Hoàn thiện Nghị định hướng dẫn Luật Phòng bệnh: Bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và hướng tới người dân

Ngày 19/3, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định, Thông tư hướng dẫn Luật Phòng bệnh. PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương - Thứ trưởng Bộ Y tế chủ trì hội nghị tại điểm cầu Bộ Y tế. Hội thảo kết hợp 2 hình thức trực tiếp và trực tuyến nối điểm cầu Bộ Y tế với hàng trăm điểm cầu UBND, Sở Y tế, các bệnh viện, trạm y tế 16 tỉnh, thành phố.

Tham dự hội thảo tại điểm cầu Bộ Y tế có đại diện lãnh đạo, chuyên viên các Vụ, Cục thuộc các Bộ, ngành liên quan; thành viên Tổ soạn thảo xây dựng Nghị định, các Thông tư hướng dẫn Luật Phòng bệnh; đại diện Lãnh đạo, chuyên viên các Vụ, Cục, đơn vị thuộc, trực thuộc Bộ Y tế; đại diện các hội, hiệp hội chuyên ngành; các chuyên gia, nhà khoa học và các đơn vị, tổ chức có liên quan; đại diện một số tổ chức quốc tế tại Việt Nam.

PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương - Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu chủ trì hội nghị tại điểm cầu Bộ Y tế

Yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành Luật phòng bệnh

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết, trước hội thảo này, Bộ Y tế đã tổ chức một sự kiện tương tự vào ngày 13/3.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương, ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15.

Đây là đạo luật có ý nghĩa quan trọng nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác phòng bệnh, đặc biệt là Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân với quan điểm chỉ đạo chuyển trọng tâm từ "tập trung khám bệnh, chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh".

"Luật Phòng bệnh có phạm vi điều chỉnh toàn diện, không chỉ đối với phòng, chống bệnh truyền nhiễm mà còn bao gồm phòng, chống bệnh không lây nhiễm, phòng, chống rối loạn tâm thần, dinh dưỡng trong phòng bệnh và điều kiện bảo đảm để phòng bệnh.

Để các quy định của Luật được triển khai hiệu quả, thống nhất, khả thi trong thực tiễn và đi vào cuộc sống, việc xây dựng và ban hành các các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành là yêu cầu cấp thiết"- Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh.

Quang cảnh hội thảo tại điểm cầu Bộ Y tế.

Lộ trình triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí thế nào?

Tại hội thảo, đại diện Cục Phòng bệnh đã trình bày Dự thảo Thông tư Quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh, được ban hành ngày 18/3; Dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, được ban hành ngày 17/3 và Trình bày dự thảo Thông tư của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định về hoạt động tiêm chủng.

Dự thảo Nghị định gồm 11 chương với 120 điều. Trong đó, chương 4 về phạm vi, đối tượng, lộ trình ưu tiên, cơ sở tổ chức khám và nguồn kinh phí thực hiện chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí.

Quy định về chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí bao gồm phạm vi, nội dung và đối tượng được hưởng, trong đó người dân được khám ít nhất mỗi năm một lần theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, với lộ trình ưu tiên triển khai trước cho các nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương và khu vực khó khăn, sau đó mở rộng dần theo điều kiện thực tế.

Theo đó, về lộ trình ưu tiên khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí: Người lao động được quy định theo pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động được tiếp tục thực hiện theo quy định của pháp luật về lao động, pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động;

Cục trưởng Cục Phòng bệnh Hoàng Minh Đức phát biểu.

Các đối tượng không thuộc quy định theo pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động được khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo lộ trình như sau:

Từ năm 2026, ưu tiên thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, người sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu.
Từ năm 2028, thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho các đối tượng còn lại;

Dựa trên kết quả khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành kế hoạch, tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người dân trên địa bàn;

Căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ, khả năng cân đối ngân sách và nguồn huy động của địa phương, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định mở rộng đối tượng, danh mục dịch vụ khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí theo quy định tại điểm a và điểm b khoản này.

Việc tổ chức được thực hiện tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện theo quy định hoặc thông qua hình thức lưu động, bảo đảm tuân thủ quy định chuyên môn.

Nghị định quy định nguồn kinh phí thực hiện từ ngân sách nhà nước, Quỹ bảo hiểm y tế và các nguồn hợp pháp khác; nguyên tắc chi trả, danh mục dịch vụ và phương thức thanh toán phù hợp với quy định về giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh và phạm vi quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế, bảo đảm công khai, minh bạch và khả thi trong tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, quy định trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp và cơ quan liên quan trong việc xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai, bảo đảm nguồn lực, kiểm tra, giám sát và báo cáo kết quả thực hiện.

