Hai tổ cấp cứu đường không Bệnh viện dã chiến tại Nam Sudan đồng thời kích hoạt

Chuyến MEDEVAC nhiều nguy cơ

Ngày 24/8 (giờ địa phương), tại Bentiu, Cộng hòa Nam Sudan, hai tổ cấp cứu đường không (AMET) của Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7 (BVDC2.7) Việt Nam đồng thời nhận lệnh thực hiện nhiệm vụ.

Trong đó, một tổ thực hiện vận chuyển bệnh nhân từ Bentiu lên tuyến trên tại Juba (MEDEVAC); tổ còn lại nhận lệnh cơ động tới khu vực Bor hỗ trợ tình huống nhiều thương vong (CASEVAC).

Ngày 22/8, Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7 tiếp nhận một nhân viên Cảnh sát Liên hợp quốc bị tràn dịch màng phổi phải số lượng lớn, chưa xác định nguyên nhân, nghi viêm màng phổi. Bệnh viện nhanh chóng tổ chức hội chẩn, thực hiện xét nghiệm máu, siêu âm, chụp X-quang và các biện pháp điều trị cần thiết. Khoảng 500ml dịch màng phổi được chọc hút nhằm giảm bớt tình trạng chèn ép nhu mô phổi và cải thiện hô hấp cho người bệnh.

Đại úy, Bác sĩ Nguyễn Công Trường thực hiện thủ thuật chọc, hút dịch cho bệnh nhân.

Sau thủ thuật, bệnh nhân tỉnh, không sốt, các chỉ số sinh tồn tương đối ổn định, độ bão hòa oxy máu ngoại vi đạt 98%. Tuy nhiên, tình trạng tràn dịch màng phổi phải còn nhiều, cần tiếp tục được thăm khám, can thiệp và xác định nguyên nhân tại cơ sở y tế có năng lực chuyên sâu hơn.

Bệnh viện đã báo cáo cơ quan y tế Phái bộ, đề nghị theo dõi người bệnh trong 24h sau thủ thuật; sau đó chuyển tới Bệnh viện Cấp 2+ của Ấn Độ tại thủ đô Juba. Một chuyến bay đặc biệt được Phái bộ bố trí cho nhiệm vụ MEDEVAC này.

Cùng sáng 24/8, Tổ Cấp cứu đường không số 1, gồm Đại úy, bác sĩ Phạm Công Tình và hai điều dưỡng, nhận nhiệm vụ hỗ trợ vận chuyển người bệnh. Theo bác sĩ Phạm Công Tình, nguy cơ lớn nhất là tình trạng thiếu oxy và suy hô hấp có thể nặng lên trong chuyến bay. Mặc dù đã được chọc hút dịch, nhu mô phổi phải của người bệnh vẫn bị chèn ép, dự trữ hô hấp giảm đáng kể. Bệnh nhân cũng khó thở khi nằm nên việc duy trì tư thế phù hợp trong suốt hành trình đặc biệt quan trọng.

Trước khi lên đường, tổ AMET đánh giá tình trạng hô hấp, huyết động và khả năng chịu đựng chuyến bay của người bệnh, chuẩn bị monitor theo dõi, hệ thống oxy, thuốc và các phương tiện cấp cứu cần thiết. Bệnh nhân được bố trí ở tư thế ngồi hoặc nửa ngồi trong suốt hành trình bay. Các thành viên cũng thống nhất trước phương án xử trí nếu xuất hiện các tình huống xấu đi như: giảm độ bão hòa oxy máu, khó thở tăng hoặc bất ổn về huyết động.

Trong phần lớn thời gian bay, bệnh nhân duy trì trạng thái tương đối ổn định, độ bão hòa oxy máu ngoại vi dao động từ 93% đến 95%. Khi máy bay chuẩn bị hạ cánh xuống Juba, người bệnh cần được hỗ trợ hô hấp nhiều hơn. Tổ AMET kịp thời hỗ trợ thở oxy bổ sung, đồng thời tiếp tục theo dõi sát độ bão hòa oxy, nhịp tim, huyết áp và các biểu hiện khó thở.

