Hoàn thiện khung pháp lý thuế, lấy người nộp thuế làm trung tâm

Lấy người nộp thuế làm trung tâm

Hôm nay (ngày 27/3), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Cục Thuế (Bộ Tài chính) tổ chức Hội thảo lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp nhằm hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật Quản lý thuế và Nghị định quy định về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử.

Ông Đặng Ngọc Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế phát biểu tại hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, ông Đặng Ngọc Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đã được Quốc hội thông qua vào ngày 10/12/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng, có phạm vi tác động trên cả nước đối với toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.

Để triển khai luật này, Bộ Tài chính đã được giao chủ trì xây dựng 7 nghị định và 10 thông tư hướng dẫn. Trong đó, có Nghị định quy định chi tiết chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế và Nghị định quy định chi tiết về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử.

Có thể khẳng định, việc cơ quan soạn thảo chủ động lấy ý kiến doanh nghiệp ngay từ giai đoạn hoàn thiện dự thảo thể hiện tinh thần cầu thị và trách nhiệm cao trong công tác xây dựng pháp luật.

Lãnh đạo Cục Thuế nhấn mạnh mong muốn nhận được những phản biện sâu sắc, thẳng thắn để đảm bảo các quy định khi ban hành sẽ phù hợp với thực tiễn sản xuất, kinh doanh của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.

Cũng tại hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá, điểm nổi bật trong các dự thảo nghị định lần này chính là tinh thần đổi mới và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ. Cơ quan soạn thảo đã đưa vào các quy định về chuyển đổi số một cách rõ nét, từ việc xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích rủi ro.

Theo đó, nguyên tắc "lấy người nộp thuế là trung tâm" được quán triệt xuyên suốt thông qua nhiều chính sách mang tính đột phá như: Bãi bỏ thuế khoán: Chuyển dịch hướng tới sự minh bạch hơn trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh; cải cách thủ tục: Mở rộng các trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế khi cơ quan thuế đã có kết nối dữ liệu; áp dụng chế độ ưu tiên: Quy định rõ các ưu đãi cho doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ pháp luật tốt.

Những bước đi này không chỉ đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, phù hợp với mục tiêu tại Nghị quyết 68/TW của Bộ Chính trị về việc cắt giảm ít nhất 30% thời gian và chi phí thủ tục hành chính.

Những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Bên cạnh những điểm tích cực, tại hội thảo, cộng đồng doanh nghiệp đã đưa ra nhiều góp ý thẳng thắn, tập trung vào việc giảm gánh nặng thủ tục và tăng tính khả thi của chính sách.

Toàn cảnh hội thảo.

Thứ nhất, tính chi tiết và cụ thể của các quy định. Nhiều chuyên gia và doanh nghiệp tại hội thảo lo ngại một số điều khoản trong dự thảo còn mang tính khái quát, dễ dẫn đến tình trạng phải chờ đợi thêm các thông tư hướng dẫn mới có thể thực hiện được. Mong muốn chung là các quy định ở cấp nghị định cần đủ cụ thể để triển khai ngay, tránh tình trạng "văn bản chồng tầng văn bản".

Thứ hai, quản lý thuế đối với thương mại điện tử xuyên biên giới là lĩnh vực phát triển nhanh nhưng khá phức tạp. Doanh nghiệp kỳ vọng, cơ chế khấu trừ và nộp thay của các chủ quản nền tảng thương mại điện tử sẽ được thiết kế hiệu quả, vừa chống thất thu thuế, vừa không tạo gánh nặng quá mức cho các nền tảng và đảm bảo sự công bằng giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài trên không gian số.

Thứ ba, hoàn thiện hệ thống hóa đơn điện tử. Với thành tựu hơn 20 tỷ hóa đơn điện tử đã phát hành, Việt Nam đã có nền tảng tốt, nhưng thực tế vẫn phát sinh nhiều vướng mắc kỹ thuật. Doanh nghiệp cũng kỳ vọng các vấn đề như thời điểm lập hóa đơn, xử lý sự cố máy tính tiền hay các trường hợp miễn sử dụng hóa đơn điện tử cần được xử lý triệt để trong nghị định mới.

Thứ tư, biện pháp cưỡng chế và bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp. Dự thảo hiện cho phép thực hiện đồng thời nhiều biện pháp cưỡng chế và quy định ngưỡng nợ thuế nhỏ không áp dụng cưỡng chế. Tuy nhiên, các đại biểu cho rằng, cần cân nhắc kỹ để các biện pháp này không gây ảnh hưởng tiêu cực quá mức đến hoạt động kinh doanh bình thường, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Tại hội thảo, đại diện Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), bà Lê Thị Duyên Hải đánh giá cao việc cơ quan soạn thảo đã tiếp thu thực tiễn và đưa nhiều nội dung quan trọng vào dự thảo. Theo bà Hải, các quy định về hóa đơn, chứng từ điện tử ngày càng rõ ràng, minh bạch, đồng thời khuyến khích người dân, doanh nghiệp và cơ quan thuế đẩy mạnh ứng dụng công nghệ.

“Việc hoàn thiện nghị định theo hướng rõ ràng, dễ hiểu sẽ giúp người nộp thuế tuân thủ thuận lợi hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan thuế”, bà Hải nhận định.

Thực tế cho thấy, số lượng hóa đơn điện tử tại Việt Nam đã tăng nhanh, với hơn 20 tỷ hóa đơn được phát hành. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đảm bảo quản lý hiệu quả và hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với môi trường số.

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng dự thảo hướng tới giảm tối đa thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình, phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan liên quan và gắn trách nhiệm cụ thể với cơ quan thuế. Các thủ tục hành chính sẽ được đẩy mạnh thực hiện trên môi trường điện tử, theo hướng trực tuyến toàn trình, không phụ thuộc địa giới hành chính, tiến tới mô hình “một cửa” tập trung.

Hoàng Thanh