Hộ kinh doanh tự kê khai, tự nộp thuế, cần lưu ý gì?

Độc giả ở phường Bồ Đề, Hà Nội hỏi:

Tôi đang kinh doanh cửa hàng tạp hóa gia đình. Trước đây, tôi nộp thuế theo phương pháp khoán. Từ đầu năm 2026, tôi được thông báo chuyển sang thực hiện theo phương pháp tự khai thuế, tự nộp.

Xin hỏi, trong trường hợp này tôi phải thực hiện như thế nào, có bị truy lại nghĩa vụ thuế của các năm trước không, và cần lưu ý gì để tránh sai sót khi kê khai lần đầu?

Từ năm 2026, hộ kinh doanh chuyển từ phương pháp khoán sang phương pháp tự khai thuế. Ảnh minh họa

Trả lời:

Việc hộ kinh doanh chuyển từ phương pháp khoán sang phương pháp tự khai thuế, tự nộp là một thay đổi quan trọng trong quản lý thuế, đòi hỏi người nộp thuế phải chủ động hơn trong việc theo dõi doanh thu, lập hồ sơ và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Cục Thuế đã có Công điện số 05/CĐ-CT hướng dẫn triển khai Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.

Không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của các năm trước

Theo đó, đối với các hộ kinh doanh đã nộp thuế theo phương pháp khoán từ năm 2025 trở về trước và đã được xác định mức thuế khoán, thì khi chuyển sang thực hiện kê khai thuế kể từ ngày 1/1/2026, cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của các năm trước.

Đồng thời, không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán trước đó, trừ trường hợp cơ quan có thẩm quyền phát hiện hộ kinh doanh có hành vi che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp.

Nói cách khác, nếu hộ kinh doanh trước đây đã thực hiện nghĩa vụ thuế theo mức khoán được cơ quan thuế xác định và không có hành vi gian dối, thì việc chuyển sang phương pháp mới không đồng nghĩa với việc bị “lật lại” hồ sơ thuế cũ.

Điều quan trọng hơn là từ thời điểm chuyển đổi, hộ kinh doanh cần thực hiện đúng nghĩa vụ theo cơ chế mới, tức là tự xác định doanh thu, tự kê khai và tự nộp thuế theo quy định.

Cần đặc biệt lưu ý thời hạn nộp hồ sơ khai thuế

Một trong những nội dung quan trọng mà hộ kinh doanh không nên bỏ qua là mốc thời gian nộp hồ sơ khai thuế.

Theo hướng dẫn của Cục Thuế, trường hợp khai thuế theo tháng, thì hồ sơ khai thuế của tháng 1, tháng 2 và tháng 3 năm 2026 phải được gửi đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp chậm nhất là ngày 20/4/2026.

Đây là mốc rất đáng lưu ý đối với các hộ lần đầu chuyển sang cơ chế tự kê khai, bởi nếu chậm nộp hồ sơ hoặc kê khai thiếu thông tin, người nộp thuế có thể gặp vướng mắc trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế những kỳ tiếp theo.

Hộ kinh doanh cần làm gì khi mới chuyển sang tự kê khai?

Về thực tế, khi bắt đầu thực hiện theo phương pháp tự khai, tự nộp, hộ kinh doanh nên chủ động chuẩn bị một số nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, theo dõi và ghi nhận doanh thu thực tế phát sinh.

Khác với phương pháp khoán - vốn được xác định theo mức doanh thu ấn định, phương pháp tự kê khai yêu cầu hộ kinh doanh phải chủ động hơn trong việc ghi chép, quản lý số liệu kinh doanh.

Thứ hai, lập hồ sơ khai thuế đúng thời hạn.

Người nộp thuế cần nắm rõ kỳ khai thuế của mình là theo tháng hay theo hình thức khác để nộp hồ sơ đúng hạn, tránh phát sinh vi phạm hành chính do chậm nộp.

Thứ ba, thực hiện nộp thuế điện tử và sử dụng hóa đơn điện tử (nếu thuộc diện áp dụng).

Cơ quan Thuế “cầm tay chỉ việc” hộ kinh doanh

Theo thông tin từ Cục Thuế, trong Quý I/2026 - giai đoạn được xác định là thời điểm trọng tâm để hỗ trợ hộ kinh doanh lần đầu thực hiện kê khai theo phương pháp mới, ngành Thuế đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để hỗ trợ người nộp thuế, bao gồm:

· Xây dựng các tài liệu, sản phẩm hỗ trợ và đăng tải trên các kênh thông tin điện tử của ngành Thuế;

· Hoàn thiện các ứng dụng hỗ trợ trên eTax Mobile và cổng thông tin hỗ trợ thuế;

· Cập nhật cẩm nang hỏi - đáp, tổng hợp các vướng mắc thường gặp;

· Tăng cường hướng dẫn theo hướng “cầm tay chỉ việc” cho hộ kinh doanh khi thực hiện ghi sổ, kê khai và nộp thuế lần đầu;

· Thành lập các Tổ hỗ trợ tại địa bàn, khu vực kinh doanh để hướng dẫn cụ thể việc lập hồ sơ, sử dụng hóa đơn điện tử, nộp thuế điện tử;

· Ưu tiên hỗ trợ các hộ kinh doanh nhỏ và các trường hợp mới chuyển sang phương thức kê khai.

Có thể thấy, chủ trương hiện nay không chỉ dừng ở yêu cầu tuân thủ, mà còn nhấn mạnh việc hỗ trợ để người nộp thuế thực hiện đúng ngay từ đầu, hạn chế các sai sót không cố ý.

Với những hộ lần đầu chuyển từ nộp thuế khoán sang tự kê khai, điều cần thiết nhất là không nên chờ đến sát hạn mới bắt đầu tìm hiểu. Việc chủ động nắm quy trình, chuẩn bị hồ sơ, ghi nhận doanh thu đầy đủ và liên hệ sớm với cơ quan thuế khi có vướng mắc sẽ giúp quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi hơn.

Trong bối cảnh chính sách thuế ngày càng theo hướng số hóa, minh bạch và tăng tính tự chủ của người nộp thuế, việc hiểu đúng và làm đúng ngay từ đầu sẽ giúp hộ kinh doanh tránh được rủi ro pháp lý không đáng có, đồng thời ổn định hoạt động kinh doanh lâu dài.

Nhật Minh