Hải Phòng đổi mới giáo dục nghề nghiệp gắn với nhu cầu thị trường lao động

Sinh viên Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I thực tập trên tàu.

Yêu cầu bức thiết

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, trung tâm logistics quốc gia, cửa ngõ giao thương quốc tế và cực tăng trưởng quan trọng của vùng đồng bằng sông Hồng.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp, công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ logistics, nhu cầu về nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao ngày càng lớn, đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Trong bối cảnh đó, giáo dục nghề nghiệp không chỉ có nhiệm vụ đào tạo người lao động có kỹ năng nghề, mà còn phải chủ động dự báo nhu cầu nhân lực, đồng hành cùng doanh nghiệp và thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và thị trường lao động.

Theo ông Đỗ Văn Tuấn, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I, là cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập đóng trên địa bàn thành phố Hải Phòng, Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I xác định việc đổi mới đào tạo phải bắt đầu từ nhu cầu phát triển của thành phố và yêu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp.

Từ thực tiễn đó, nhà trường đề ra một số giải pháp bước đầu trong quá trình triển khai. Cụ thể, chuyển từ đào tạo theo khả năng của nhà trường sang đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động.

Theo ông Tuấn, thực tiễn cho thấy, nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp đang thay đổi nhanh hơn chu kỳ xây dựng và cập nhật chương trình đào tạo. Người lao động ngày nay không chỉ cần tay nghề vững mà còn phải có khả năng sử dụng công nghệ, làm việc theo quy trình hiện đại, thích ứng nhanh với môi trường sản xuất và học tập suốt đời.

Vì vậy, nhà trường đã đổi mới công tác xây dựng chương trình đào tạo theo hướng lấy nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp và các ngành kinh tế động lực của thành phố làm căn cứ quan trọng để rà soát, cập nhật chuẩn đầu ra, nội dung đào tạo và phương pháp tổ chức giảng dạy.

Đối với các ngành, nghề thuộc lĩnh vực hàng hải, đường thủy, dịch vụ cảng biển, logistics, cơ khí, điện, công nghệ ô tô và kỹ thuật, chương trình đào tạo được rà soát theo hướng tăng cường kỹ năng thực hành, kỹ năng số, ngoại ngữ chuyên ngành và năng lực thích ứng với công nghệ mới, đồng thời bảo đảm phù hợp với các quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Giải pháp tiếp theo là, chuyển từ mô hình "nhà trường đào tạo" sang mô hình "nhà trường và doanh nghiệp cùng đào tạo".

Theo nhà trường, khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động chỉ có thể được thu hẹp khi doanh nghiệp tham gia thực chất vào quá trình đào tạo.

Trong thời gian qua, Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I, tiếp tục mở rộng hợp tác với doanh nghiệp trong các lĩnh vực hàng hải, đường thủy, logistics, công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật để tăng cường trao đổi thông tin về nhu cầu nhân lực, phối hợp rà soát chương trình đào tạo, tổ chức cho người học thực hành, thực tập tại doanh nghiệp và tiếp nhận phản hồi về chất lượng người học sau tốt nghiệp.

Định hướng của nhà trường trong thời gian tới là từng bước mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ khâu xây dựng chuẩn đầu ra, tổ chức đào tạo, đánh giá kết quả học tập đến tuyển dụng, qua đó giúp người học được tiếp cận môi trường làm việc thực tế và hình thành tác phong nghề nghiệp ngay trong quá trình học tập.

Trong thời gian qua, Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I, tiếp tục mở rộng hợp tác với doanh nghiệp trong các lĩnh vực hàng hải, đường thủy, logistics, công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật.

Phát triển năng lực toàn diện cho người học

Theo ông Đỗ Văn Tuấn, giải pháp thứ 3 nhà trường thực hiện là chuyển từ đào tạo kỹ năng nghề đơn thuần sang phát triển năng lực toàn diện của người học.

Một trong những thay đổi lớn của thị trường lao động hiện nay là doanh nghiệp không chỉ đánh giá người lao động thông qua tay nghề mà còn quan tâm đến năng lực sử dụng công nghệ, kỹ năng làm việc nhóm, ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, khả năng thích ứng và học tập liên tục.

Nhận thức rõ điều đó, nhà trường đang từng bước tích hợp các nội dung về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới, kỹ năng xanh, sử dụng năng lượng hiệu quả, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững vào chương trình đào tạo phù hợp với từng ngành nghề.

Đồng thời, trường chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tăng cường thực hành, khai thác thiết bị mô phỏng, ứng dụng công nghệ thông tin và từng bước phát huy vai trò chủ động của người học trong quá trình học tập.

Tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp cận xu hướng phát triển nguồn nhân lực mới là giải pháp tiếp theo của Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I.

Thực tế cho thấy, đối với các ngành hàng hải, logistics và kỹ thuật, tiêu chuẩn nghề nghiệp ngày càng mang tính quốc tế.

Nhà trường đang tiếp tục phát huy hiệu quả các chương trình hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước nhằm cập nhật công nghệ mới, nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, đồng thời từng bước bổ sung các nội dung mới vào chương trình đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu hội nhập. Đây là hướng đi cần thiết để giáo dục nghề nghiệp bắt kịp sự thay đổi nhanh của thị trường lao động trong nước và quốc tế, ông Tuấn cho hay.

Từ thực tiễn triển khai, nhà trường thấy rằng, chương trình đào tạo chỉ thực sự hiệu quả khi được xây dựng trên cơ sở nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp và định hướng phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.

Sự đồng hành của doanh nghiệp là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, giúp người học được tiếp cận công nghệ, thiết bị và môi trường làm việc thực tế.

Đổi mới giáo dục nghề nghiệp là quá trình lâu dài, cần được thực hiện từng bước, có lộ trình phù hợp với điều kiện của từng cơ sở đào tạo, đồng thời gắn chặt với yêu cầu phát triển của thị trường lao động.

Nguyễn Dịu