Đồng hành cùng sinh viên từ giảng đường đến doanh nghiệp

Khi công nghệ không đứng yên

Với giảng viên trường nghề, kiến thức chuyên môn tích lũy qua nhiều năm là nền tảng quan trọng, nhưng chưa đủ. Máy móc được nâng cấp, dây chuyền tự động hóa ngày càng sâu, quy trình và tiêu chuẩn chất lượng liên tục thay đổi khiến những gì diễn ra trong nhà máy hôm nay có thể khác đáng kể so với vài năm trước.

Đó cũng là bài toán đặt ra đối với đội ngũ giảng viên Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc trong quá trình đào tạo nhân lực kỹ thuật đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp.

Một trong những giải pháp được đặt ra của Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc là tổ chức cho giảng viên đi thực tế tại doanh nghiệp theo hướng định kỳ để cập nhật công nghệ, quy trình sản xuất và những yêu cầu mới của thị trường lao động.

Những kiến thức, kinh nghiệm thực tế sau đó được đưa trở lại quá trình xây dựng bài giảng và hướng dẫn học sinh, sinh viên.

Sinh viên Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc trong giờ thực hành.

Giảng viên Lê Thị Phượng – Khoa Điện tử, Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của công nghệ, người thầy cần liên tục cập nhật kiến thức, kỹ năng mới. Việc tiếp cận thực tế sản xuất giúp giảng viên nắm bắt yêu cầu của doanh nghiệp, từ đó điều chỉnh nội dung, phương pháp đào tạo theo hướng sát hơn với vị trí việc làm.

“Đối với giảng viên khối kỹ thuật, nếu chỉ cập nhật kiến thức qua giáo trình, tài liệu mà thiếu trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp thì rất khó theo kịp những thay đổi về công nghệ. Mỗi lần tiếp cận môi trường sản xuất cũng là cơ hội để giáo viên nhìn lại bài giảng của mình, xem nội dung nào cần bổ sung, kỹ năng nào sinh viên cần được rèn nhiều hơn”, giảng viên Lê Thị Phượng chia sẻ.

Thực tế, nhà trường cũng nhìn nhận vẫn còn khoảng cách nhất định giữa trang thiết bị đào tạo trong trường với dây chuyền công nghệ hiện đại tại doanh nghiệp. Việc doanh nghiệp trực tiếp tham gia đồng giảng dạy, xây dựng chuẩn đầu ra và đánh giá kết quả học tập ở một số nội dung cũng cần tiếp tục được tăng cường.

Khoảng cách này khó có thể giải quyết chỉ bằng việc liên tục đầu tư máy móc. Với tốc độ thay đổi công nghệ hiện nay, không phải thiết bị mới nào trong doanh nghiệp cũng có thể ngay lập tức được trang bị tại trường. Bởi vậy, việc đưa giảng viên đến môi trường sản xuất trở thành một cách để kết nối những gì đang diễn ra tại nhà máy với quá trình đào tạo.

Yếu tố thực tiễn luôn được nhà trường chú trọng.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Hồng Thiết – Trưởng phòng Hành chính nhân sự, Công ty TNHH Haesung Vina (KCN Khai Quang, tỉnh Phú Thọ) cho rằng, việc giảng viên đi thực tế tại doanh nghiệp là cần thiết, bởi máy móc, công nghệ, quy trình sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng thay đổi khá nhanh.

Qua thời gian thực tế, giảng viên có điều kiện tiếp cận dây chuyền, quy trình sản xuất, yêu cầu về an toàn, chất lượng, văn hóa doanh nghiệp cũng như những tình huống mà kỹ thuật viên phải xử lý hằng ngày. Đây là những trải nghiệm khó có thể được cập nhật đầy đủ nếu chỉ tiếp cận qua tài liệu.

“Theo tôi, mô hình phù hợp là giảng viên đi thực tế để cập nhật, sau đó đưa kiến thức thực tế trở lại lớp học. Như vậy, vừa nâng cao chất lượng giảng dạy, vừa giúp sinh viên được tiếp cận với công nghệ và yêu cầu thực tế của doanh nghiệp ngay trong quá trình học”, ông Thiết nêu quan điểm.

