Họa sĩ Phạm An Hải: Quyền năng của nghệ thuật

Thật khó để tin họa sĩ Phạm An Hải đã sắp bước vào tuổi 60, đang dần chạm tới cái mốc một vòng “lục thập hoa giáp” khi cả phong độ bề ngoài và năng lượng nghệ thuật ở anh vẫn vượt ngưỡng tràn đầy…

Buổi trưa quá ngọ, cùng một ê-kíp tới chụp ảnh tại studio của họa sĩ Phạm An Hải để chuẩn bị nội dung bài báo Tết, anh mời: “Nán lại nghe nhạc chút”. Châm trà, rót nước, tỉ mẩn từ cái chén con và trong từng động tác, không gian làm việc của họa sĩ Phạm An Hải mở mắt nhìn ra một khoảng mênh mênh mang mang lồng lộng gió sông Hồng. Nhiếp ảnh gia cũng tên Hải - anh Trần Hải quả quyết lắc đầu: Thôi, tôi có lịch làm việc rồi. Nhưng rồi giai điệu trào lên, bung tỏa từ hệ thống âm thanh được tuyển chọn kỹ lưỡng, phủ kín cả gian phòng. Họa sĩ Minh Châu, tức ca sĩ Phan Minh Châu từng nức tiếng thập niên 80 đầu thập niên 90 thế kỷ 20, không kìm được, cất tiếng hát. Tiếng hát vang ấm hòa cùng tiếng nhạc, dội vào các bức tường. Tất cả tạo nên sức quyến rũ níu chân người, cuối cùng phải giục năm lần bảy lượt, chính nhiếp ảnh gia Trần Hải mới dứt được để ra về…

Họa sĩ Phạm An Hải. (Ảnh: MẠNH TRƯỜNG)

Phạm An Hải có đủ các kiểu chơi để thù tạc, tiếp đãi bạn bè, người hâm mộ. Tài năng và giá trị thị trường trong nghệ thuật của anh giúp anh xông xênh thụ hưởng cuộc sống thượng lưu. Nghe nhạc bằng những dàn âm thanh chất lượng, tinh xảo bậc nhất bởi âm nhạc cũng là cách thức thư giãn sau giờ khắc đắm chìm trong hội họa.

Một tác phẩm của họa sĩ Phạm An Hải.

Ngơi vẽ là lập kế hoạch đi phượt, anh luôn chọn các cung đường hiểm trở khắp mọi vùng miền đất nước, trên những con xe địa hình. Đặc biệt những chuyến đi luôn là với gia đình, với vợ và bạn bè chí cốt. Tự mình cầm lái, có những đận bị google maps “dụ” rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, phải dò dẫm từng vòng xoay bánh xe, tận lúc tới điểm đến mới ú òa ô hay mình còn sống. Ấy thế mà hỏi có sợ không, câu trả lời luôn bằng chuyến đi kế tiếp.

Vui, chơi, tự tại, cả khi bệnh tật ập đến cũng bình tĩnh đối mặt, khôn ngoan xử sự, giải quyết triệt để vấn đề đúng phong độ một người đàn ông đường hoàng bản lĩnh. Sau mỗi lần xê dịch, trải nghiệm cuộc sống thường nhật ở những nơi xa, yên bình trở về thư thái trong nhà, nguồn năng lượng tích cực lại dầy dặn thêm và chẳng mấy lâu sau sẽ dần dần hiển hiện trên toan vải, họa sĩ Phạm An Hải đang vui mỗi ngày với “cuộc sống tươi đẹp” của mình...

Thỉnh thoảng thấy Phạm An Hải post một bức chân dung anh mới vẽ lên trang facebook cá nhân. Tất cả đều là bạn bè, người thân, những người họa sĩ thật sự yêu quý. Dành thời gian vẽ chân dung cũng là cách chơi, một quãng lặng nghỉ giải lao giữa giờ trừu tượng, nhưng hơn hết cốt chiều lòng bằng hữu. Có lần, chạy ra bảo tàng xem triển lãm của một họa sĩ có cái tên là lạ vì thấy Phạm An Hải viết bài giới thiệu, hỏi, anh nói: “Động viên, ủng hộ các em trẻ, mỗi họa sĩ trẻ đều có vẻ đẹp riêng”.

Bỏ qua cái danh tiếng và vị thế cá nhân dễ khiến người yếu bóng vía e ngại, Phạm An Hải luôn nhiệt tình, đàn anh, kể cả là “đại ca” che chắn đỡ đần đồng nghiệp trẻ còn đang lận đận từ việc sẵn sàng góp tên góp mặt vào các triển lãm nhóm “toàn người trẻ” làm chỗ dựa cho anh em, hoặc làm sách, làm cái này cái khác giúp người trẻ thêm cơ hội.

