Hành trình và dấu ấn của giai cấp công nhân

Năm 2026 đánh dấu tròn 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (1-5-1886 - 1-5-2026), một dấu mốc lịch sử gắn liền với hành trình đấu tranh bền bỉ của giai cấp công nhân toàn thế giới vì quyền con người, công bằng và tiến bộ xã hội. Ở Việt Nam nói chung và tỉnh Khánh Hòa nói riêng, tinh thần ngày 1-5 vẫn tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ, khẳng định vai trò của giai cấp công nhân trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội.

Từ đấu tranh đòi quyền sống đến kiến tạo xã hội tiến bộ

Theo tài liệu của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cuối thế kỷ XIX, khi chủ nghĩa tư bản bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ, sự gia tăng của lực lượng sản xuất đi kèm với tình trạng bóc lột khắc nghiệt. Người lao động bị đẩy vào guồng quay sản xuất với thời gian làm việc kéo dài từ 14 đến 18 giờ mỗi ngày, trong điều kiện thiếu an toàn, thu nhập thấp và không có bất kỳ bảo đảm nào về đời sống. Họ không chỉ thiếu thốn vật chất mà còn bị tước đoạt những quyền cơ bản nhất của con người.

Lãnh đạo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Liên đoàn Lao động tỉnh nắm bắt tình hình việc làm của người lao động tại Khu công nghiệp Suối Dầu.

Trong hoàn cảnh ấy, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân đã hình thành và lan rộng, với yêu sách cốt lõi là rút ngắn thời gian lao động. Ngày 1-5-1886, hàng chục nghìn công nhân tại Chicago đã đồng loạt bãi công, biểu tình với khẩu hiệu: “8 giờ làm việc, 8 giờ nghỉ ngơi, 8 giờ vui chơi”. Cuộc đấu tranh tuy bị đàn áp đẫm máu, nhưng đã tạo nên tiếng vang lớn, trở thành mốc son trong lịch sử phong trào công nhân quốc tế. Đến năm 1889, Đại hội thành lập Quốc tế thứ II quyết định lấy ngày 1-5 làm Ngày Quốc tế Lao động - ngày hội đoàn kết của giai cấp công nhân và người lao động toàn thế giới. Từ đó, ngày 1-5 không chỉ là dịp tưởng nhớ những người đã ngã xuống vì quyền lợi của người lao động, mà còn là biểu tượng của khát vọng về một xã hội công bằng, nhân văn và tiến bộ.

Tại Việt Nam, ngay từ đầu thế kỷ XX, cùng với sự truyền bá của chủ nghĩa Mác - Lênin thông qua hoạt động của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, tinh thần Ngày Quốc tế Lao động đã nhanh chóng bén rễ và lan tỏa trong phong trào công nhân. Những cuộc đấu tranh của công nhân không còn rời rạc mà dần mang tính tổ chức, có mục tiêu rõ ràng. Sự kiện bãi công Ba Son năm 1925 là một dấu mốc quan trọng, thể hiện sự trưởng thành về nhận thức chính trị của giai cấp công nhân Việt Nam. Tiếp đó, phong trào kỷ niệm ngày 1-5-1930 đã khẳng định bước chuyển từ đấu tranh tự phát sang tự giác, gắn liền với mục tiêu cách mạng giải phóng dân tộc.

Sự ra đời của Công hội đỏ Bắc Kỳ (1929) và đặc biệt là Đảng Cộng sản Việt Nam (1930) đã tạo nên bước ngoặt lịch sử, đưa phong trào công nhân phát triển mạnh mẽ, có tổ chức và định hướng chiến lược. Trong cao trào cách mạng 1930 - 1931, giai cấp công nhân đã cùng nông dân làm nên phong trào Xô viết Nghệ – Tĩnh, biểu tượng sáng ngời của tinh thần đấu tranh kiên cường và khát vọng làm chủ.

Trong suốt tiến trình cách mạng, giai cấp công nhân Việt Nam luôn giữ vai trò nòng cốt. Từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi công nhân cùng toàn dân đứng lên giành chính quyền, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đến 2 cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân và đế quốc, lực lượng công nhân vừa lao động sản xuất, vừa trực tiếp chiến đấu, đóng góp to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Những chiến thắng vang dội như Điện Biên Phủ năm 1954 hay Đại thắng mùa xuân năm 1975 đều có dấu ấn sâu đậm của giai cấp công nhân.

Lao động tại Khu công nghiệp Suối Dầu điều khiển máy móc hiện đại.

