những giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng vẫn không thay đổi: đó là sự thật, trách nhiệm và tinh thần phụng sự.

Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam là dịp để nhìn lại hành trình vẻ vang của những thế hệ người làm báo đã cống hiến cho đất nước. Đồng thời, đó cũng là lời nhắc nhở về trách nhiệm của báo chí trong thời đại mới.

Giữa những chuyển động không ngừng của xã hội, báo chí vẫn cần giữ vai trò như một ngọn đuốc soi đường cho những giá trị chân, thiện, mỹ; góp phần củng cố niềm tin, lan tỏa tinh thần trách nhiệm và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước. Bởi sau tất cả, ý nghĩa bền vững nhất của nghề báo vẫn là đồng hành cùng dân tộc, đứng về phía sự thật và góp phần làm cho xã hội trở nên tốt đẹp hơn.

Kim Thoa