Họa sĩ Hoàng Báu - Người 'mắc nợ' đam mê

Tác phẩm “Phiên chợ vùng cao” của họa sĩ Hoàng Báu.

Giữa không gian đời thường ấy, câu chuyện của người họa sĩ mở ra một thế giới khác - thế giới của màu sắc, của hội họa và của những chuyến đi dài qua các vùng núi phía Bắc. Khi nhắc đến hội họa, ánh mắt họa sĩ Hoàng Báu bỗng sáng lên. Anh chậm rãi: “Đam mê thì vẫn còn đó, nhưng nhiều khi tôi thấy mình mắc nợ chính mình”.

Họa sĩ Hoàng Báu sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật. Cha anh - cụ Hoàng Quý, nguyên Phó Giám đốc Nhà xuất bản Văn hóa Việt Bắc, vốn là người say mê sách và thường khuyến khích con cái tiếp cận với đời sống văn hóa.

Năm 1975, khi mới 15 tuổi, anh thi vào khóa 4 ngành hội họa của Trường Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc. Tại đây, Hoàng Báu được họa sĩ Lê Như Hạnh trực tiếp hướng dẫn những kiến thức cơ bản về mỹ thuật. Nhờ năng khiếu và sự chăm chỉ, anh nhanh chóng tiến bộ, nhiều bài vẽ được chọn làm mẫu cho lớp học.

Sau khi tốt nghiệp trung cấp, Hoàng Báu tiếp tục thi vào Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Những năm tháng học tập tại đây giúp anh tiếp cận sâu hơn với các khuynh hướng mỹ thuật hiện đại và mở rộng cách nhìn về nghệ thuật.

Thế nhưng khi ra trường, anh không tìm được công việc đúng chuyên môn, cây cọ và bảng màu vì thế cũng tạm thời bị gác lại. Phải đến năm 1994, khi được tuyển vào làm việc tại Phòng Văn hóa - Thông tin thành phố Thái Nguyên, Hoàng Báu mới có cơ hội quay trở lại với hội họa. Công việc trong ngành văn hóa giúp anh tiếp xúc nhiều hơn với đời sống nghệ thuật, đồng thời tạo điều kiện để anh cầm cọ sáng tác.

Trong giai đoạn này, anh bắt đầu tham gia các triển lãm mỹ thuật khu vực miền núi phía Bắc và đạt được những kết quả bước đầu. Phần lớn tác phẩm của anh mang khuynh hướng hiện thực, phản ánh đời sống sinh hoạt và cảnh sắc thiên nhiên vùng trung du, miền núi.

Tuy nhiên, Hoàng Báu không muốn dừng lại ở những cách thể hiện quen thuộc. Anh bắt đầu thử nghiệm với các yếu tố lập thể và trừu tượng nhằm tìm kiếm một phương thức biểu đạt mới cho cảm xúc nghệ thuật. Anh chia sẻ: Chiều lòng công chúng không khó, nhưng nếu chỉ lặp lại những cách vẽ quen thuộc thì người họa sĩ khó có thể tìm được tiếng nói riêng.

Trong sáng tác của mình, anh thường theo đuổi hai hướng chính: ấn tượng và lập thể - trừu tượng, trong đó bút pháp ấn tượng chiếm phần lớn. Cách thể hiện này giúp anh truyền tải cảm xúc trực tiếp và tự nhiên hơn. Một trong những tác phẩm tiêu biểu của anh là “Phiên chợ vùng cao”, từng đoạt giải Khuyến khích tại Triển lãm Mỹ thuật khu vực miền núi phía Bắc năm 2006. Bức tranh tái hiện không khí nhộn nhịp của một phiên chợ miền sơn cước với những gam màu ấm áp và gần gũi.

Năm 2008, Hoàng Báu tổ chức triển lãm cá nhân “Hoàng Báu - Tác giả và tác phẩm” với hơn 40 bức tranh được sáng tác trong nhiều giai đoạn khác nhau. Đến năm 2023, anh tiếp tục giới thiệu triển lãm cá nhân mang tên “Miền xa thẳm”, trưng bày gần 50 tác phẩm phong cảnh được sáng tác từ nhiều chuyến đi qua các vùng núi phía Bắc.

Trong tranh của anh, những thửa ruộng bậc thang uốn lượn theo sườn núi, những mái nhà sàn ẩn hiện trong sương hay những con đường nhỏ len qua bản làng hiện lên với vẻ đẹp vừa quen thuộc vừa lãng mạn. Các gam màu xanh của núi rừng, sắc vàng của mùa lúa chín hay màu chàm trầm của núi đá được xử lý trong bút pháp phóng khoáng, tạo nên không gian giàu cảm xúc.

Khi đã nghỉ hưu, Hoàng Báu có nhiều thời gian hơn cho sáng tác. Gần đây những bức tranh mới liên tiếp ra đời, và người ta thấy một Hoàng Báu tự do hơn trong sáng tạo, một người họa sĩ đang trở về trọn vẹn với niềm đam mê của chính mình.

Quang Khải