Hòa Xá: 'Chiếc gậy Trường Sơn' - từ biểu tượng đến động lực phát triển hôm nay

Hôm nay, trên mảnh đất giàu truyền thống ấy, tinh thần “chiếc gậy Trường Sơn” tiếp tục được khơi dậy, trở thành động lực cho phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp vững mạnh, hướng tới một giai đoạn phát triển mới.

Hòa Xá - quê hương chiếc gậy Trường Sơn. Ảnh: PV

Hào khí “chiếc gậy Trường Sơn”

Nhắc đến Hòa Xá là nhắc đến quê hương của phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn” - biểu tượng ý chí quyết tâm, tinh thần xung kích của thanh niên Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Là người con của Hòa Xá, nhiều năm công tác tại địa phương, ông Phùng Văn Mạnh, nguyên Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Hòa Xá còn lưu giữ nhiều ký ức hào hùng của quê hương.

Ông Phùng Văn Mạnh kể, theo cuốn “Lịch sử Đảng bộ huyện Ứng Hòa”, những năm 1960, khi đất nước bước vào giai đoạn cam go, lời kêu gọi lên đường bảo vệ Tổ quốc đã lay động hàng nghìn trái tim thanh niên lúc bấy giờ. Là địa phương có phong trào cách mạng từ sớm, được Bác Hồ về thăm năm 1960, phong trào ở xã Hòa Xá sôi nổi hơn các địa phương khác trong vùng.

Trong công tác tuyển quân nói chung, Hòa Xá có sáng kiến riêng, đặc biệt hiệu quả. Để sẵn sàng giao quân trong mọi tình huống, những người học đến lớp 7 đã đăng ký nghĩa vụ quân sự, ai đủ điều kiện sẽ được tham gia quân ngũ. Cùng với các khẩu hiệu của cả nước như: “Tất cả cho tiền tuyến”, “Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”..., Hòa Xá đề ra khẩu hiệu “Tiền tuyến cần một, Hòa Xá có hai”, “Thanh niên Hòa Xá đã đi là chiến thắng”...

Lúc này, lãnh đạo xã Hòa Xá rất sáng kiến khi xây dựng đơn vị dự bị tập trung tất cả thanh niên trong độ tuổi 16, 17 trở lên. Trong các hoạt động rèn luyện, những người được đào tạo cũng “thực hành” những việc nặng nhọc của bộ đội như: Đeo ba lô nặng và hành quân liên tục, tập đội ngũ, bơi vượt sông, rèn bắn súng, ném lựu đạn... Xã động viên các cụ già chặt tre, chặt cây làm gậy cho những người trong đơn vị dự bị hành quân...

Mùa hè năm 1967, trong một lần nhạc sĩ Phạm Tuyên về công tác thực tế ở địa phương, chứng kiến cảnh rèn quân hừng hực khí thế ấy, ông đã cảm xúc và sáng tác bài hát “Chiếc gậy Trường Sơn”. Bài ca vang vọng khắp các chiến trường và chiếc gậy của quê hương Hòa Xá nhanh chóng trở thành biểu tượng tinh thần. Mỗi chiếc gậy không chỉ là vật dụng hỗ trợ hành quân, mà còn là lời thề, là ý chí vượt gian khổ, là niềm tin vào ngày thống nhất non sông.

Trải qua thời gian, phong trào ấy đã trở thành niềm tự hào của địa phương, được nhắc lại trong các buổi tọa đàm, trong các buổi giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Hòa Xá không chỉ giữ ký ức, mà còn tìm cách “kích hoạt” lại tinh thần ấy trong đời sống hôm nay.

Những câu chuyện tiếp nối ký ức

Tinh thần “Chiếc gậy Trường Sơn” không nằm im trong quá khứ mà được tiếp nối bằng những hành động cụ thể của thế hệ hôm nay, nhất là khi xã Hòa Xá hiện nay được hợp nhất từ 4 xã trước đây gồm: Thái Hòa, Hòa Phú, Phù Lưu, Bình Lưu Quang.

