Hình thành các mô hình trồng lúa theo chuỗi liên kết 4 nhà

Chính quyền xã và lãnh đạo HTX thăm cánh đồng lúa áp dụng mô hình liên kết sản xuất.

Liên kết sản xuất cho cây lúa

Nhiều địa phương vùng ven, vùng nông thôn, nhất là khu vực tiếp giáp đồi núi, thường xuyên chịu tác động của thời tiết khắc nghiệt và gặp không ít khó khăn trong sản xuất. Thu nhập thấp, năng suất chưa cao, đầu ra thiếu ổn định khiến nhiều nông dân không còn mặn mà với cây lúa, thậm chí chuyển sang cây trồng khác hoặc bỏ hoang đất sản xuất.

Trên thực tế, cây lúa nước vẫn là cây trồng chủ lực tại nhiều vùng nông thôn thuộc tỉnh Quảng Nam (cũ). Trước những khó khăn của người dân, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ, trong đó tập trung tổ chức liên kết sản xuất giữa nông dân, HTX và doanh nghiệp, với sự đồng hành của Nhà nước. Thông qua mô hình này, người trồng lúa được hỗ trợ giống có năng suất cao, phù hợp điều kiện tự nhiên; được tập huấn kỹ thuật chăm sóc, áp dụng tiến bộ khoa học và bảo đảm đầu ra với giá thu mua ổn định.

Ghi nhận trên những cánh đồng tại xã Thăng Phú vào giữa tháng 8, hàng trăm héc-ta lúa đã bắt đầu chín vàng, bông trĩu hạt. Trên đồng ruộng, người dân phấn khởi trước một vụ mùa được mùa, được giá. Theo ông Nguyễn Văn Bình, Giám đốc HTX Nông nghiệp Bình Chánh, xã Thăng Phú hiện có khoảng 125ha đất trồng lúa tham gia liên kết sản xuất và thu mua tại đồng, với hơn 200 hộ dân tham gia. Các giống lúa được lựa chọn phù hợp với điều kiện thời tiết, thổ nhưỡng và địa hình, đồng thời cho năng suất cao.

Nhờ liên kết sản xuất, năng suất bình quân đạt khoảng 65 tạ/ha, cao hơn lúa thương phẩm 3%. Người dân được hướng dẫn áp dụng quy trình “3 giảm 3 tăng” và quản lý dịch hại tổng hợp IPM, qua đó giảm lượng giống gieo sạ, tiết kiệm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, góp phần bảo vệ môi trường đồng ruộng. Công tác giám sát độ thuần giống cũng được thực hiện chặt chẽ, hạn chế tình trạng lẫn tạp, bảo đảm chất lượng theo quy định.

Hiệu quả rõ nét nhất là thu nhập của nông dân tăng thêm từ 7-8 triệu đồng/ha/vụ. Bên cạnh đó, nguồn giống được chủ động, giảm chi phí thu mua từ ngoài tỉnh; HTX từng bước nâng cao năng lực điều phối, tổ chức sản xuất chuyên nghiệp hơn. Doanh nghiệp cam kết thu mua toàn bộ sản lượng với giá ổn định, tạo niềm tin để người dân yên tâm gắn bó với đồng ruộng. Cùng với đó, xã Thăng Phú từng bước xây dựng thương hiệu vùng sản xuất lúa giống, nâng cao chất lượng bao bì, nhãn mác và giá trị sản phẩm.

Tăng hiệu quả, hướng đến mở rộng mô hình

Theo HTX Nông nghiệp Bình Chánh, mục tiêu của mô hình là mở rộng vùng sản xuất lúa giống tập trung, bảo đảm chất lượng đồng nhất, có khả năng truy xuất nguồn gốc; nâng cao thu nhập cho người dân thông qua sản xuất bền vững và đáp ứng nhu cầu về giống chất lượng cao. Định hướng thời gian tới, diện tích lúa liên kết sẽ nâng lên khoảng 300ha/năm, với 350 hộ dân tham gia; năng suất giống phấn đấu đạt 7,4 tấn/ha và tỷ lệ bao tiêu đạt 100%.

Để mô hình phát huy hiệu quả và mở rộng quy mô, địa phương cần tiếp tục đầu tư hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng phục vụ cơ giới hóa; tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật sản xuất giống, kỹ năng quản lý chất lượng. Đồng thời, tiếp tục phát triển mô hình liên kết “4 nhà” gồm nông dân - HTX - doanh nghiệp - Nhà nước, tăng cường sự đồng hành, chia sẻ khó khăn về giá vật tư và bảo đảm đầu ra ổn định.

Ông Hồ Chí Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Thăng Phú, cho rằng so với phương thức trồng lúa truyền thống, người dân hưởng lợi nhiều hơn khi tham gia liên kết với HTX. Mô hình giúp tăng thu nhập, khai thác hiệu quả đất nông nghiệp, giảm công lao động nhờ áp dụng kỹ thuật và khoa học tiên tiến. Vì vậy, người dân ngày càng đồng tình, tích cực tham gia. Quan trọng hơn, việc tham gia mô hình đã từng bước thay đổi tư duy sản xuất của nông dân. Người dân nhận thức rõ sản xuất nông nghiệp cần gắn với khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa và hiệu quả kinh tế. Cây lúa không chỉ có ý nghĩa về sinh kế mà còn gắn với đời sống, bản sắc văn hóa của các vùng nông thôn. Về lâu dài, xã Thăng Phú định hướng sử dụng chủ yếu các giống lúa chất lượng cao, canh tác theo hướng sạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và hướng đến xuất khẩu.

Ông Lê Quang Hạt, Bí thư Đảng ủy xã Thăng Phú, cho biết địa phương có đặc thù người dân chủ yếu sống bằng nông nghiệp. Tuy nhiên, trước đây sản xuất còn nhỏ lẻ, mang tính truyền thống và chủ yếu phục vụ nhu cầu thường ngày. Do đó, địa phương xác định phát triển sản xuất theo hướng nâng cao giá trị, từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Theo ông Hạt, cây lúa vẫn còn nhiều dư địa để nâng cao hiệu quả thông qua ứng dụng khoa học kỹ thuật, cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng thu nhập cho nông dân.

Từ những kết quả đạt được, xã Thăng Phú xác định tiếp tục hình thành các vùng sản xuất lúa tập trung phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng; huy động nguồn lực đầu tư hệ thống thủy lợi, kênh mương và giao thông nội đồng, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân sản xuất. Việc nhân rộng các mô hình liên kết được kỳ vọng sẽ tạo thêm những “gam màu sáng” cho bức tranh nông nghiệp nông thôn, góp phần sử dụng hiệu quả đất đai, hạn chế tình trạng bỏ hoang ruộng đồng và xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tấn Việt