Hệ sinh thái UAV cảm tử tầm trung của Iran: Phân tích kỹ thuật và khả năng tác chiến

Nếu các dòng UAV cảm tử tầm ngắn đóng vai trò hỗ trợ trực tiếp trên tiền tuyến, thì nhóm UAV tầm trung của Iran được thiết kế để tấn công sâu vào hậu cứ đối phương. Với phạm vi hoạt động từ 150km đến 1.000km, phân khúc vũ khí này đã có những bước tiến lớn về vật liệu composite, động cơ phản lực và hệ thống dẫn đường kháng nhiễu, nhắm vào các mục tiêu chiến lược như kho tàng hậu cần và cơ sở năng lượng.

Hadid-110: Bước tiến công nghệ động cơ phản lực

Hadid-110 (còn gọi là Dalahu) là một trong những minh chứng mới nhất cho sự phát triển vượt bậc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Được công bố vào năm 2025, mẫu UAV này chuyên trách nhiệm vụ thâm nhập và tấn công các mục tiêu quân sự được bảo vệ nghiêm ngặt từ khoảng cách xa.

UAV cảm tử Hadid-110 của Iran

Về thiết kế, Hadid-110 sử dụng cấu trúc cánh tam giác không đuôi (delta-wing) với các bề mặt phẳng sắc cạnh nhằm tán xạ tín hiệu radar, lấy cảm hứng từ các tên lửa hành trình hiện đại. Với chiều dài khoảng 2,5 - 3m, thiết kế này giúp máy bay tăng khả năng sống sót trong môi trường phòng không dày đặc.

Điểm đột phá nhất của Hadid-110 là việc trang bị động cơ phản lực cỡ nhỏ (micro-turbojet) thay cho động cơ cánh quạt truyền thống. Điều này cho phép máy bay đạt tốc độ trên 500km/giờ, tầm hoạt động 350km và trần bay hơn 9.000m. Đầu đạn phân mảnh nặng 30kg cùng tốc độ bay nhanh giúp giảm thiểu đáng kể thời gian phản ứng của các hệ thống phòng không như C-RAM.

Hai chiếc UAV Hadid-110 của Iran được sơn màu đỏ và đen tại khu vực thử nghiệm

Meraj-532 và chiến thuật "đánh nhanh rút gọn"

Nằm ở dải cự ly xa hơn là Meraj-532, dòng UAV được IRGC giới thiệu vào tháng 4-2023. Đây là mẫu máy bay sử dụng động cơ piston truyền thống gắn ở mũi, có tầm hoạt động 450km và khả năng bay liên tục trong 3 giờ đồng hồ. Meraj-532 mang theo đầu nổ nặng tới 50kg, lớn hơn đáng kể so với dòng Lancet của Nga dù có sự tương đồng về thiết kế đuôi.

UAV Meraj-532 được gắn trên xe bán tải

Điểm mạnh nhất của Meraj-532 nằm ở tính cơ động. Hệ thống có thể được tháo rời và lắp ráp hoàn chỉnh trong chưa đầy 15 phút, cho phép phóng từ bệ ray trượt đặt trên các xe bán tải dân sự. Chiến thuật "shoot-and-scoot" này giúp các tổ đội vận hành nhanh chóng thay đổi vị trí sau khi khai hỏa, vô hiệu hóa khả năng tìm diệt của radar đối phương.

Dòng Shahed: Tối ưu hóa khả năng thâm nhập im lặng

Shahed-101 là đại diện cho xu hướng tối ưu hóa kích thước và âm thanh. Với thiết kế đuôi hình chữ X, mẫu UAV này đạt tầm bắn từ 600 - 800km. Dù tốc độ hành trình chỉ khoảng 120km/giờ, nhưng ưu điểm của nó là khả năng vận hành cực kỳ yên tĩnh, cho phép tập kích chính xác vào ban đêm mà lính gác khó có thể phát hiện bằng thính giác từ xa.

Các góc nhìn của một UAV Shahed-101

Trong khi đó, Shahed-131 là dòng vũ khí đã chứng minh được hiệu quả thực chiến trên quy mô lớn. Với tầm hoạt động 900km, khung thân của Shahed-131 được chế tạo từ vật liệu composite (sợi thủy tinh và sợi carbon) bọc quanh khung tổ ong, giúp giảm tối đa diện tích phản xạ radar. Hệ thống dẫn đường quán tính (INS) kết hợp GPS dân sự giúp máy bay có thể bay bám địa hình ở độ cao siêu thấp.

UAV Shahed-131 (màu đen) đứng cạnh UAV Shahed-136 lớn hơn

Đầu đạn của Shahed-131 nặng khoảng 15kg, được tinh chỉnh đa dạng từ loại xuyên cấu trúc đến xuyên nổ tự định hình (EFP). Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy dòng UAV này đặc biệt nguy hiểm đối với các hạ tầng năng lượng, nhờ khả năng đánh trúng các mục tiêu kỹ thuật nhỏ với sai số chỉ tính bằng mét, gây khó khăn cực lớn cho nỗ lực sửa chữa hậu quả.

Tuệ Nhân