Trung tá Bùi Văn Thuần, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Hòa Xá chia sẻ, chiến tranh đã lùi xa, nhưng tinh thần sẵn sàng cống hiến cho Tổ quốc vẫn vẹn nguyên trong trái tim những người con Hòa Xá. Dù trong thời bình, nhưng phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn” vẫn thôi thúc, là động lực để tuổi trẻ hôm nay tiếp bước cha anh, hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao.

Đồng quan điểm, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Hòa Xá Nguyễn Văn Quân cho biết, các buổi tọa đàm, gặp mặt nhân chứng lịch sử do Hội Cựu chiến binh xã tổ chức không chỉ là dịp tri ân mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Những câu chuyện thật, con người thật giúp thế hệ trẻ hiểu giá trị của phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn” không nằm ở vật thể, mà ở tinh thần vượt khó, dám dấn thân. Đáng chú ý, việc giáo dục truyền thống tại địa phương đã có sự đổi mới, không chỉ kể lại lịch sử, mà hướng đến trải nghiệm, đối thoại, khơi gợi trách nhiệm cá nhân. Điều này giúp giá trị lịch sử trở thành động lực sống động.

Không chỉ trong lĩnh vực quốc phòng, tinh thần ấy còn lan tỏa trong việc phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới. Nhiều mô hình sản xuất, hợp tác xã tại Hòa Xá đang từng bước khẳng định hướng đi riêng, dựa trên sự kiên trì, sáng tạo - những phẩm chất vốn được hun đúc từ truyền thống.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, đặc biệt sau khi tổ chức lại theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Hòa Xá đứng trước cả cơ hội và thách thức. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I đã xác định rõ: Phát huy truyền thống cách mạng như một nguồn lực nội sinh cho phát triển. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; đồng thời đẩy mạnh phát triển kinh tế theo hướng bền vững, nâng cao đời sống nhân dân. Trong đó, yếu tố con người với tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm được đặt ở vị trí trung tâm. Đây chính là điểm gặp gỡ giữa quá khứ và hiện tại.

Nếu “chiếc gậy Trường Sơn” từng là biểu tượng của ý chí vượt khó trong chiến tranh, thì hôm nay, tinh thần ấy cần được chuyển hóa thành động lực đổi mới, sáng tạo trong phát triển kinh tế - xã hội.

Phó Bí thư Đảng ủy xã, Chủ tịch UBND xã Hòa Xá Dương Tuấn Anh nhấn mạnh: “Chúng tôi xác định, phát huy truyền thống không chỉ là nói lại chuyện cũ, mà là biến tinh thần ấy thành hành động cụ thể trong quản lý, điều hành, phục vụ nhân dân”. Từ định hướng của nghị quyết, nhiều mục tiêu cụ thể được đặt ra: Phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện môi trường đầu tư, xây dựng đời sống văn hóa. Tất cả đều cần một “tinh thần Trường Sơn” trong thời bình - bền bỉ, sáng tạo và quyết liệt.

Từ Trường Sơn ngày ấy nhìn về

Mỗi dịp kỷ niệm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, câu chuyện về chiến thắng lại được nhắc lại ở nhiều góc độ. Với xã Hòa Xá, đó không chỉ là ký ức về một thời gian khó, mà còn là dịp để nhìn lại một giá trị bền vững - sức mạnh của những điều giản dị.

Một chiếc gậy tre không thể làm nên chiến thắng, nhưng hàng vạn chiếc gậy, cùng với hàng vạn con người, đã góp phần làm nên điều đó. Và điều đáng quý nhất không nằm ở bản thân chiếc gậy, mà ở cách nó được tạo ra - từ sự tự nguyện, trách nhiệm, một niềm tin rất giản dị rằng mỗi người đều có thể đóng góp cho quê hương, đất nước.

Trong dòng chảy thời gian, nhiều biểu tượng có thể phai nhạt, nhưng những biểu tượng được tạo nên từ đời sống thực bền bỉ thường có sức sống lâu hơn. Chiếc gậy Trường Sơn là một biểu tượng như thế; không chỉ thuộc về quá khứ, mà vẫn đang hiện diện trong cách một làng quê tiếp tục bước đi.

Trong hành trình xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân, Hòa Xá đang đứng trước một thời kỳ mới - ở đó, tinh thần của chiếc gậy năm xưa vẫn là điểm tựa.

Minh Thúy