Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác bầu cử Không hạ thấp tiêu chuẩn vì cơ cấu

Phó Chủ tịch UBND, Phó Chủ tịch Ủy ban bầu cử TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND, Phó Chủ tịch Ủy ban bầu cử TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường đã trình bày tham luận về “Kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện các quy định của pháp luật về bầu cử liên quan đến việc dự kiến cơ cấu, thành phần, phân bổ đại biểu HĐND và giới thiệu người của các cơ quan, tổ chức, đơn vị ứng cử đại biểu HĐND các cấp - những điểm tích cực, hạn chế, vướng mắc và đề xuất giải pháp khắc phục”.

Bước tiến rõ nét trong ứng dụng chuyển đổi số

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra trong bối cảnh cả nước tổ chức sắp xếp, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp với phạm vi quản lý rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn và yêu cầu năng lực điều hành cao hơn.

Song, với sự lãnh đạo chặt chẽ của Trung ương, sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, của Ban Thường vụ Thành ủy, sự điều hành hiệu quả của Ủy ban bầu cử Thành phố, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị TP. Hồ Chí Minh, cuộc bầu cử trên địa bàn Thành phố đã thành công tốt đẹp.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường nêu rõ, kết quả đạt được trên một số mặt cụ thể: Công tác lãnh đạo, chỉ đạo được thực hiện đồng bộ, chặt chẽ, kịp thời, sát thực tế.

Công tác hiệp thương, giới thiệu người ứng cử được thực hiện chặt chẽ, dân chủ, đúng quy định, bảo đảm cơ cấu, thành phần, tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định.

Phó Chủ tịch UBND, Phó Chủ tịch Ủy ban bầu cử TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường. Ảnh: Phạm Thắng

Công tác tuyên truyền được tổ chức sâu rộng, đa dạng, hiệu quả, tạo sự lan tỏa tích cực; Công tác tổ chức bầu cử được chuẩn bị kỹ lưỡng, khoa học, được đánh giá là bước tiến rõ nét trong ứng dụng chuyển đổi số trong thực hiện các nhiệm vụ.

Các phương án bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn xã hội được triển khai đồng bộ, không để phát sinh những vấn đề phức tạp.

Đặc biệt là sự chủ động, linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện, hoàn thành nhiều nội dung vượt tiến độ, là địa phương đầu tiên trong cả nước tổ chức bầu cử sớm vào ngày 26/2/2026 tại 4 khu vực với hơn 4.400 cử tri, bảo đảm đúng quy định, an toàn, qua đó kịp thời rút kinh nghiệm, hoàn thiện công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử chung của cả nước.

Với gần 9,6 triệu cử tri, tỷ lệ 99,06% cử tri tham gia bỏ phiếu, Thành phố đã bầu đủ 38 ĐBQH, 125 đại biểu HĐND Thành phố; bầu 4.228 đại biểu HĐND cấp xã. Kết quả này là minh chứng rõ nét cho sự chuẩn bị tổ chức bầu cử chu đáo, chặt chẽ cùng với sự đồng thuận, tin tưởng cao của Nhân dân và cử tri Thành phố, thể hiện tinh thần trách nhiệm, niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Mở rộng thành phần tri thức, chú trọng cơ cấu các doanh nhân tiêu biểu

Từ thực tiễn quá trình tổ chức bầu cử, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh đã chia sẻ một số kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ về bầu cử.

Thứ nhất, kinh nghiệm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện quy định pháp luật về bầu cử liên quan đến dự kiến cơ cấu, thành phần, phân bổ, giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND các cấp.