Sau ngày đất nước thống nhất, giai cấp công nhân tiếp tục đảm nhận sứ mệnh tiên phong trong công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế. Bước vào thời kỳ đổi mới, công nhân trở thành lực lượng nòng cốt trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Từ những công trình trọng điểm quốc gia đến các khu công nghiệp, khu chế xuất, ở đâu cũng có dấu ấn của người công nhân. Họ không chỉ đóng góp sức lao động mà còn phát huy trí tuệ, sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, giai cấp công nhân Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và thách thức mới. Yêu cầu về trình độ tay nghề, kỹ năng công nghệ, khả năng thích ứng ngày càng cao. Tuy nhiên, với truyền thống cần cù, sáng tạo và tinh thần học hỏi, đội ngũ công nhân ngày càng khẳng định vị thế là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Không chỉ tạo ra của cải vật chất, công nhân còn là chủ thể quan trọng trong việc xây dựng đời sống văn hóa, xã hội. Tinh thần kỷ luật, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm cộng đồng ngày càng được nâng cao, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đảng và Nhà nước luôn xác định giai cấp công nhân là lực lượng lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt Nam. Nhiều chính sách thiết thực đã được ban hành nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động như cải cách tiền lương, bảo hiểm xã hội, đào tạo nghề, nhà ở xã hội…, tạo nền tảng để xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh...

Công đoàn Khánh Hòa - điểm tựa vững chắc của người lao động

Hòa trong dòng chảy chung của cả nước, phong trào công nhân và hoạt động công đoàn tại Khánh Hòa không ngừng đổi mới, khẳng định vai trò là chỗ dựa tin cậy của người lao động. Toàn tỉnh hiện có hơn 91.800 đoàn viên sinh hoạt tại 926 công đoàn cơ sở. Trong bối cảnh tổ chức bộ máy được tinh gọn, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ công đoàn là phải sâu sát cơ sở, gần gũi đoàn viên, kịp thời nắm bắt và giải quyết những vấn đề phát sinh trong quan hệ lao động.

Công nhân Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa được trang bị bảo hộ lao động đạt chuẩn và bảo đảm việc làm, thu nhập ổn định.

Việc tổ chức thành công Đại hội Công đoàn các cấp và Đại hội Công đoàn tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm đổi mới mạnh mẽ về tổ chức và phương thức hoạt động. Các cấp công đoàn đã chuyển hướng rõ nét theo phương châm hướng về cơ sở, lấy đoàn viên và người lao động làm trung tâm. Hoạt động đối thoại, thương lượng tập thể được đẩy mạnh, tập trung vào những vấn đề thiết thực như tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc, điều kiện lao động. Công tác chăm lo phúc lợi, đặc biệt là nhà ở xã hội cho công nhân được quan tâm đúng mức. Đồng thời, chuyển đổi số trong hoạt động công đoàn được triển khai đồng bộ, nâng cao hiệu quả phục vụ đoàn viên.

Theo ông Phan Thanh Liêm - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh, từ đầu năm 2026 đến nay, các cấp công đoàn đã hỗ trợ gần 92.000 lượt đoàn viên, người lao động với tổng kinh phí gần 61 tỷ đồng. Hơn 10.500 đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn được nhận hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt; hàng nghìn voucher mua sắm được trao tận tay người lao động. Các chương trình “Tết Sum vầy - Xuân ơn Đảng”, “Chợ Tết Công đoàn”, Tháng Công nhân được tổ chức, lan tỏa sâu rộng.

Không chỉ chăm lo đời sống vật chất, công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng cho đoàn viên công đoàn cũng được chú trọng. Các phong trào thi đua yêu nước gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được triển khai sâu rộng, tạo động lực mạnh mẽ cho người lao động. Cùng với đó, các cấp công đoàn còn thường xuyên tổ chức hoạt động đối thoại giữa lãnh đạo tỉnh, đơn vị với đoàn viên, người lao động, qua đó giải quyết trực tiếp và gián tiếp nhiều kiến nghị liên quan đến nhà ở, tiền lương, bảo hiểm, chính sách xã hội. Hoạt động hỗ trợ tư vấn pháp luật được công đoàn duy trì thường xuyên, giúp giải đáp nhiều vướng mắc, khó khăn về chế độ lương, thưởng, phúc lợi, điều kiện làm việc cho người lao động.

Lãnh đạo Liên đoàn Lao động tỉnh và các đại biểu trao hỗ trợ cho công nhân có hoàn cảnh khó khăn tại lễ phát động Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động và Tháng Công nhân năm 2026.

Công tác chuyển đổi số được các cấp công đoàn xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, yếu tố then chốt tạo đột phá nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động. Do đó, việc triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa; quản lý hồ sơ, thông tin đoàn viên trên nền tảng trực tuyến; liên thông dữ liệu giữa các cấp công đoàn; phát huy hiệu quả mạng xã hội để cập nhật thông tin về hoạt động công đoàn được đẩy mạnh...

Có thể nói, tinh thần ngày 1-5 đang được tiếp nối bằng những hành động cụ thể, thiết thực. Tổ chức Công đoàn tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối vững chắc giữa người lao động với Đảng, Nhà nước và doanh nghiệp, là điểm tựa để mỗi công nhân yên tâm lao động, cống hiến.

VĂN GIANG