Đưa thực tiễn doanh nghiệp trở lại bài giảng

Đi thực tế tại doanh nghiệp sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa khi những điều người thầy quan sát, trải nghiệm được chuyển hóa thành nội dung và phương pháp đào tạo.

Tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc, quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy đang được triển khai cùng với chuyển đổi số. Nhà trường đã xây dựng hệ thống quản lý học tập LMS, thư viện điện tử, phát triển bài giảng số, ứng dụng mô phỏng AR/VR và tổ chức một số hình thức học tập kết hợp trực tuyến với thực hành.

Cách tiếp cận này tạo thêm công cụ để giảng viên đưa những tình huống gần với thực tế nghề nghiệp vào bài học. Với những nội dung khó quan sát trực tiếp hoặc thiết bị có giá trị lớn, công nghệ mô phỏng có thể giúp sinh viên hình dung nguyên lý vận hành, luyện tập quy trình trước khi tiếp xúc máy móc thực tế.

Nhà trường cũng đặt vấn đề ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đổi mới phương pháp dạy học. Tài liệu nghiên cứu của giảng viên cho thấy AI được định hướng sử dụng để hỗ trợ cá nhân hóa việc học, xây dựng tình huống, đánh giá và giúp người học kết nối kiến thức với những vấn đề có thể gặp trong nghề nghiệp.

Tuy nhiên, công nghệ không thay thế vai trò của người thầy. Giá trị nằm ở khả năng giảng viên lựa chọn công nghệ phù hợp và đưa kinh nghiệm từ môi trường sản xuất vào những tình huống học tập cụ thể.

Sinh viên Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc sau khi tốt nghiệp đều vững tay nghề.

Sinh viên Viên Văn Thành, lớp CĐ KTĐT K17A, Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc thực tập tại Nhà máy Kỹ thuật điện tử TONLY Việt Nam (tỉnh Quảng Ninh) cho biết: “Có những nội dung nếu chỉ nhìn sơ đồ hoặc đọc tài liệu thì em khá khó hình dung. Khi thầy cô đưa tình huống thực tế ở doanh nghiệp vào bài học và cho thực hành trên thiết bị, em hiểu rõ hơn vì sao phải thực hiện từng thao tác và nếu làm sai có thể ảnh hưởng thế nào đến công việc”.

Còn theo lãnh đạo Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc, chương trình đào tạo đang tiếp tục được rà soát theo hướng mở, linh hoạt; tăng nội dung thực hành, thực tập và cập nhật những yêu cầu mới về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tự động hóa, sản xuất thông minh. Mục tiêu là thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức, kỹ năng được trang bị trong trường với những gì người học sẽ gặp tại doanh nghiệp.

Điều đó đồng thời làm thay đổi vai trò của giảng viên. Người thầy không chỉ truyền đạt những kiến thức đã được đóng khung trong giáo trình mà còn phải liên tục cập nhật công nghệ, thiết kế tình huống học tập, hướng dẫn thực hành và giúp sinh viên hình thành khả năng tự học, thích nghi với sự thay đổi.

Với giảng viên kỹ thuật, trở lại nhà máy vì thế không phải một chuyến tham quan hay hoạt động kết nối đơn thuần. Đó là cơ hội để nhìn thấy công nghệ đang vận hành ra sao, doanh nghiệp đang yêu cầu kỹ năng gì và người lao động phải giải quyết những vấn đề nào trong công việc hằng ngày.

Khi dây chuyền sản xuất không ngừng thay đổi, kiến thức của người thầy trường nghề cũng không thể dừng lại ở một giáo trình đã hoàn thiện. Từ lớp học đến nhà máy rồi mang thực tiễn trở lại lớp học, vòng tuần hoàn ấy chính là một cách để những gì sinh viên được học hôm nay không trở thành kiến thức của ngày hôm qua khi các em bước vào môi trường sản xuất.

Bùi Trọng Lập - Cao Thị Như Quỳnh