Hay quên có đáng lo, dấu hiệu cảnh báo cần đi khám

Trong nhiều trường hợp, đây chỉ là biểu hiện bình thường do căng thẳng, thiếu ngủ hoặc làm việc quá tải. Tuy nhiên, nếu tình trạng hay quên xảy ra thường xuyên, kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày thì đó có thể là dấu hiệu cảnh báo một số vấn đề sức khỏe cần được thăm khám sớm.

1. Nguyên nhân nào gây hay quên?

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến suy giảm trí nhớ, từ những yếu tố đơn giản đến các bệnh lý cần điều trị. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

Thiếu ngủ hoặc ngủ không sâu giấc trong thời gian dài.
Căng thẳng, áp lực công việc và học tập kéo dài.
Trầm cảm, lo âu hoặc rối loạn cảm xúc.
Thiếu vitamin, đặc biệt là vitamin nhóm B, vitamin D hoặc acid folic.
Tác dụng phụ của một số thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc thuốc chống dị ứng.
Lạm dụng rượu bia và các chất kích thích.
Các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu làm giảm lưu lượng máu lên não.
Sa sút trí tuệ hoặc bệnh Alzheimer ở người cao tuổi.

Việc xác định đúng nguyên nhân đóng vai trò quan trọng trong điều trị và phòng ngừa suy giảm trí nhớ tiến triển.

2. Vì sao hay quên khiến nhiều người lo lắng?

Vì vậy, không phải mọi trường hợp hay quên đều đáng lo ngại, nhưng cũng không nên chủ quan nếu tình trạng này diễn tiến ngày càng nặng.

Một trong những nỗi lo lớn nhất của người thường xuyên hay quên là nguy cơ mắc các bệnh lý thần kinh như sa sút trí tuệ hoặc bệnh Alzheimer. Đây là những bệnh lý thoái hóa não tiến triển, ảnh hưởng nghiêm trọng đến trí nhớ, khả năng tư duy và chất lượng cuộc sống.

Hay quên có thể khiến người bệnh bỏ lỡ các cuộc hẹn, quên lịch làm việc

Mặc dù không phải ai hay quên cũng mắc các bệnh này, nhưng việc trí nhớ giảm sút bất thường vẫn cần được đánh giá để loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm.

Hay quên có thể khiến người bệnh bỏ lỡ các cuộc hẹn, quên lịch làm việc, quên uống thuốc hoặc không nhớ vị trí để đồ vật. Những sự cố tưởng chừng nhỏ nhưng nếu diễn ra thường xuyên sẽ ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả công việc, học tập cũng như sinh hoạt hằng ngày. Nhiều người vì liên tục quên việc nên luôn trong trạng thái căng thẳng, lo lắng và mất tự tin.

Khi trí nhớ suy giảm, nhiều người bắt đầu cảm thấy mình không còn kiểm soát được cuộc sống. Họ thường xuyên lo sợ sẽ quên những việc quan trọng, dẫn đến tâm lý bất an, giảm chất lượng cuộc sống và dễ rơi vào trạng thái lo âu kéo dài.

Việc quên ngày sinh nhật, quên các sự kiện quan trọng của người thân hoặc quên lời hứa có thể khiến các mối quan hệ gia đình, bạn bè và đồng nghiệp bị ảnh hưởng. Đối với người lớn tuổi, tình trạng hay quên còn khiến họ dần mất tự tin khi giao tiếp, ngại tham gia các hoạt động xã hội và có xu hướng thu mình.

3. Khi nào cần đi khám?

Không nên xem nhẹ tình trạng hay quên nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

Quên thường xuyên và ngày càng nặng.
Quên các sự kiện hoặc thông tin quen thuộc.
Lặp đi lặp lại cùng một câu hỏi nhiều lần.
Gặp khó khăn khi thực hiện những công việc hằng ngày từng rất quen thuộc.
Thường xuyên lạc đường hoặc mất phương hướng.
Hay nhầm lẫn về thời gian, địa điểm hoặc người thân.
Kèm theo thay đổi tính cách, giảm khả năng giao tiếp hoặc rối loạn hành vi.

Khi xuất hiện các biểu hiện trên, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa thần kinh hoặc tâm thần để được đánh giá chức năng nhận thức, tìm nguyên nhân và điều trị kịp thời.

4. Làm gì để cải thiện trí nhớ?

Trong nhiều trường hợp, thay đổi lối sống có thể giúp cải thiện đáng kể khả năng ghi nhớ và làm chậm quá trình suy giảm nhận thức.

Xây dựng chế độ ăn khoa học

Não bộ cần được cung cấp đầy đủ dưỡng chất để hoạt động hiệu quả. Nên tăng cường các thực phẩm giàu acid béo omega-3 như cá hồi, cá thu, cá mòi; bổ sung rau xanh, trái cây tươi, các loại hạt và ngũ cốc nguyên cám. Vitamin nhóm B, vitamin D cùng các chất chống oxy hóa cũng góp phần bảo vệ tế bào thần kinh và hỗ trợ chức năng ghi nhớ.

Ngủ đủ và ngủ đúng giờ

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong quá trình lưu giữ thông tin và phục hồi chức năng não bộ. Người trưởng thành nên ngủ từ 7–8 giờ mỗi đêm, hạn chế thức khuya và sử dụng thiết bị điện tử trước khi đi ngủ.

Kiểm soát căng thẳng

Stress kéo dài là nguyên nhân phổ biến khiến trí nhớ suy giảm. Thiền, yoga, hít thở sâu hoặc dành thời gian thư giãn mỗi ngày có thể giúp giảm căng thẳng và cải thiện khả năng tập trung.

Duy trì hoạt động thể chất

Tập thể dục đều đặn giúp tăng lưu lượng máu lên não, cải thiện chức năng thần kinh và giảm nguy cơ suy giảm nhận thức. Người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút vận động mức độ trung bình mỗi tuần.

Rèn luyện trí não

Đọc sách, học ngoại ngữ, chơi cờ, giải ô chữ hoặc học một kỹ năng mới đều là những cách giúp não bộ hoạt động tích cực và duy trì khả năng ghi nhớ lâu dài.

Tóm lại: Hay quên không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng, nhưng cũng không nên xem nhẹ nếu triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nặng. Việc phát hiện sớm các nguyên nhân gây suy giảm trí nhớ sẽ giúp điều trị hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế nguy cơ tiến triển thành các bệnh lý thần kinh mạn tính. Duy trì lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ trí nhớ và duy trì sức khỏe não bộ lâu dài.

BS. Nguyễn Thị Lan