Hơn 1.700 người tử vong, Tổng Giám đốc WHO cảnh báo dịch Ebola vượt khỏi tầm kiểm soát

Trong chuyến thăm tới Cộng Hòa Dân Chủ Congo mới đây, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus đã đưa ra lời cảnh báo đầy lo ngại về đợt bùng phát dịch Ebola nguy hiểm nhất hiện nay.

Viết trên mạng xã hội X sau các cuộc họp ở thủ đô Kinshasa hôm 5/8, người đứng đầu cơ quan y tế toàn cầu khẳng định tốc độ lây nhiễm của virus Ebola đang bỏ xa mọi nỗ lực ứng phó của chính quyền và các tổ chức quốc tế.

"Đợt bùng phát mới đang lan rộng nhanh hơn tốc độ mở rộng quy mô ứng phó của chúng ta, với số ca mắc mới tăng gấp đôi ở một số điểm nóng chỉ trong tuần qua", ông Tedros cho hay, đồng thời kêu gọi tất cả các bên liên quan phải khẩn cấp mở rộng quy mô can thiệp trên mọi phương diện để ngăn chặn đà lây lan của thảm họa y tế này.

Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus. Ảnh: World Health Summit.

Theo số liệu cập nhật mới nhất từ Bộ Y tế Cộng hòa Dân chủ Congo, đợt dịch được công bố từ giữa tháng 5/2026 đã ghi nhận 3.874 ca bệnh được xác nhận và 1.751 trường hợp tử vong.

Đây là đợt bùng phát Ebola lớn thứ hai từng được ghi nhận xét theo số ca mắc, chỉ sau dịch Ebola tại Tây Phi giai đoạn 2014–2016. Tốc độ gia tăng ca bệnh hiện cũng cao hơn đáng kể so với các đợt dịch Ebola trước đây.

Đáng chú ý, nguyên nhân gây ra đợt dịch lần này là chủng Bundibugyo, một chủng virus nguy hiểm chưa có vaccine hay phương pháp điều trị chính thức nào được phê duyệt.

Khủng hoảng y tế càng trở nên nghiêm trọng khi tình trạng đội ngũ y tế đình công bùng phát ngay tại tâm dịch là tỉnh Ituri. Nằm ở khu vực phía đông hẻo lánh giáp ranh với Nam Sudan, Uganda và Rwanda, tỉnh này vốn dĩ đã kiệt quệ vì xung đột lực lượng vũ trang và thiếu hụt hạ tầng y tế cơ bản.

Nhiều nhân viên y tế tuyến đầu tại đây đã đồng loạt ngừng việc để phản đối tình trạng nợ lương và yêu cầu cải thiện mức thù lao cho công việc nguy hiểm đến tính mạng này. Việc các trung tâm điều trị thiếu hụt nhân lực đã trực tiếp đẩy nhiều bệnh nhân vào cảnh không được cứu chữa kịp thời.

Ông Anicet Baluku, một cư dân sinh sống tại thành phố Bunia - thủ phủ tỉnh Ituri cho rằng, việc nhân viên y tế đình công là nguyên nhân trực tiếp khiến hai người anh em ruột của ông thiệt mạng vì Ebola. Ông Baluku tha thiết kêu gọi chính quyền sớm tìm ra giải pháp tháo gỡ để không còn gia đình nào phải trải qua bi kịch tương tự.

Trong khi đó, tổ chức Bác sĩ Không Biên giới nhận định đợt bùng phát vẫn đang lan rộng với tốc độ đáng báo động và các biện pháp can thiệp chưa thể tiếp cận cộng đồng đủ nhanh để cắt đứt chuỗi lây truyền.

Sự đứt gãy trong hệ thống truy vết nguồn lây cũng là mắt xích khiến dịch Ebola bùng phát mạnh mẽ. Tiến sĩ Jean Kaseya, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Châu Phi, cho biết công tác truy vết đang thất bại nghiêm trọng khi có tới 60-70% ca nhiễm mới xuất hiện từ những người không hề nằm trong danh sách giám sát.

Việc phát hiện bệnh muộn là nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ tử vong lên tới khoảng 45%. Chỉ trong khoảng 24 giờ qua, trong số 77 ca nhiễm mới được báo cáo, đã có tới 44 trường hợp tử vong.

Trước tình hình nguy cấp, Mỹ đã tuyên bố viện trợ bổ sung 242 triệu USD cho công tác ứng phó khẩn cấp và hỗ trợ nhân đạo tại khu vực, nâng tổng số tiền hỗ trợ trực tiếp của nước này lên hơn 512 triệu USD.

Song song đó, giới khoa học toàn cầu đang chạy đua với thời gian khi các thử nghiệm lâm sàng đối với vaccine ngừa chủng Bundibugyo của Moderna (Mỹ), Đại học Oxford (Anh) và Phòng thí nghiệm Hilleman (Singapore) đang được triển khai khẩn trương.

Nhấn mạnh về giải pháp lâu dài, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho rằng chìa khóa dập dịch nằm ở lòng tin và sự tham gia của cộng đồng, bởi không một chiến dịch y tế nào có thể thành công nếu thiếu đi sự đồng lòng và hợp tác từ chính người dân địa phương.

Anh Vũ