Trước hết là quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo của Trung ương, Thành ủy, bám sát các chỉ tiêu, định hướng về cơ cấu, thành phần, chủ động chuẩn bị từ sớm. TP. Hồ Chí Minh xác định việc dự kiến cơ cấu, thành phần và phân bổ, giới thiệu người ứng cử là khâu then chốt, bảo đảm tính đại diện của người dân, gắn với yêu cầu nhiệm vụ được nêu tại Chỉ thị số 46-CT/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 107/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Ngay từ khi triển khai, Thành phố đã bám sát các văn bản hướng dẫn để dự kiến cơ cấu bảo đảm tỷ lệ hợp lý giữa các thành phần theo đúng quy định: bảo đảm cơ cấu hợp lý về số đại biểu là người đang công tác ở cơ quan đảng, nhà nước, lực lượng vũ trang, MTTQ; bảo đảm tỷ lệ người ứng cử là phụ nữ và người dân tộc thiểu số theo đúng quy định; có tỷ lệ hợp lý giữa đại biểu các tôn giáo, đại biểu tái cử, đại biểu trẻ tuổi, các nhà khoa học, trí thức, văn nghệ sĩ, đại biểu xuất thân từ công nhân, nông dân, doanh nhân và các hiệp hội, nghiệp đoàn trong sản xuất, kinh doanh.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Thành phố cũng bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, sự phối hợp chặt chẽ giữa Thường trực HĐND, UBND, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp. Đây là nguyên tắc được quán triệt thực hiện ngay từ đầu và xuyên suốt trong quá trình chuẩn bị dự kiến cơ cấu, thành phần, phân bổ, giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND các cấp. Công tác nhân sự bầu cử được bảo đảm tuân thủ sự lãnh đạo của Đảng, vừa được tiến hành dân chủ, khách quan, có sự thống nhất cao giữa Thường trực HĐND, UBND và Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp.

Bên cạnh đó, phân bổ theo địa bàn gắn với quy mô dân số, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm mỗi đơn vị bầu cử đều có đại diện của chính quyền cấp xã.

Trên cơ sở số đại biểu được phân bổ, Thành phố đã tiến hành rà soát, phân chia đơn vị bầu cử, xác định số lượng đại biểu được bầu ở từng đơn vị bầu cử, từ đó phân bổ cơ cấu giới thiệu người ứng cử bảo đảm số dư theo quy định và có tính đại diện của địa phương ở từng đơn vị bầu cử.

Thành phố có 42 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND Thành phố, mỗi đơn vị bầu cử có 2 người ứng cử đại diện cho cấp xã (còn lại là do cấp Thành phố giới thiệu). Điều này giúp tăng sự gắn kết giữa Tổ đại biểu ở từng đơn vị bầu cử với cử tri, giúp nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của cử tri.

Mặt khác, Thành phố phân bổ giới thiệu người ứng cử theo hướng ưu tiên chất lượng và tính chuyên môn, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nhiệm vụ của Thành phố trong giai đoạn mới.

Cùng với việc tập trung bảo đảm cơ cấu theo quy định, Thành phố tập trung việc cơ cấu theo hướng: mở rộng thành phần tri thức; chú trọng cơ cấu các doanh nhân tiêu biểu; quan tâm đến nhân sự am hiểu về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghiệp công nghệ cao.

“Đây là tiền đề để hình thành nên tổ chức HĐND vừa đa dạng thành phần vừa mang tính chuyên môn sâu, giúp HĐND nâng cao chất lượng hoạt động, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nhiệm vụ của Thành phố”, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Thứ hai, kinh nghiệm triển khai thực hiện công tác hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND các cấp.

Trước hết, nhất quán tuân thủ nguyên tắc hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND. TP. Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu mỗi hội nghị hiệp thương là một màng lọc thực chất, bảo đảm danh sách chính thức gửi đến cử tri là những ứng cử viên tiêu biểu nhất, đủ sức gánh vác trọng trách của một đô thị đặc biệt.

Trong công tác hiệp thương, Thành phố bám sát các quy định của pháp luật, tập trung một số yêu cầu trọng tâm: tuân thủ tuyệt đối các bước hiệp thương, bảo đảm thực hiện đúng trình tự, thủ tục và thời gian quy định của Luật Bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND và các hướng dẫn của Trung ương.

Bên cạnh đó, bảo đảm yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn, yêu cầu quan trọng nhất là kiên quyết không hạ thấp tiêu chuẩn vì cơ cấu. Người được giới thiệu phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ năng lực đóng góp ý kiến và phản biện chính sách tại nghị trường. Hồ sơ ứng cử phải được kiểm tra, thẩm định, đối chiếu chặt chẽ, bảo đảm tính trung thực trong kê khai, lịch sử chính trị và bằng cấp chuyên môn.

