Hoàn thiện hệ sinh thái xuất bản trong kỷ nguyên số

Diễn đàn xuất bản số từng diễn ra với sự tham gia của nhiều chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ, nhà xuất bản và các đơn vị nội dung số.

Một trong những vấn đề đáng chú ý là sự thay đổi nhanh chóng của thị trường sách khi thói quen đọc của công chúng ngày càng gắn với môi trường số. Nhu cầu này đặt ra yêu cầu các nhà xuất bản cần phải phát triển các loại hình xuất bản phẩm mới.

Theo thống kê của cơ quan quản lý, năm 2025 cả nước phát hành hơn 5.200 xuất bản phẩm điện tử với khoảng 35 triệu lượt truy cập. Đến nay, có 35 trong số 52 nhà xuất bản đã tham gia xuất bản điện tử. Dù vậy, nếu so với quy mô sách in mỗi năm, con số này vẫn còn khá khiêm tốn, phản ánh quá trình chuyển đổi số trong ngành xuất bản vẫn đang ở giai đoạn đầu và cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn.

Đáng lưu ý, bên cạnh việc số hóa nội dung, chuyển đổi số lĩnh vực xuất bản còn bao gồm việc xây dựng các nền tảng phát hành trực tuyến, hệ thống quản lý bản quyền, dữ liệu bạn đọc và các công cụ phân tích thị trường. Đó chính là những yếu tố cấu thành một hệ sinh thái xuất bản hiện đại.

Trong hệ sinh thái kể trên, tác giả, nhà xuất bản, đơn vị phát hành, doanh nghiệp công nghệ và bạn đọc được kết nối với nhau thông qua các nền tảng số. Thông tin về thị hiếu đọc, xu hướng thị trường hay hiệu quả phát hành có thể được phân tích và cập nhật liên tục, giúp các đơn vị làm sách có cơ sở để điều chỉnh chiến lược phát triển nội dung.

Bạn đọc trải nghiệm sách điện tử, sách nói.

Một vấn đề nổi cộm khác của ngành xuất bản là vi phạm bản quyền và sách lậu. Dù các cơ quan chức năng đã tăng cường kiểm tra, xử lý, nhưng sách giả, sách in lậu vẫn xuất hiện trên thị trường với nhiều hình thức tinh vi.

Hoàn thiện cơ chế bảo vệ bản quyền, tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm trên môi trường số là một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngành xuất bản; cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để phù hợp với sự phát triển của công nghệ và các mô hình xuất bản mới. Nhiệm vụ nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan xuất bản điện tử, quản lý nội dung số và phát hành trực tuyến đang được đặt ra nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho sự phát triển của ngành.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm nhận định: Trong tương lai, xuất bản sẽ không chỉ là in và phát hành sách mà sẽ trở thành một ngành công nghiệp nội dung tri thức.

Theo đó, sách in, sách điện tử, sách nói và các nền tảng học tập số sẽ được kết nối với nhau trong hệ sinh thái chung. Để hiện thực hóa mục tiêu, ngành xuất bản cần tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm, như nâng cao chất lượng nội dung, đầu tư cho công nghệ số, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường hợp tác giữa các đơn vị trong chuỗi giá trị xuất bản.

MAI LỮ