Hoàn thiện hành lang pháp lý cho hệ thống trường dự bị đại học

Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ

Theo dự thảo Thông tư, trường dự bị đại học là loại hình giáo dục chuyên biệt, giữ vai trò quan trọng trong việc thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.

Hoạt động giáo dục tại trường dự bị đại học được tổ chức linh hoạt, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2025 tiếp tục khẳng định trách nhiệm của Nhà nước trong việc xây dựng và phát triển hệ thống trường dự bị đại học, nhằm tạo điều kiện cho người học thuộc diện ưu tiên được chuẩn bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng trước khi chuyển tiếp lên trình độ đại học.

Trong khi đó, các quy định hiện hành về tổ chức và hoạt động của trường dự bị đại học, được ban hành từ năm 2011 và 2013, đã bộc lộ những hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của bối cảnh pháp lý mới, đặc biệt khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2025 và Luật Nhà giáo năm 2025 có hiệu lực, cùng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Việc ban hành Thông tư mới được đánh giá là cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn tổ chức, hoạt động của các trường dự bị đại học trong giai đoạn hiện nay.

Trách nhiệm rõ ràng, chất lượng bảo đảm

Quy định rõ vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của trường dự bị đại học; xác định trách nhiệm của nhà trường, cơ quan quản lý trực tiếp và chính quyền địa phương; đồng thời làm rõ trách nhiệm giải trình của các cơ sở này trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục.

Thông tư cũng hướng tới việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của học sinh, giáo viên và nhân sự hỗ trợ giáo dục; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hệ thống trường dự bị đại học; tạo nền tảng pháp lý vững chắc để chuẩn bị cho học sinh chuyển tiếp lên trình độ đại học.

Quy chế được xây dựng toàn diện, bao quát các nội dung về nhiệm vụ, quyền hạn của nhà trường; tổ chức và quản lý; hoạt động giáo dục; đội ngũ giáo viên, nhân sự hỗ trợ giáo dục và học sinh; tài chính, tài sản; mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.

Đồng thời, xác định rõ trường dự bị đại học là cơ sở giáo dục chuyên biệt, thực hiện chính sách dân tộc trong giáo dục; chịu sự quản lý nhà nước về giáo dục của Bộ GD&ĐT, đồng thời chịu sự quản lý theo lãnh thổ của UBND cấp tỉnh nơi trường đặt trụ sở.

Quy định rõ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng

Trường dự bị đại học có trách nhiệm xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển, kế hoạch giáo dục; tổ chức tuyển sinh, bồi dưỡng, kiểm tra, đánh giá học sinh; quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục học sinh; quản lý đội ngũ, tài chính và tài sản; bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế theo quy định.

Cơ cấu tổ chức của trường gồm hiệu trưởng, phó hiệu trưởng; các phòng chức năng; tổ chuyên môn; hội đồng tư vấn; tổ chức Đảng, Đoàn Thanh niên và các lớp học.

Quy định cụ thể tiêu chuẩn, nhiệm vụ, quyền hạn của hiệu trưởng và phó hiệu trưởng; đồng thời xác định nguyên tắc tổ chức, hoạt động của các phòng chức năng và tổ chuyên môn, nhằm bảo đảm quản trị nhà trường hiệu quả.

Giáo dục đặc thù gắn với bản sắc dân tộc

Trường dự bị đại học xây dựng kế hoạch giáo dục hằng năm để triển khai Chương trình các môn học bồi dưỡng dự bị đại học do Bộ GD&ĐT ban hành; tổ chức biên soạn, thẩm định và sử dụng tài liệu dạy học phù hợp.

Các hoạt động giáo dục được tổ chức linh hoạt, trong và ngoài giờ học, trong và ngoài khuôn viên nhà trường, nhằm thực hiện hiệu quả chương trình bồi dưỡng. Đồng thời, trường được tổ chức các hoạt động giáo dục đặc thù nhằm gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và tăng cường các kỹ năng cần thiết cho học sinh.

Giáo viên đạt chuẩn theo vị trí việc làm

Quy chế quy định rõ trách nhiệm của nhà trường trong việc quản lý toàn diện việc học tập, ăn ở, sinh hoạt của học sinh; tổ chức công tác nội trú; bảo đảm y tế học đường, an toàn thực phẩm và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.

Giáo viên trường dự bị đại học phải đạt chuẩn nghề nghiệp tương ứng với vị trí việc làm. Dự thảo cũng làm rõ quyền và nghĩa vụ của cán bộ quản lý, giáo viên, giáo viên chủ nhiệm và nhân sự hỗ trợ giáo dục theo hướng chuẩn hóa, phù hợp với Luật Nhà giáo và điều kiện thực tiễn.

Về cơ sở vật chất, tài chính và tài sản, dự thảo yêu cầu trường dự bị đại học đáp ứng tiêu chuẩn cơ sở vật chất tối thiểu của trường trung học phổ thông; việc quản lý, sử dụng tài chính và tài sản thực hiện theo quy định của pháp luật đối với đơn vị sự nghiệp công lập.

Phượng Nguyễn