Đặc biệt, Thành phố coi trọng kết quả tín nhiệm của cử tri nơi công tác và nơi cư trú. Những trường hợp có tỷ lệ tín nhiệm thấp hoặc có phản hồi tiêu cực từ Nhân dân phải được xem xét, làm rõ và đưa ra khỏi danh sách hiệp thương kịp thời.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Thành phố cũng bảo đảm dân chủ, công tâm, khách quan, minh bạch; tạo môi trường bình đẳng, bảo đảm mọi ứng cử viên (dù là người được giới thiệu hay người tự ứng cử) đều được đối xử công bằng trong quy trình hiệp thương và tiếp xúc cử tri.

Về bảo đảm sự đồng thuận, công tác hiệp thương phải bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối của cấp ủy Đảng, đồng thời phải tạo được sự đồng thuận cao trong các tầng lớp nhân dân, thông qua vai trò cầu nối của MTTQ các cấp.

Về kinh nghiệm triển khai thực hiện, trong quá trình triển khai thực hiện, bên cạnh việc tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, hệ thống Mặt trận các cấp đã chủ động đổi mới phương thức tổ chức, linh hoạt trong điều hành, phù hợp với tình hình thực tiễn.

Công tác triển khai, hướng dẫn cho cơ sở được thực hiện cụ thể, chi tiết, bảo đảm tính thống nhất cao trong toàn hệ thống. Các tài liệu được xây dựng theo hướng dễ hiểu, dễ áp dụng, cụ thể hóa từng nội dung công việc, quy trình thực hiện và các mốc thời gian rất rõ ràng.

Hình thức tổ chức vận động bầu cử linh hoạt, đa dạng, phù hợp với điều kiện thực tiễn. Ngoài hình thức tiếp xúc cử tri trực tiếp truyền thống, MTTQ các cấp đã tổ chức và triển khai hiệu quả các hình thức vận động bầu cử trực tuyến và kết hợp trực tiếp với trực tuyến.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, việc kết hợp này đã mở rộng phạm vi tiếp cận cử tri, nhất là đối với công nhân, người lao động, cử tri trẻ, góp phần tăng tính công khai, minh bạch trong quá trình vận động bầu cử. Trong vòng 10 ngày, Thành phố đã tổ chức hơn 5.300 hội nghị tiếp xúc cử tri, thu hút hơn 400 nghìn lượt cử tri tham dự với hơn 17 nghìn ý kiến.

Tiền đề quan trọng để củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước

Từ thực tiễn triển khai thực hiện, TP. Hồ Chí Minh rút ra 4 bài học kinh nghiệm.

Một là, tại từng Hội nghị hiệp thương, cần chủ động xây dựng phương án số lượng nhân sự có số dư cao hơn theo quy định, nhằm dự phòng các trường hợp phát sinh, bất khả kháng trong quá trình hoàn thiện danh sách chính thức người ứng cử, qua đó bảo đảm tính chủ động, không bị động trong mọi tình huống.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Hai là, kịp thời rút kinh nghiệm và nhân rộng các mô hình, cách làm hiệu quả trong tổ chức hiệp thương, giới thiệu người ứng cử, vận động bầu cử và mạn đàm tiểu sử, bảo đảm phù hợp với từng địa bàn và từng thành phần cử tri.

Ba là, tăng cường đầu tư nguồn lực, điều kiện bảo đảm cho cơ sở, nhất là về nhân lực, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác tổ chức, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong tình hình mới.

Bốn là, công tác chuẩn bị và tổ chức điều hành các hội nghị cần được chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng, nâng cao chất lượng theo hướng chuyên nghiệp, khoa học, bảo đảm chặt chẽ về nội dung, linh hoạt trong điều hành, đồng thời phát huy vai trò tham gia của cử tri.

Khẳng định cuộc bầu cử trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đã thành công rất tốt đẹp, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, đây là tiền đề quan trọng để củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, đồng thời tạo động lực để Thành phố thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển trong giai đoạn tới. Với tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, đổi mới và quyết tâm cao, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thành phố sẽ tiếp tục phát huy kết quả đạt được, xây dựng Thành phố ngày càng văn minh, phát triển, hiện đại, nghĩa tình, đóng góp chung vào sự phát triển của cả nước.

Minh Trang