Học sinh 28 trường THPT tìm lời giải cho nhiều vấn đề nóng của cộng đồng

HSSIC do Dự án Fempower, phối hợp cùng Trường Quốc tế ParkCity Hà Nội (ISPH) tổ chức, Hội Xã hội học Việt Nam bảo trợ. Cuộc thi hướng đến mục tiêu tạo không gian để học sinh nghiên cứu các vấn đề xã hội, đề xuất giải pháp và thử nghiệm mô hình triển khai ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Ý tưởng thành lập HSSIC bắt nguồn từ hành trình của em Đỗ Ngọc Linh - học sinh trung học tại Trường Quốc tế ParkCity Hà Nội (ISPH), đồng thời là người sáng lập dự án Fempower về thúc đẩy bình đẳng giới. Trong gần hai năm triển khai các hoạt động tại nhiều địa phương, Linh cùng các cộng sự có cơ hội làm việc với phụ nữ và trẻ em gái ở vùng cao.

Đỗ Ngọc Linh – học sinh trung học tại Trường Quốc tế ParkCity Hà Nội (ISPH) và nhóm học sinh trực tiếp triển khai cuộc thi HSSIC

Những trải nghiệm thực tế giúp em nhận ra rằng các vấn đề xã hội thường đan xen nhiều yếu tố và vượt quá khả năng giải quyết của một cá nhân hay một dự án đơn lẻ. Linh lựa chọn một hướng đi khác: tạo ra một sân chơi để nhiều học sinh cùng phát triển những dự án riêng.

Để triển khai cuộc thi này, trong gần 5 tháng chuẩn bị, Linh cùng gần 10 học sinh phụ trách hầu hết các khâu, từ truyền thông, kết nối diễn giả, nhà tài trợ đến tổ chức mentoring và vận hành chung kết.

HSSIC 2026 thu hút 40 dự án của 238 học sinh đến từ 28 trường THPT thuộc 8 tỉnh, thành phố tham gia tranh tài

Mùa giải 2026 đã mở rộng quy mô đáng kể. Ban tổ chức tiếp nhận 40 dự án của 238 học sinh đến từ 28 trường THPT thuộc 8 tỉnh, thành phố. Các đề tài trải rộng từ giáo dục, sức khỏe tinh thần, bảo tồn văn hóa, môi trường, phát triển cộng đồng đến bình đẳng giới.

Phần lớn các dự án xuất phát từ những vấn đề gần gũi trong cuộc sống của học sinh. Có nhóm lựa chọn giáo dục tài chính cá nhân, xây dựng không gian chia sẻ về sức khỏe tinh thần, trong khi nhiều dự án hướng đến bảo tồn văn hóa truyền thống, giáo dục giới tính hay phát triển bền vững.

Sau vòng tuyển chọn, 15 dự án xuất sắc bước vào giai đoạn mentoring. Trong gần 40 giờ đào tạo và cố vấn, mỗi đội được các chuyên gia đồng hành để hoàn thiện mô hình, đánh giá tính khả thi và chuẩn bị cho phần thuyết trình trước hội đồng giám khảo.

Dự án Equimed, giành giải Vô địch, hướng tới đề xuất xây dựng nền tảng góp phần giảm định kiến giới trên báo chí và truyền thông thông qua cơ chế phản ánh ẩn danh, diễn đàn thảo luận và kho học liệu dành cho người làm truyền thông.

Trao giải Nhất cho dự án Equimed.

Giải Nhì thuộc về Brocade, dự án bảo tồn nghề dệt thổ cẩm của người Tày gắn với phát triển sinh kế và hỗ trợ cơ hội học tập cho học sinh vùng cao. Rooted Frames nhận giải Ba với ý tưởng lưu giữ di sản văn hóa thông qua nhiếp ảnh và kể chuyện bằng hình ảnh, nhằm tạo nguồn tư liệu về những công trình, làng nghề và giá trị văn hóa đang dần mai một.

Ngoài ba giải chính, nhiều dự án khác cũng được ghi nhận nhờ cách tiếp cận đa dạng. Still Beautiful của học sinh lớp 9 Nguyễn Quế Chi được trao giải Ý tưởng triển vọng với sáng kiến giảm định kiến ngoại hình bằng nghệ thuật sáng tạo và storytelling.

Các dự án như Openly Us, Mù zùo, The Reality - Sợi Kết Nối, Finam, MẦM, Hypnara, Vùng an toàn hay Hearts & Crumbs cũng phản ánh sự quan tâm của người trẻ đến những vấn đề thiết thực trong cộng đồng.

Nhiều nhóm được ghi nhận sự nỗ lực trong suốt hành trình bằng nhiều giải thưởng khác nhau.

Theo Ban tổ chức, phía sau mỗi dự án là quá trình khảo sát và chuẩn bị kéo dài nhiều tháng của các đội thi. Nhóm MẦM đã trực tiếp đến Bản Liền (Lào Cai) để tìm hiểu điều kiện học tập trước khi xây dựng mô hình giáo dục STEM cho trẻ em vùng núi.

Nhóm Rooted Frames chỉ với một chiếc máy ảnh cũ và kinh phí eo hẹp, các thành viên vẫn kiên trì ghi lại hình ảnh của những công trình di sản đang dần xuống cấp với mong muốn lưu giữ ký ức văn hóa cho thế hệ sau. Đội Hypnara vẫn tham gia vòng chung kết bằng hình thức trực tuyến sau khi một thành viên gặp tai nạn ngay trước ngày thi.

Theo GS.TS Nguyễn Hữu Minh - Chủ tịch Hội Xã hội học Việt Nam, nhiều dự án cho thấy học sinh đã biết bắt đầu từ nhu cầu thực tế của cộng đồng, nghiên cứu bối cảnh trước khi đề xuất giải pháp. Điều đáng ghi nhận là các em không chỉ nhận diện vấn đề mà còn chủ động tìm cách giải quyết.

Sau cuộc thi, một số sáng kiến sẽ được kết nối với mạng lưới cố vấn, tổ chức xã hội và đối tác để tìm kiếm cơ hội triển khai trong thực tế.

Lưu Trinh