Hỗ trợ 2 triệu đồng khi sinh con: Xác định đối tượng thụ hưởng là yếu tố then chốt

Ảnh minh họa

Cần thiết kế chính sách trúng và đúng đối tượng

Theo GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội - Đại học Kinh tế quốc dân, việc đưa ra mức hỗ trợ tài chính khi sinh con, như đề xuất 2 triệu đồng/trường hợp, là một tín hiệu tích cực trong bối cảnh cần khuyến khích mức sinh. Tuy nhiên, ông cho rằng điều quan trọng hơn là chính sách phải được thiết kế một cách hợp lý, tránh dàn trải và đảm bảo đúng mục tiêu.

GS.TS Nguyễn Đình Cử nhấn mạnh, chính sách dân số không chỉ đơn thuần là hỗ trợ tài chính mà còn phải giải quyết bài toán dài hạn về cơ cấu dân số. Do đó, việc xác định đúng đối tượng thụ hưởng là yếu tố then chốt. Nếu quy định không rõ ràng, có thể dẫn đến tình trạng áp dụng thiếu thống nhất giữa các địa phương hoặc phát sinh những trường hợp ngoài dự kiến.

Một trong những vấn đề được GS.TS Nguyễn Đình Cử lưu ý là cần làm rõ mối quan hệ giữa các chính sách hiện hành với quy định mới trong Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dân số. Nếu không có sự đồng bộ, chính sách có thể bị chồng chéo, gây khó khăn trong quá trình thực thi cũng như làm giảm hiệu quả khuyến sinh.

GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội - Đại học Kinh tế quốc dân

Bên cạnh đó, ông cũng đề nghị cân nhắc kỹ các trường hợp đặc thù. Việc mở rộng đối tượng thụ hưởng cần đi kèm với đánh giá đầy đủ về nguồn lực, tránh tình trạng chính sách ban hành nhưng không đủ khả năng triển khai trên thực tế.

"Chính sách phải đảm bảo công bằng, đúng quy định pháp luật và phù hợp với điều kiện thực tiễn. Quan trọng nhất là phải hướng tới nhóm cần khuyến khích sinh con, thay vì áp dụng một cách dàn trải", GS.TS Nguyễn Đình Cử nhấn mạnh.

Làm rõ điều kiện, thống nhất với quy định pháp luật hiện hành

Đại diện Cục Dân số, Bộ Y tế, cho biết: Dự thảo Nghị định đã được xây dựng trên cơ sở đánh giá tác động toàn diện và bám sát các quy định pháp luật hiện hành, đặc biệt là Luật Bảo hiểm xã hội.

Theo đó, các chế độ liên quan đến sinh con được xác định rõ: Lao động nữ khi sinh con và lao động nam khi vợ sinh con, nếu đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, sẽ được hưởng chế độ thai sản theo quy định. Những nội dung này không thay đổi mà chỉ được dẫn chiếu để đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Đối với các trường hợp đặc biệt như mang thai hộ hoặc nhận con nuôi, đại diện cơ quan soạn thảo khẳng định sẽ thực hiện theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, không đưa vào nghị định này nhằm tránh trùng lặp và phức tạp hóa chính sách.

Về mức hỗ trợ 2 triệu đồng khi sinh con, cơ quan soạn thảo đề xuất cần quy định rõ hơn về đối tượng áp dụng, cụ thể là các nhóm đã được nêu trong luật. Việc này nhằm hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các địa phương khi triển khai.

Làm rõ điều kiện, thống nhất với quy định pháp luật hiện hành với việc hỗ trợ khi sinh con thứ 2

Từ các số liệu đánh giá, đại diện Cục Dân số cho biết số lượng đối tượng thụ hưởng chính sách thực tế không lớn. Chẳng hạn, nhóm phụ nữ thuộc dân tộc rất ít người có số sinh mỗi năm khoảng 550 trường hợp, trong đó số người đáp ứng đầy đủ các điều kiện để hưởng chính sách chỉ chiếm khoảng 30%.

Do đó, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép các đối tượng đủ điều kiện được hưởng đồng thời nhiều chính sách hỗ trợ, thay vì chia nhỏ theo từng tiêu chí. Cách tiếp cận này vừa đảm bảo tính khuyến khích, vừa không tạo áp lực lớn lên ngân sách nhà nước.

Ngoài ra, các phương án chi trả và cân đối nguồn lực đã được tính toán kỹ lưỡng, có sự tham gia thẩm định của Bộ Tài chính, nhằm đảm bảo tính khả thi khi chính sách đi vào thực tiễn.

Thành Nam