Sau khi máy bay hạ cánh, bệnh nhân tiếp tục được theo dõi trong quá trình di chuyển từ sân bay tới cơ sở tiếp nhận. Khoảng 12h cùng ngày, tổ AMET hoàn tất bàn giao cho Bệnh viện Cấp 2+ của Ấn Độ tại Juba. Hồ sơ bàn giao gồm toàn bộ diễn biến bệnh, kết quả thăm khám, xét nghiệm, hình ảnh tràn dịch màng phổi, các can thiệp đã thực hiện tại Bentiu và quá trình theo dõi, xử trí trên chuyến bay.

Nhiệm vụ MEDEVAC hoàn thành an toàn, không ghi nhận biến cố nghiêm trọng. Bệnh nhân được tiếp nhận để tiếp tục chẩn đoán nguyên nhân và điều trị chuyên sâu.

Mệnh lệnh CASEVAC tới Bor

Tổ số 1 đang thực hiện nhiệm vụ tại Juba, Phòng Tác chiến Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7 nhận được thông tin khẩn từ Phái bộ về một tình huống an ninh nghiêm trọng tại khu vực Bor, cách Bentiu hàng trăm kilômét, gây nhiều thương vong và cần được hỗ trợ, sơ tán y tế khẩn cấp.

Ban Giám đốc bệnh viện tiếp nhận mệnh lệnh từ cơ quan quân y Phái bộ và lập tức kích hoạt Tổ Cấp cứu đường không số 2 do Đại úy, bác sĩ Phạm Lý Thanh phụ trách.

Trung tá, bác sĩ Đinh Vũ Ngọc Ninh, Phó giám đốc chuyên môn Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7, cho biết các bộ phận được triển khai đồng thời ngay sau khi nhận lệnh. Phòng Tác chiến liên hệ với các cơ quan liên quan, phối hợp sắp xếp chuyến bay và hoàn thành thủ tục an toàn bay. Tổ AMET chuẩn bị vật tư, thiết bị y tế, cáng và oxy, bộ phận bảo đảm chuẩn bị phương tiện, thông tin liên lạc vệ tinh, thiết bị định vị, trang bị bảo vệ và lương thực.

Chỉ sau 15 phút, tổ đã sẵn sàng nhận nhiệm vụ. Do Tổ số 1 đang hộ tống bệnh nhân tới Juba, toàn bộ ba thành viên của Tổ số 2, gồm một bác sĩ và hai điều dưỡng, được huy động. Trước yêu cầu ứng phó với tình huống có nhiều thương vong, tổ chuẩn bị bộ cấp cứu chấn thương nặng, dụng cụ cầm máu, nẹp cố định cột sống và chi, bộ đặt nội khí quản, máy thở di động, bình oxy, monitor cầm tay, thuốc chống sốc, giảm đau, cáng và hệ thống phân loại nạn nhân theo mức độ ưu tiên.

Do khu vực dự kiến tiếp cận còn tiềm ẩn nguy cơ về an ninh, các thành viên phải mang theo áo giáp, mũ chống đạn, nước uống và thực phẩm dự phòng, bảo đảm khả năng hoạt động độc lập tại hiện trường. Trong môi trường nhiệm vụ xa căn cứ, địa hình phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro, các thành viên AMET nói riêng, cán bộ, nhân viên Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7 nói chung không chỉ cần nắm vững quy trình chuyên môn và cơ chế phối hợp công tác, mà còn phải được huấn luyện để sử dụng hiệu quả thiết bị định vị GPS, điện thoại vệ tinh, hệ thống liên lạc TETRA, bộ đàm cùng các phương tiện quan sát, đo đạc cần thiết, phù hợp với từng vị trí nhiệm vụ.

Tổ 1, do Thiếu tá, Bác sĩ Phạm Công Tình chỉ huy hỗ trợ vận chuyển bệnh nhân chuyển tuyến bằng chuyến bay đặc biệt..

Đầu giờ chiều, tổ được đưa ra trực thăng và bắt đầu hành trình tới khu vực thực hiện nhiệm vụ. Tuy nhiên, sau khi cất cánh khoảng 15 phút, trực thăng xuất hiện sự cố kỹ thuật và phải hạ cánh trở lại. Chuyến bay bị gián đoạn, nhưng nhiệm vụ CASEVAC chưa kết thúc.