Vui, chơi, tự tại, cả khi bệnh tật ập đến cũng bình tĩnh đối mặt, khôn ngoan xử sự, giải quyết triệt để vấn đề đúng phong độ một người đàn ông đường hoàng bản lĩnh.

Dịp Tết, nhà đã bao việc, vẫn chăm chú ngồi vẽ các con vật mùa nào thức ấy để làm quà mừng tuổi mọi người chung quanh. Hào sảng, hào hiệp ví như bận mấy thì bận, nhưng khi Nhân Dân hằng tháng và các ấn phẩm của Báo Nhân Dân ngỏ lời, Phạm An Hải bao giờ cũng dồn sức, có khi chỉ là một vài bức minh họa cho bài báo thường kỳ, là tranh bìa cho giai phẩm Xuân, hay giả dụ tham gia vào các sự kiện mỹ thuật Báo đứng ra tổ chức. Bìa báo Xuân Bính Ngọ 2026 của Nhân Dân hằng tháng với tranh ngựa Phạm An Hải là một sự khác biệt, không thể đụng hàng giữa rất nhiều bìa tranh ngựa trong cái năm đâu đâu cũng thấy con giống này.

Hơn 30 năm làm nghề, đã sở hữu cho mình cả tài năng nghệ thuật và trị giá thương mại đủ để nhận về không ít những ganh tị, Phạm An Hải là một trong số không nhiều các họa sĩ có chỗ đứng trong thị trường hội họa. Từ bức tranh đầu tiên vào năm đầu 1990 đến nay, chỉ một lựa chọn: trừu tượng và dù là trừu tượng biểu hiện hay trừu tượng của cảm xúc, hội họa của Phạm An Hải luôn soi chiếu trực diện vào tâm hồn con người. Yêu âm nhạc, hay nghe nhạc và cầu kỳ trong thưởng thức âm nhạc, hội họa Phạm An Hải cũng có giai điệu, tiết tấu, có những khoảng lặng để người thưởng ngoạn nhắm mắt du dương và cả những mạnh mẽ áp đảo khiến người xem căng mắt ra thu nhận.

Một số tác phẩm của họa sĩ Phạm An Hải.

Càng lúc, Phạm An Hải càng không muốn ve vãn thị giác, nuông chiều thị hiếu của công chúng hội họa, mà dùng lý trí được biểu đạt bằng sắc màu, các lớp lang ánh sáng, bằng cấu trúc vật chất phải nhìn dưới các lớp kính phóng đại để khiến công chúng xem rồi ngẫm, nghĩ, tư duy vượt thoát khỏi những tai nghe mắt thấy bề mặt. Có một con mắt thị lực gần như bằng không, hậu quả tai nạn cũng xuất phát từ sự đố kỵ ganh ghét của người đời, anh khắc phục thiệt thòi ấy bằng cách dùng tất cả các giác quan còn lại tư duy về màu sắc nên trong hội họa Phạm An Hải màu sắc có năng lực ám ảnh, lôi cuốn dẫn dụ lòng người...

Cận kề tuổi 60, với một họa sĩ thành công như Phạm An Hải, tưởng không còn cái đích nào hướng tới, nhưng đáng ngạc nhiên, anh vẫn vẽ, vẫn lao động nghệ thuật đúng như một họa sĩ yêu nghề, luôn quay quắt tìm tòi đổi mới chính mình, tìm ra chính mình ở ngày mai khác hơn ngày hôm nay.

Sáng tạo, không phải để "ta đây"- thể hiện, mà đúng bản chất nghệ sĩ, luôn phải bung tỏa, làm mới không ngừng, không chịu ngồi yên gặm nhấm mân mê thành tựu đã có, Phạm An Hải chia sẻ rằng, anh: “đang tập trung vẽ các thứ về con giáp Dê với mọi cảm xúc cũng như kỹ thuật xem hiệu quả thế nào”. Vẽ con giáp như một biểu tượng của văn hóa phương Đông bằng bút pháp trừu tượng của hội họa phương Tây, Phạm An Hải muốn thử nghiệm sâu hơn sức biểu cảm của trừu tượng trên nền hiện thực vốn rất quen thuộc với số đông công chúng nghệ thuật.

Tài năng trời cho và khả năng lao động nghệ thuật đã giúp Phạm An Hải có cái quyền năng nghệ thuật hay nghệ thuật của Phạm An Hải có quyền năng tạo ra sự cộng hưởng và các giá trị phái sinh, như cái đẹp và niềm vui ngay giữa đời thường trần thế...