Hoàn thiện cơ chế thúc đẩy liên kết hợp tác xã và doanh nghiệp tư nhân

Tại Diễn đàn Hợp tác xã quốc gia 2026 (tổ chức ngày 10/4), ông Trần Mạnh Báo - Chủ tịch Tập đoàn ThaiBinh Seed nhận định, hợp tác xã (HTX) là tổ chức duy nhất có thể làm được điều mà doanh nghiệp (DN) không thể làm trực tiếp. Đó là việc gắn kết hàng nghìn hộ nông dân manh mún, sản xuất phân tán thành một thực thể kinh tế có trật tự, có tiêu chuẩn, có khả năng thương lượng. Thông qua HTX, những nông dân sản xuất với quy mô nhỏ có thể liên kết lại với nhau, tăng cường năng lực và hiệu quả sản xuất, đi đôi với việc hạ giá thành, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Việc liên kết giữa DN và HTX về sản xuất, tiêu thụ đầu ra sẽ làm giảm chi phí cố định, cải thiện biên lợi nhuận không chỉ cho bản thân HTX, mà còn cho toàn bộ chuỗi giá trị, bao gồm cả DN đối tác. Do đó, trong suốt quá trình phát triển, ThaiBinh Seed luôn có hợp tác chặt chẽ với các HTX.

Ông Báo khẳng định, khi HTX và DN liên kết với nhau sẽ tăng khả năng tiếp cận chính sách ưu đãi dành cho kinh tế tập thể. Theo đó, HTX được miễn giảm thuế, được hưởng chính sách hỗ trợ đầu vào và đầu ra cho sản xuất nông nghiệp, được khuyến khích thành viên góp vốn dưới nhiều hình thức để đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh. “Khi DN là thành viên góp vốn, họ cũng được hưởng phần từ các ưu đãi chính sách đó, điều mà một DN tư nhân đơn thuần không có được, trong khi HTX tiếp cận được vốn và công nghệ mà HTX không tự có được” - ông Báo nói.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Nguyễn Đức Cảnh cho biết, NHNN luôn quan tâm triển khai các giải pháp tín dụng phát triển liên kết trong sản xuất, nhất là liên kết giữa HTX và DN trong sản xuất nông nghiệp. Rất nhiều ưu đãi đã được triển khai cho mối liên kết này như khi HTX tham gia liên kết với DN trong sản xuất nông nghiệp, HTX có dự án, phương án sản xuất kinh doanh trong khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao thì được vay không có tài sản bảo đảm tối đa 70% - 80% giá trị của dự án để tạo cơ chế khuyến khích phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp theo các mô hình mới hiện nay.

Bên cạnh đó, trên cơ sở chỉ đạo của NHNN, các tổ chức tín dụng (TCTD) đã yêu cầu DN, HTX xây dựng phương án kinh doanh có liên kết đầu ra, hợp đồng bao tiêu làm điều kiện vay vốn, qua đó góp phần hình thành nhiều mô hình liên kết sản xuất giữa HTX với DN, tăng năng lực sản xuất và giải quyết việc làm, cải thiện thu nhập cho lao động nông thôn. Ngoài ra, các TCTD cũng khuyến khích DN tham gia cùng góp vốn, bảo lãnh tín dụng cho HTX để tăng cường liên kết chuỗi giá trị và giảm gánh nặng tài sản bảo đảm cho HTX.

Ông Đỗ Mạnh Khởi - Phó Cục trưởng Cục Phát triển DN tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) nhận định, khu vực kinh tế tập thể, với nòng cốt là các HTX, có vai trò quan trọng trong tổ chức sản xuất, nhất là ở khu vực nông nghiệp, nông thôn, góp phần ổn định kinh tế - xã hội, nâng cao thu nhập cho người dân. Trong khi đó, khu vực kinh tế tư nhân đang ngày càng khẳng định vị thế là một động lực quan trọng của nền kinh tế, với sự hình thành ngày càng rõ nét của hệ sinh thái DN đa dạng, năng động, bao gồm các lĩnh vực tài chính, logistics, công nghệ, thương mại và dịch vụ hỗ trợ.

Do đó, cần xây dựng cơ chế hỗ trợ hình thành liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; Cụ thể hóa các quy định về hỗ trợ DN tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị; Có chính sách đặc thù khuyến khích DN đóng vai trò đầu tàu, dẫn dắt HTX tham gia vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị; Sửa đổi cơ chế, chính sách khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn và chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất, tiêu thụ nông sản theo hướng hỗ trợ thông qua các dự án, kế hoạch liên kết; Hoàn thiện các chính sách ưu đãi về tín dụng, bảo lãnh vay vốn và hỗ trợ lãi suất cho các mô hình liên kết gắn với tăng trưởng xanh, áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).

Nhật Thu