Ngay khi trở lại mặt đất, tổ báo cáo tình hình với chỉ huy bệnh viện, đồng thời phối hợp với cơ quan tác chiến, theo dõi phương án khắc phục trực thăng hoặc bố trí phương tiện thay thế. Toàn bộ thuốc, vật tư, thiết bị và cáng được đóng gọn theo phương án “sẵn sàng xách đi”. Oxy, pin monitor và các thiết bị y tế tiếp tục được kiểm tra; thuốc và dịch truyền được bảo quản tránh nhiệt độ cao và ánh nắng trực tiếp.

Bác sĩ Phạm Lý Thanh cho biết, trong thời gian chờ đợi, các thành viên luân phiên nghỉ ngơi để duy trì thể lực và tinh thần, nhưng toàn bộ tổ vẫn ở trạng thái sẵn sàng. Phương án thay thế liên tục được cập nhật để đội có thể chuyển sang phương tiện khác và lên đường ngay khi nhận lệnh.

Tính đến thời điểm này, Tổ Cấp cứu đường không số 2 vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng di chuyển thực hiện nhiệm vụ. Chỉ khi Phái bộ có mệnh lệnh chính thức hủy nhiệm vụ, trạng thái sẵn sàng này mới kết thúc.

Hai nhiệm vụ, một yêu cầu sẵn sàng

Theo cơ chế vận hành tại Phái bộ UNMISS, CASEVAC là nhiệm vụ khẩn cấp đưa bệnh nhân hoặc thương binh từ nơi xảy ra sự cố về cơ sở y tế ban đầu. Đội AMET có thể được điều động tới hiện trường để sơ cứu, hồi sức, phân loại và hộ tống người bị thương về bệnh viện trong “khung giờ vàng”.

MEDEVAC là quá trình chuyển người bệnh đã được thăm khám, sơ cứu hoặc điều trị ban đầu từ một cơ sở y tế đến cơ sở y tế khác hoặc lên tuyến cao hơn trong Phái bộ. Nhiệm vụ được thực hiện theo yêu cầu chuyên môn, qua quy trình phê duyệt của cơ quan y tế Phái bộ và có lực lượng y tế hộ tống, theo dõi liên tục trong quá trình vận chuyển.

Hai nhiệm vụ trong ngày 24/8 diễn ra ở hai đầu của chuỗi cấp cứu đường không: một tổ đưa người bệnh đã được xử trí tại Bentiu lên tuyến trên; tổ còn lại được lệnh cơ động tới hiện trường để tiếp cận, cấp cứu và hỗ trợ sơ tán những người bị thương.

Tổ 2 do Đại úy, Bác sĩ Phạm Lý Thanh chỉ huy cơ động ra trực thăng sẵn sàng di chuyển thực hiện nhiệm vụ.

Việc tổ chức hai tổ AMET giúp Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7 duy trì khả năng phản ứng khi một tổ đang làm nhiệm vụ nhưng một yêu cầu cấp cứu khác bất ngờ xuất hiện. Khi đó, không chỉ đội ngũ y tế mà toàn bộ hệ thống chỉ huy, tác chiến và bảo đảm của bệnh viện phải vận hành đồng thời, chính xác và đúng thời gian quy định.

Trong cấp cứu đường không, trạng thái sẵn sàng không chỉ được tính từ lúc phương tiện cất cánh. Nó bắt đầu ngay khi mệnh lệnh được tiếp nhận và chỉ kết thúc khi bệnh nhân được bàn giao an toàn hoặc khi Phái bộ chính thức hủy nhiệm vụ.

Ngày 24/8, cả hai tổ AMET của Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7 cùng nhận lệnh. Một tổ đã hoàn thành hành trình tới Juba, tổ còn lại vẫn chờ để tiếp tục hành trình tới Bor. Đó là một ngày làm việc đầy nỗ lực, thể hiện năng lực chuyên môn, khả năng phối hợp và tinh thần sẵn sàng cao độ của lực lượng quân y Việt Nam trong thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc.

Xuân Mai