Hành trình 5 năm giải mã 'mê cung' núi Chư Pa để tìm hài cốt liệt sĩ

Sau hơn 5 năm ròng rã tìm kiếm, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Quân đoàn 34 đã len lõi mọi ngõ ngách, vào tận hang sâu của núi Chư Pa (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) và thành công quy tập, đưa 64 hài cốt liệt sĩ về với đồng đội, quê hương.

Bí ẩn trong hang dơi

Cách đây gần 8 năm, từ manh mối khá mơ hồ của chàng thanh niên chăn bò ở làng Doch 1 (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) phát hiện một số vật nghi di vật của bộ đội, lực lượng chức năng nhanh chóng vào cuộc xác minh, mở ra cuộc tìm kiếm kéo dài hơn 5 năm liền.

Từ manh mối ban đầu, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Quân đoàn 34 đã mở cuộc tìm kiếm, quy tập kéo dài hơn 5 năm ròng.

Thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết núi Chư Pa rộng lớn, địa hình phức tạp, nhưng nhờ những manh mối mà người cung cấp đã giúp đơn vị khoanh vùng, rút ngắn thời gian tìm kiếm.

Người có đóng góp thầm lặng đó là chàng thanh niên người Ba Na tên A Hải (32 tuổi, ngụ làng Doch 1, xã Ia Ly).

Anh Hải kể: năm 2019, trong một lần đi chăn bò tại chân núi Chư Pa, anh cùng một người bạn chui vào hang núi bắt dơi và tình cờ phát hiện nhiều di vật là lọ thuốc, đế dép cao su… mới báo sự việc cho người trong làng biết.

"Hang này, tôi đã vào nhiều lần, bên trong tối đen, sâu lắm và nhiều ngóc ngách kéo dài hàng trăm mét. Hôm phát hiện di vật là nhờ rẽ vào một ngách hầm lạ, tối om", anh Hải kể.

A Hải, chàng thanh niên Ba Na đã phát hiện nhiều di vật trong hang dơi, núi Chư Pa, xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai.

Theo anh Hải, bên trong hang rất rộng lớn, tại đây có rất nhiều hầm, ngóc ngách nhỏ như một mê cung. Ban đầu, bà con trong làng không tin. Đêm ngủ, anh liên tục mơ màng thấy hình ảnh người lính như có lời nhắn nhủ.

Chính giấc mơ ấy thôi thúc anh vào lại, gom một số di vật ra ngoài hang, chôn cất tạm dưới gốc cây trước và thắp nén nhang cho các “chú bộ đội”.

Về sau, anh Hải là “trợ thủ” đắc lực dẫn đường cho Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ lên núi tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Có những điểm hiểm trở, sâu hun hút cần có người dẫn đường mới không bị lạc lối trong “mê cung”.

Ròng rã 5 năm “giải mã” mê cung trong lòng núi

Dãy núi Chư Pa khá hiểm trở và cách xa khu dân cư. Để lên núi, con đường duy nhất là len lỏi qua những quả đồi, vách đá cheo leo. Khó khăn nhất là bên trong hang dơi là cả “mê cung” với hàng chục, hàng trăm ngóc ngách chằn chịt.

Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Quân đoàn 34 lên đường tìm kiếm trên núi Chư Pa, xã Ia Ly.

Thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết: "Các chiến sĩ phải len lỏi vào những hang sâu hun hút, dùng dây thừng đu mình qua các hốc đá, di chuyển từng bước trong bóng tối để tìm kiếm. Có những đoạn hang ngập nước vào mùa mưa, việc tìm kiếm cực kì nguy hiểm và gian nan".

Có nhiều vị trí, các cán bộ, chiến sĩ của Đội phải liều mình, len lỏi vào những hốc đá chật hẹp, ẩm thấp, tối om và đối mặt với nguy cơ sạt lở đá, rắn rết.

Cán bộ, chiến sĩ Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Quân đoàn 34 trải qua năm năm ròng mở rộng tìm kiếm các ngóc ngách trong hang dơi núi Chư Pa để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Quá trình quy tập, đòi hỏi phải tỉ mỉ, quan sát từng dấu tích nhỏ để tránh bỏ sót hoặc làm hư hỏng các di vật, hài cốt trong hang.

"Chỉ cần một dấu hiệu nhỏ thôi, chúng tôi cũng không bỏ qua. Bởi đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm thiêng liêng với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc", Thiếu tá Nguyễn Ngọc Tiệp, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Quân đoàn 34 chia sẻ.

Để đảm bảo an toàn, mỗi khi xuống hang, các cán bộ, chiến sĩ phải mang theo dây thừng, đèn pin và lần từng bước thận trọng, tránh nguy hiểm xảy ra.

Quá trình tìm kiếm, quy tập được thực hiện tỉ mỉ, trách nhiệm, đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ và an toàn.

Theo Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, đây là khu vực hoạt động của các đơn vị thuộc Trung đoàn 609, Trung đoàn 66, Trung đoàn 24, Trung đoàn 320 cùng các đơn vị Phòng Tham mưu, Phòng Hậu cần thuộc Mặt trận Tây Nguyên (B3) trong giai đoạn 1966–1969.

Trong hang đá, Đội phát hiện nhiều di vật, như: tăng võng, vải dù, bút sắt, băng đạn AK, đế dép cao su, bàn chải đánh răng, lọ thuốc, quân hiệu…

Di vật tìm thấy.

Đến nay, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Quân đoàn 34 quy tập 64 hài cốt liệt sĩ.

Từ năm 2020 đến nay, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Quân đoàn 34 phát hiện, quy tập được 64 hài cốt liệt sĩ tại dãy núi Chư Pa (xã Ia Ly, Gia Lai). Trong đó, giai đoạn 2020- 2025 quy tập 46 hài cốt, năm 2026 quy tập 18 hài cốt liệt sĩ.

Ông Cao Trịnh Dũ Hoài, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Ly, cho biết: "Khu vực núi Chu Pa rất rộng, địa hình phức tạp, đi lại hết sức khó khăn và nguy hiểm. Kết quả tìm kiếm, quy tập của Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Quân đoàn 34 đến thời điểm này là sự nỗ lực rất lớn lao".

LÊ KIẾN