Hoài niệm Tết xưa qua nghệ thuật nặn tò he

Tò he từng là món đồ chơi dân gian gắn bó với hội làng, lễ hội, phiên chợ quê và đặc biệt là dịp Tết Nguyên đán. Những hình tượng quen thuộc như mười hai con giáp hay các nhân vật dân gian không chỉ mang lại niềm vui cho trẻ nhỏ, mà còn gửi gắm ước vọng về sự sinh sôi, no đủ và bình an trong năm mới. Bởi vậy, tò he không đơn thuần là một trò chơi, mà là một phần ký ức văn hóa của nhiều thế hệ người Việt.

Nghệ nhân ưu tú Đặng Văn Hậu chia sẻ câu chuyện nghề, về ký ức Tết xưa và hành trình gìn giữ nghệ thuật nặn tò he

Nghệ nhân ưu tú Đặng Văn Hậu đã có hơn 20 năm gắn bó với nghề nặn tò he truyền thống. Tại sự kiện, ông không chỉ trình diễn kỹ thuật nặn tò he mà còn chia sẻ câu chuyện nghề, về ký ức Tết xưa và hành trình gìn giữ một loại hình nghệ thuật dân gian đang dần vắng bóng trong đời sống hiện đại.

Một điểm nổi bật trong phong cách sáng tác của nghệ nhân Đặng Văn Hậu là việc tái hiện các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng rất đỗi quen thuộc của người Việt thông qua những tiểu cảnh tò he. Ông sắp đặt các con giống thành những không gian sinh hoạt cộng đồng, lễ nghi truyền thống, phản ánh đời sống tinh thần của người Việt xưa, như một cách “dùng di sản kể chuyện di sản”, giúp giá trị văn hóa được truyền tải một cách trực quan, dễ cảm nhận.

Sắp đặt các giống tò he để kể câu chuyện di sản

Nghệ nhân Đặng Văn Hậu chia sẻ ông quan tâm đặc biệt đến việc truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ. Theo ông, bảo tồn nghệ thuật nặn tò he không thể chỉ dừng lại ở việc biểu diễn hay trưng bày, mà cần tạo điều kiện để người trẻ được tiếp cận và học nghề một cách bài bản. Nhiều năm qua, ông đã chủ động tổ chức các lớp dạy nặn tò he miễn phí, trực tiếp hướng dẫn từ kỹ thuật cơ bản đến nâng cao cho những người thực sự có nhu cầu và đam mê.

Nghệ nhân Đặng Văn Hậu hướng dẫn nặn tò he

Để khuyến khích tinh thần học tập nghiêm túc, nghệ nhân còn trả thù lao cho những sản phẩm đạt tiêu chuẩn, coi đó như sự ghi nhận công sức và là động lực để người học gắn bó lâu dài với nghề.

Workshop cũng giúp công chúng hiểu rõ hơn về sự thay đổi của nguyên liệu làm tò he. Trước đây, tò he được làm từ bột gạo nếp pha gạo tẻ, nhuộm màu hoàn toàn bằng nguyên liệu tự nhiên như gấc, nghệ, lá riềng, nên có thể ăn được. Ngày nay, để phù hợp với nhu cầu trưng bày và bảo quản lâu dài, nguyên liệu đã được cải tiến, giúp tò he giữ được hình dáng và màu sắc bền hơn.

Tin và ảnh: Quỳnh Anh