Hành trình điều trị rối loạn tâm thần: Đừng để sự kỳ thị trở thành rào cản

Xung quanh vấn đề này, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với lãnh đạo, cán bộ chuyên môn Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức.

Nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường

- Những rối loạn tâm thần nào cần được cộng đồng quan tâm và nhận diện sớm, thưa ông?

- Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức Nguyễn Tiến Mạnh: Các rối loạn cần được quan tâm gồm lo âu, trầm cảm, tâm thần phân liệt, rối loạn cảm xúc lưỡng cực, rối loạn tâm thần liên quan đến sử dụng chất và các rối loạn liên quan đến bệnh lý cơ thể hoặc tuổi cao. Biểu hiện của các bệnh lý rối loạn tâm thần khá đa dạng, có thể là mất ngủ kéo dài, lo lắng quá mức, buồn chán, mất hứng thú, giảm năng lượng, thu mình, suy giảm trí nhớ hoặc thay đổi rõ rệt trong tư duy và hành vi. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào một triệu chứng đơn lẻ để tự kết luận mắc bệnh. Người có dấu hiệu bất thường cần được thăm khám để đánh giá toàn diện và xác định hướng xử trí phù hợp.

Tập huấn, cập nhật kiến thức chuyên khoa tâm thần cho cán bộ y tế tại Trạm Y tế xã Ứng Hòa. Ảnh: Ngọc Diệp

- Khi nào người dân nên tìm đến cơ sở y tế, thưa ông?

- Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức Nguyễn Tiến Mạnh:
Khi các triệu chứng kéo dài, tái diễn, ngày càng nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc và các mối quan hệ gia đình, người dân nên chủ động đi khám. Đặc biệt, nếu người bệnh có ý nghĩ tự sát, hành vi tự gây tổn thương, kích động nghiêm trọng, lú lẫn hoặc có nguy cơ gây hại cho bản thân hay người khác,
cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá khẩn cấp. Việc phát hiện sớm giúp xác định nguyên nhân, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hạn chế những ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe, cuộc sống của người bệnh.

Xóa bỏ kỳ thị, tăng cường hỗ trợ

- Trên thực tế, không ít gia đình ngại đưa người thân đi khám vì lo sợ bị kỳ thị. Theo ông, cần làm gì để tháo gỡ rào cản này?

- Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức Cao Xuân Trường: Rối loạn tâm thần là vấn đề sức khỏe, không phải lý do để người bệnh bị xa lánh hay phân biệt đối xử. Tâm lý e ngại, che giấu bệnh vì định kiến có thể khiến việc thăm khám bị trì hoãn, ảnh hưởng đến quá trình điều trị. Gia đình cần lắng nghe, trao đổi một cách bình tĩnh, khuyến khích người thân tìm đến cơ sở chuyên môn khi có dấu hiệu bất thường, đồng thời tôn trọng và bảo vệ quyền riêng tư của người bệnh. Sự cảm thông, động viên và đồng hành của gia đình có ý nghĩa quan trọng, giúp người bệnh giảm mặc cảm, yên tâm điều trị và từng bước ổn định cuộc sống.

- Trong quá trình điều trị, người bệnh và gia đình cần lưu ý những gì để nâng cao hiệu quả?

- Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức Nguyễn Tiến Mạnh: Phương pháp điều trị phụ thuộc vào chẩn đoán và tình trạng cụ thể của từng người bệnh, có thể bao gồm sử dụng thuốc theo chỉ định, liệu pháp tâm lý, giáo dục sức khỏe, phục hồi chức năng và các hình thức hỗ trợ khác. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế, không tự ý ngừng dùng thuốc, thay đổi liều hoặc sử dụng thuốc theo lời truyền miệng. Bên cạnh đó, việc tái khám đúng hẹn, duy trì chế độ sinh hoạt điều độ, ngủ đủ, vận động và lao động phù hợp sẽ góp phần hỗ trợ quá trình điều trị.

Đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe tâm thần

- Ông có thể thông tin khái quát về tình hình hoạt động của Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức trong những năm gần đây?

- Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức Nguyễn Minh Hiếu: Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức là bệnh viện chuyên khoa tâm thần hạng II, thực hiện nhiệm vụ khám bệnh, điều trị nội trú, ngoại trú, chăm sóc và quản lý người bệnh trên địa bàn phía Tây Nam Thủ đô Hà Nội. Theo thống kê, số người bệnh điều trị nội trú tại bệnh viện lần lượt là 2.583 người năm 2023, 2.713 người năm 2024 và 2.779 người năm 2025. Trong 8 tháng của năm 2026, bệnh viện ghi nhận 10.159 lượt khám bệnh, trong đó có 7.115 lượt khám chuyên khoa tâm thần.

- Bệnh viện đã triển khai những giải pháp nào nhằm nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân?

- Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức Nguyễn Minh Hiếu: Bệnh viện chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn, cập nhật kiến thức, cải thiện chất lượng khám, chữa bệnh và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động chuyên môn, quản lý. Đáng chú ý, từ ngày 3-7-2026, bệnh viện triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, thay thế hoàn toàn bệnh án giấy. Đây là bước tiến trong ứng dụng công nghệ thông tin, góp phần cải tiến quy trình quản lý hồ sơ và hỗ trợ công tác khám, chữa bệnh.

- Bệnh viện muốn gửi thông điệp gì tới người dân trong việc chăm sóc sức khỏe tâm thần và hỗ trợ người mắc các rối loạn tâm thần?

- Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức Cao Xuân Trường: Mỗi người cần chủ động quan tâm đến sức khỏe tâm thần của bản thân và người thân, không xem nhẹ những thay đổi kéo dài về cảm xúc, giấc ngủ, trí nhớ hoặc hành vi. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy tìm kiếm sự trợ giúp chuyên môn kịp thời, thay vì tự chẩn đoán hoặc trì hoãn thăm khám vì tâm lý e ngại. Cộng đồng cần có thái độ chia sẻ, tôn trọng, không kỳ thị hay phân biệt đối xử với người mắc rối loạn tâm thần; đồng thời tạo điều kiện để họ được điều trị, phục hồi và hòa nhập cuộc sống. Chăm sóc sức khỏe tâm thần không chỉ là trách nhiệm của ngành Y tế mà còn cần sự chung tay của gia đình và toàn xã hội.

Tuấn Điệp thực hiện