Hiệp định phòng thủ Saudi Arabia - Pakistan: Thiết lập ô hạt nhân mới tại vùng Vịnh

Tháng 9/2025, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã ký kết Hiệp định Phòng thủ Chung Chiến lược (SMDA), đánh dấu một bước ngoặt địa chính trị lớn tại vùng Vịnh. Thỏa thuận này không chỉ chính thức hóa quan hệ đồng minh mà còn thiết lập một "chiếc ô hạt nhân" đầu tiên trong thế giới Hồi giáo, dựa trên sự đoàn kết tương trợ thay vì các cam kết an ninh từ phương Tây.

Năng lực răn đe hạt nhân và Hiệp định SMDA

Điều khoản cốt lõi của SMDA quy định rằng bất kỳ hành động gây hấn nào chống lại một quốc gia sẽ được coi là hành động tấn công vào cả hai bên. Điểm đáng chú ý nhất là việc đưa khả năng hạt nhân của Pakistan vào khuôn khổ phòng thủ cho Saudi Arabia. Hiện nay, Pakistan sở hữu kho vũ khí ước tính khoảng 150-160 đầu đạn hạt nhân cùng hệ thống tên lửa đạn đạo phát triển mạnh.

Tên lửa đạn đạo Ghauri của Pakistan có thể mang đầu đạn hạt nhân.

Bên cạnh đó, việc sử dụng các thuật ngữ ngoại giao linh hoạt trong hiệp định cho phép hai quốc gia điều chỉnh phản ứng tùy theo tình hình thực tế. Đối với Saudi Arabia, đây là công cụ quan trọng để thiết lập lại sự cân bằng răn đe trong khu vực, đặc biệt khi đối diện với các thách thức từ Iran và sự bất ổn trong các cam kết an ninh của Mỹ.

Sự chuyển dịch chiến lược khỏi tầm ảnh hưởng của Mỹ

Quyết định thắt chặt quan hệ với Pakistan diễn ra trong bối cảnh niềm tin của Saudi Arabia vào Washington đang suy giảm. Những hạn chế về độ tin cậy của chính quyền Mỹ đã bộc lộ rõ qua các sự kiện hồi tháng 9/2025. Việc Mỹ sẵn sàng hy sinh lợi ích của các đồng minh khu vực vì mục tiêu riêng đã buộc Riyadh phải tìm kiếm một giải pháp an ninh độc lập hơn.

Ngoài ra, vị thế của Iran sau các cuộc đối đầu quân sự trực tiếp với Mỹ cũng là yếu tố thúc đẩy Saudi Arabia. Nếu Iran nổi lên với vị thế một cường quốc khu vực bất bại, Saudi Arabia sẽ phải đối mặt với một láng giềng có sức mạnh địa chính trị áp đảo. Do đó, sự hợp tác quân sự với Pakistan không chỉ là cử chỉ ngoại giao mà còn là vấn đề sống còn nhằm bù đắp những thiếu hụt về khả năng quân sự và ý chí chính trị.

Triển khai thực tế và vai trò răn đe của Pakistan

Các bước thực thi SMDA đã bắt đầu từ giữa tháng 4/2026. Bộ Quốc phòng Saudi Arabia xác nhận một đơn vị quân đội Pakistan, bao gồm các máy bay chiến đấu và máy bay hỗ trợ, đã được triển khai đến căn cứ không quân King Abdul Aziz. Động thái này nhằm tăng cường khả năng sẵn sàng chiến đấu chung và duy trì ổn định tại vùng Vịnh.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định Pakistan đang thực hiện chính sách "hiện diện mà không can thiệp". Islamabad muốn gửi đi thông điệp răn đe rằng mọi sự leo thang chống lại Saudi Arabia sẽ dẫn đến những hậu quả khó lường, nhưng đồng thời tránh tham gia trực tiếp vào các liên minh quân sự chống lại Iran để giữ vững vị thế trung lập và vai trò hòa giải viên giữa Iran và Mỹ.

Tóm lại, thông qua SMDA, Pakistan không chỉ củng cố an ninh cho đồng minh mà còn nâng cao vị thế địa chính trị của mình tại Trung Đông như một bên tham gia độc lập và có tầm ảnh hưởng lớn.

Tuệ Nhân