Hàng không toàn cầu gián đoạn vì căng thẳng Trung Đông

Diễn biến an ninh tại Trung Đông đang tạo ra những tác động đáng kể đến hoạt động hàng không quốc tế. Khi một số quốc gia trong khu vực tạm đóng cửa không phận để đảm bảo an toàn, nhiều hãng bay buộc phải hủy hoặc điều chỉnh lịch trình, ảnh hưởng đến dòng di chuyển hành khách và hàng hóa xuyên lục địa.

Giới phân tích nhận định, dù quy mô chưa tương đương giai đoạn đại dịch, đợt gián đoạn này diễn ra tại một trong những khu vực trung chuyển quan trọng nhất thế giới, do đó có khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa rộng.

Không phận thu hẹp, lịch bay đảo lộn

Theo các hệ thống theo dõi chuyến bay quốc tế, số chuyến bị hủy tăng mạnh trong những ngày cuối tuần khi nhiều tuyến bay qua Trung Đông phải điều chỉnh. Các trung tâm trung chuyển lớn tại vùng Vịnh - vốn kết nối châu Âu, châu Á và châu Phi đang phải chịu tác động trực tiếp do lưu lượng quá cảnh cao.

Trung tâm trung chuyển hàng không khu vực tạm gián đoạn, tác động lan sang mạng lưới vận tải toàn cầu.

Ba hãng hàng không lớn của khu vực gồm Emirates, Etihad Airways và Qatar Airways đã thông báo tạm dừng hoặc giảm tần suất nhiều đường bay quốc tế. Một số chuyến được khai thác trở lại có điều kiện, tùy thuộc tình hình không phận và đánh giá an toàn khai thác.

Tại châu Âu, các hãng như easyJet và British Airways cũng điều chỉnh lịch bay tới khu vực Đông Địa Trung Hải. Trong khi đó, Virgin Atlantic cho biết việc thay đổi lộ trình để tránh các vùng không phận nhạy cảm khiến thời gian bay kéo dài, làm tăng tiêu hao nhiên liệu.

Ở Nam Á, Air India hủy một số chuyến bay đến châu Âu và Bắc Mỹ. Việc máy bay và tổ bay phải lưu lại tại nhiều điểm đến khác nhau có thể làm phức tạp quá trình tái thiết lập lịch khai thác khi hoạt động bay bình thường trở lại.

Tác động kinh tế trước mắt đối với các hãng là chi phí vận hành tăng lên trong khi doanh thu sụt giảm do hủy chuyến và hoàn vé. Đối với các hãng đã phục hồi sau đại dịch nhưng vẫn còn áp lực tài chính, biến động hiện tại có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận ngắn hạn.

Song song đó, một bộ phận khách hàng doanh nghiệp lựa chọn thuê chuyến riêng để đảm bảo kế hoạch di chuyển. Tuy nhiên, chi phí cao khiến phân khúc này chỉ phù hợp với nhóm khách có nhu cầu đặc thù, không thể bù đắp sụt giảm của thị trường đại chúng.

Năng lượng và tăng trưởng bị tác động

Ở góc độ rộng hơn, Trung Đông giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới vận tải hàng không toàn cầu, không chỉ đối với hành khách mà còn với hàng hóa có giá trị cao. Khi lưu lượng bay bị hạn chế, thời gian vận chuyển có thể kéo dài, làm tăng chi phí logistics và ảnh hưởng đến kế hoạch giao hàng quốc tế.

Một số ngành phụ thuộc vào vận tải hàng không như điện tử, dược phẩm hoặc hàng tươi sống có thể chịu tác động nếu tình trạng gián đoạn kéo dài. Dù chưa ghi nhận tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng, các doanh nghiệp đang chủ động xây dựng phương án thay thế, bao gồm điều chỉnh tuyến vận chuyển hoặc tăng dự trữ tồn kho.

Bên cạnh đó, thị trường tài chính phản ứng thận trọng. Cổ phiếu ngành hàng không và du lịch có thời điểm điều chỉnh giảm do lo ngại lợi nhuận quý tới bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, mức độ biến động vẫn trong biên độ kiểm soát và chưa xuất hiện dấu hiệu bán tháo diện rộng.

Một yếu tố được giới kinh tế quan tâm là chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với các chuyến bay qua khu vực nhạy cảm. Nếu phí bảo hiểm tăng, tổng chi phí khai thác có thể bị đội lên, ảnh hưởng đến giá vé trong trung hạn.

So với giai đoạn đại dịch, năng lực thích ứng của ngành hàng không hiện đã cải thiện. Nhiều hãng đã tái cơ cấu đội bay, tối ưu dòng tiền và xây dựng kịch bản ứng phó với rủi ro địa chính trị. Điều này có thể giúp hạn chế tác động dây chuyền nếu thời gian gián đoạn không kéo dài.

Tuy nhiên, triển vọng vẫn phụ thuộc vào mức độ ổn định của khu vực trong những tuần tới. Nếu không phận được mở lại sớm, tác động chủ yếu sẽ dừng ở chi phí phát sinh ngắn hạn. Ngược lại, nếu tình trạng hạn chế kéo dài, nguy cơ ảnh hưởng đến tăng trưởng thương mại và du lịch toàn cầu sẽ rõ rệt hơn.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang phục hồi với tốc độ không đồng đều, những gián đoạn như hiện nay nhấn mạnh vai trò của quản trị rủi ro trong ngành vận tải và logistics. Khả năng duy trì dòng chảy hàng hóa và hành khách thông suốt tiếp tục là yếu tố then chốt đối với ổn định kinh tế toàn cầu trong năm nay.

Tiến Anh