Tại Hội thảo, đại biểu tại các điểm cầu đã thảo luận, đóng góp nhiều ý kiến đối với các nội dung của dự thảo Nghị định và Thông tư, tập trung vào tính khả thi trong tổ chức thực hiện tại địa phương, cơ chế phối hợp liên ngành, nguồn lực cho công tác phòng bệnh cũng như các quy định liên quan đến hệ thống giám sát và quản lý bệnh.

Các điểm cầu kết nối hội thảo.

Bám sát tinh thần cải cách thủ tục hành chính, khả thi khi triển khai thực hiện các nội dung liên quan đến phòng bệnh

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương rà soát, hoàn thiện dự thảo văn bản, bảo đảm chất lượng, tiến độ và tính khả thi khi triển khai trong thực tiễn.

Theo Thứ trưởng, việc xây dựng Nghị định cần bám sát tinh thần cải cách thủ tục hành chính, thực hiện nghiêm các quy định của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục, không để phát sinh thêm các thủ tục không cần thiết. Trường hợp cần bổ sung quy định mới, các đơn vị phải rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm phù hợp với các nghị quyết hiện hành, đồng thời có cơ sở thực tiễn rõ ràng.

Một trong những yêu cầu quan trọng được Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh là phải hoàn thiện đầy đủ báo cáo đánh giá tác động đối với các chính sách trong dự thảo. Đặc biệt, với những nội dung có liên quan đến kinh phí, điều kiện triển khai hoặc ảnh hưởng đến nhiều đối tượng, cần đánh giá chi tiết, toàn diện để tạo thuận lợi cho quá trình thẩm định của các cơ quan liên quan như Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính.

Liên quan đến nội dung phòng bệnh trong cơ sở giáo dục, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ động phối hợp, tổ chức lấy ý kiến từ các cơ sở giáo dục nhằm bảo đảm quy định đưa ra phù hợp thực tiễn. Các nội dung như bố trí nhân viên y tế trường học, điều kiện cơ sở vật chất, tổ chức bữa ăn học đường cần được thiết kế linh hoạt, tránh áp dụng cứng nhắc, gây khó khăn cho các cơ sở đào tạo, nhất là những đơn vị chưa đủ điều kiện.

Các chuyên gia trong nước và quốc tế phát biểu.

Đồng thời, Thứ trưởng lưu ý cần đặc biệt quan tâm đến các điều khoản chuyển tiếp trong Nghị định và Thông tư. Đối với những quy định mới hoặc nâng cao tiêu chuẩn so với hiện hành, phải có lộ trình thực hiện phù hợp, nhất là trong các lĩnh vực liên quan đến nhân lực, cơ sở vật chất và nguồn lực tài chính, nhằm bảo đảm tính liên tục, không gây gián đoạn trong quá trình triển khai.

Về thực hiện khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương đề nghị tiếp tục duy trì hoạt động kiểm tra sức khỏe đầu năm và khám sàng lọc cho học sinh, sinh viên theo các chương trình đã được phê duyệt, đồng thời rà soát, điều chỉnh quy định trong dự thảo để phù hợp với nguồn lực và thực tế triển khai.

Bên cạnh đó, các nội dung liên quan đến kiểm dịch y tế tại cửa khẩu, cơ chế vận hành Quỹ Phòng bệnh, cũng như hướng dẫn chuyên môn trong lĩnh vực dinh dưỡng cần được rà soát kỹ về thẩm quyền và cách thức quy định, bảo đảm rõ ràng, tránh chồng chéo và phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.

Nhấn mạnh yêu cầu về tiến độ, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương đề nghị các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện dự thảo trong thời gian sớm nhất, phối hợp chặt chẽ với Vụ Pháp chế để hoàn thiện hồ sơ, trình lãnh đạo Bộ cho y kiến, rồi chuyển xin ý kiến Bộ Tư pháp thẩm định và trình Chính phủ đúng kế hoạch, bảo đảm Nghị định được ban hành kịp thời, đáp ứng yêu cầu triển khai Luật Phòng bệnh trong thực tiễn.

Các điểm cầu tham luận, góp ý.

Thái Bình/ Ảnh: Trần Minh